Düniejüzılık qaterlı ısık künı bızge eŋ maŋyzdy närsenı eske salady: aldyn alu, ünemı tekseruden ötu jäne uaqtyly emdeu densaulyqty saqtaudyŋ kıltı bolyp qala beredı. Bügıngı taŋda Almaty onkologiialyq ortalyǧy erte diagnostikaǧa, minimaldy invazivtı tehnologiialarǧa jäne medisinalyq kömektıŋ däldıgı men qauıpsızdıgın jaqsartatyn sifrlyq şeşımderge basa nazar audaryp otyr.
2025 jyl ortalyq üşın tūraqty ösu men tehnologiialyq innovasiialar kezeŋı bolyp tabylady: diagnostikalyq jäne emdeu mümkındıkterı keŋeitıldı, zamanaui qūraldar engızıldı jäne nauqastardy qamtu kölemı artty.
Ortalyqtyŋ diagnostikalyq mümkındıkterı ünemı damyp keledı. Nebärı bır jyl ışınde ol 57 000-nan astam kompiuterlık tomografiia jäne MRT skanerleuın, 7500-ge juyq endoskopiialyq tekserudı jäne 13 000-nan astam immunogistohimiialyq tekserudı jürgızdı. Būl kölem öte däl diagnoz qoiuǧa jäne jeke emdeu strategiialaryn taŋdauǧa mümkındık beredı.
Negızgı tehnologiialyq jetıstıkterdıŋ bırı Kiro Robotics KiroOncology robottyq himioterapiialyq daiyndau jüiesın engızu boldy. Almaty elımızde mūndai avtomattandyrudy qoldanǧan alǧaşqy qala boldy. Robot dozalardy däl esepteidı, därı-därmekterdı anyqtaidy, aralastyrudyŋ ärbır kezeŋın baqylaidy jäne adami qatelıkterdı azaitady, būl pasientter men medisina qyzmetkerlerı üşın emdeu qauıpsızdıgın arttyrady.
Sandyq şeşımder diagnostikada da belsendı qoldanylady. Sarapşylyq deŋgeidegı ultradybystyq apparattar jasandy intellekt baǧdarlamalyq jasaqtamasymen bırıktırılgen, būl därıgerlerge patologiialyq özgerısterdı erte kezeŋderde anyqtauǧa kömektesedı. Jüie keskınderdı naqty uaqyt rejimınde taldaidy, tınderdıŋ qūrylymyn, tyǧyzdyǧyn jäne zaqymdanulardyŋ konturlaryn baǧalaidy jäne qajet bolǧan jaǧdaida mamandy mūqiiat tekserudı qajet etetın aimaqtarǧa oraluǧa şaqyrady. Mūndai qosymşa baqylau qaterlı ısıkterdı ötkızıp jıberu qaupın azaitady.
Būl tehnologiia süt bezı men qalqanşa bezın tekseru üşın qoldanylady jäne bauyr aurularyn diagnostikalauda bırtındep engızılude. Maily gepatozdy anyqtaǧan kezde baǧdarlama özgerısterdı jazyp qana qoimaidy, sonymen qatar sandyq körsetkışterdı sandyq formatta şyǧarady, būl zaqymdanu därejesın obektivtı baǧalauǧa jäne nauqastyŋ jaǧdaiynyŋ dinamikasyn baqylauǧa mümkındık beredı.
Jasandy intellekttıŋ dūrys jūmys ısteuın qamtamasyz etu üşın medisinalyq keskınderdıŋ ülken derekqory jasaluda. Oŋtüstık Koreiadan kelgen ärıptestermen bırlesıp, myŋdaǧan ultradybystyq keskınder jinalyp, taŋbalanuda. Oqytudan keiın algoritmder Europada da qoldanylatyn halyqaralyq standarttarǧa säikes klinikalyq synaqtan ötedı. Joǧary däldıkke jetu üşın jüiege 10 000-nan astam tekseru qajet.
Tek ötken jyly ǧana osy tehnologiiany qoldanu arqyly 6000-nan astam süt bezın tekseru jäne 100-den astam qalqanşa bezın tekseru jürgızıldı. Süt bezı qaterlı ısıgınıŋ 128 jaǧdaiy jäne 5100 qatersız süt bezı zaqymdanuy, sondai-aq qalqanşa bezı qaterlı ısıgınıŋ 12 jaǧdaiy anyqtaldy.
Emdeu baǧyttary da keŋeiıp keledı. Ortalyqta 27 myŋnan astam nauqas mamandandyrylǧan kömek aldy. Üş myŋnan astam ota jasaldy, būl rette aralasulardyŋ 53,2% - y az invazivtı täsılmen oryndaldy. Mūndai ädıster jaraqattanudy azaitady, auruhanaǧa jatqyzu uaqytyn qysqartady jäne qalpyna keltırudı tezdetedı. Eŋ belsendı minimaldy invazivtı hirurgiia ökpe, endometriia, büirek jäne büirek üstı bezderı, prostata jäne quyq ısıkterı üşın qoldanylady.
23 myŋǧa juyq pasient himioterapiialyq em aldy, taǧy myŋdaǧan nauqastar ambulatoriialyq preparattarmen qamtamasyz etıldı. Radiasiialyq terapiiadan myŋnan astam adam öttı. Rentgenologiialyq bölımşede ısıkke barynşa däl äser etuge jäne sau tınderdı qorǧauǧa mümkındık beretın joǧary däldıktegı stereotaktikalyq terapiiaǧa arnalǧan ExacTrac Dynamic tehnologiiasy engızıldı.
Erte diagnostika erekşe maŋyzǧa ie. Ortalyq Qazaqstanda qaterlı ısıkterdı erte satysynda anyqtaudyŋ eŋ joǧary körsetkışterınıŋ bırın körsetedı, būl emdeudı uaqtyly bastauǧa mümkındık beredı jäne ölımnıŋ tūraqty tömendeuıne yqpal etedı.
Jasandy intellekttı damytu, prosesterdı robottandyru jäne jabdyqty jaŋartu onkologiialyq kömektıŋ jaŋa modelın qalyptastyrady-dälırek, qauıpsız jäne pasientke baǧyttalǧan. Däl osyndai şeşımder bügınde qaterlı ısıkke qarsy küreste maŋyzdy qadam bolyp tabylady.
