توقاەۆ: قىتاي ازياعا ۇلگى بولا الادى

555

قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ پەكينگە 11 قىركۇيەكتە رەسمي ساپارمەن بارار الدىندا قىتايدىڭ ورتالىق مەملەكەتتىك تەلەارناسىنا (CCTV) بەرگەن سۇحباتىندا "قازاق-قىتاي قاتىناستارىنىڭ دامۋ پەرسپەكتيۆالارىنا قاتىستى وي-پىكىرىمەن ءبولىستى" دەپ حابارلادى توقاەۆتىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى بەرىك قۇرمانعالي.

"كۇن تارتىبىندەگى ەكىجاقتى ماسەلەلەردەن بولەك، قىتايلىق جۋرناليستەردى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازىرگى حالىقارالىق قاتىناستارداعى قىتايدىڭ رولىنە، قحر-نىڭ 70 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىنداعى جەتىستىكتەرىنە بەرگەن باعاسى اسا قاتتى قىزىقتىردى" دەپ جازدى ءباسپاسوز حاتشىسى Facebook الەۋمەتتىك جەلىسىندەگى پاراعىندا.

توقاەۆتىڭ "جەكە ماسەلەلەرگە قاتىستى ساۋالدارعا دا جاۋاپ بەرگەنىن" جازعان بەرىك قۇرمانعالي جۋرناليستەردىڭ نە جايلى سۇراعانىن اشىپ ايتپاعان. ونىڭ حابارلاۋىنشا، سۇحبات CCTV تەلەارناسىنان كورسەتىلەدى. بۇعان قوسا ءباسپاسوز حاتشىسى ءوز پاراقشاسىنا توقاەۆتىڭ قىتاي يەروگليفتەرىمەن جازعان حاتىنىڭ ۆيدەوسىن جاريالاعان.

قىتايدىڭ CCTV تەلەارناسى قازاقستان پرەزيدەنتىنەن العان سۇحباتتىڭ ءۇزىندىسىن جاريالاعان. وندا توقاەۆ قازاقستان ءۇشىن "قىتايمەن جان-جاقتى ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى نىعايتۋدىڭ اسا ماڭىزدى" ەكەنىن، ەكى ەلدىڭ ءارتۇرلى سالادا "دوستىق ىنتىماقتاستىق قاتىناس" پەن ء"وزارا سەنىم مەن پايداعا نەگىزدەلگەن" بەرىك بايلانىس ورناتقانىن ايتادى. توقاەۆ قىتايدىڭ ء"بىر بەلدەۋ – ءبىر جول" باستاماسى ء"بىزدىڭ ماڭىزدى ماقساتتارىمىزبەن ءتيىمدى ۇيلەسە الاتىن" عالامدىق دارەجەدەگى كونتسەپتسيا ەكەنىن اتاپ وتكەن.

"قىتاي ەلەۋلى تابىسقا قول جەتكىزدى جانە ازيا مەن ءتىپتى بۇكىل الەم ءۇشىن ۇلگى بولا الادى. قازىرگى قىتاي – يننوۆاتسيا سالاسىندا پروگرەسسكە جانە جاڭا تەحنولوگيالاردى ازىرلەۋدە تابىسقا جەتكەن ەل. مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ نەگىزى قالانعانىنا 70 جىل تولۋىمەن قۇتتىقتايمىن، بۇل شىن مانىندە تاريحي وقيعا. ۇلى قىتاي حالقىنا بۇدان دا زور تابىس پەن وركەندەۋدى جانە ءبىزدىڭ ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى دوستىق پەن ىنتىماقتاستىق ماڭگى جالعاسسىن دەپ تىلەيمىن" دەگەن توقاەۆ.

قىتايدىڭ سولتۇستىك-باتىسىنداعى شىڭجاڭ ايماعىندا تۇراتىن ەتنيكالىق ازشىلىق وكىلدەرىنىڭ، سولاردىڭ ىشىندە قازاقتاردىڭ اۋىر جاعدايى تۋرالى تاراعان حابارلامالارعا بايلانىستى قازاقستاندا قىتاي ساياساتىنا قارسى كوڭىل-كۇي كۇشەيىپ تۇرعان شاقتا پرەزيدەنت توقاەۆ پەكينگە رەسمي ساپارمەن بارعالى وتىر.

وتكەن جىلى بۇۇ شىڭجاڭدا بيلىك ميلليونعا جۋىق ەتنيكالىق ۇيعىر، قازاق جانە وزگە دە تۇركىتىلدەس ۇلت وكىلدەرىن قىتايدىڭ سولتۇستىك-باتىسىنداعى "ساياسي تاربيەلەۋ لاگەرلەرىندە" ماجبۇرلەپ ۇستاپ وتىرعانى تۋرالى مالىمدەگەن. ەتنيكالىق ازشىلىق وكىلدەرىنە قىسىم جايلى حابارلاردى جوققا شىعارعان پەكين شىڭجاڭداعى ساياساتىن "ەكسترەميزمگە قارسى شارا" دەپ اتاپ، الگىندەي لاگەرلەردى ء"تىل ۇيرەنىپ، كاسىپكە باۋليتىن " ورتالىقتار دەپ تۇسىندىرگەن.

وتكەن اپتادان بەرى قازاقستاندا "قىتاي ەكسپانسياسىنا" قارسى نارازىلىق اكتسيالارى وتىپ جاتىر. وعان قاتىسۋشىلار توقاەۆتى قىتاي ساپارىنان باس تارتۋعا شاقىرعان. سونىمەن بىرگە نارازىلار ۇكىمەتتەن قىتايمەن بىرلەسكەن وندىرىستىك جوبالاردى قازاقستاندا ىسكە اسىرۋعا جول بەرمەۋدى تالاپ ەتەدى.

قىتاي – قازاقستانعا ەڭ كوپ ينۆەستيتسيا سالعان - ءتورتىنشى، ەڭ كوپ قارىز بەرۋشى ءۇشىنشى ەل.

"ازاتتىق" راديوسى

پىكىرلەر