وسى جۇرت «شىڭعىستاۋدى» بىلە مە ەكەن؟!

91

اۋەزوۆ شىعارمالارى قالىڭ جۇرتشىلىققا تايعا تاڭبا باسقانداي ءمالىم بولعانىمەن، ونىڭ كەيبىر ۇزىك شىعارمالارى تاسادان تىس قالىپ قويعانداي سەزىلدى ماعان. ونىڭ سەبەبى، تومدىق شىعارمالار جيناعىنان كوزىم شالىپ قالىپ، كوڭىلىم كەتە وقىعان «شىڭعىستاۋ» اڭگىمەسى جونىندەگى دەرەكتەردى كوڭىل كونشىرلىكتەي تابا الماعانىما قىنجىلا ءتۇستىم. انىعىراق بولۋى ءۇشىن، اۋەزوۆتىڭ 20 تومدىق شىعارمالار جيناعىنىڭ 2-تومىنداعى اڭگىمەلەر قاتارىنان وقىعانىم جونىندە اقپار بەرىپ وتەيىن. بەرىلگەن تۇسىنىكتەمەسىنە جۇگىنەر بولساق، 1943 جىلى «اباي» رومانىنا ماتەريال جيناۋ ءۇشىن اقىن ەلىنە بارعان ساپارىندا جازىلعان دەپ جورامالداۋعا بولاتىنى جونىندە ايتىلعان. نەگىزىندە، اڭگىمەگە ات قويىلماعان، تەك قولجازبانىڭ سوڭعى بەتىنىڭ سىرتىندا «شىڭعىستاۋ» (جاڭا اڭگىمە) دەگەن جازۋ كەزدەسىپتى. 

شىڭعىستاۋ... بۇل تاۋ اتى تالاي جازۋشى شىعارمالارىنا ارقاۋ بولىپ، كوركەم سوزدەرىمەن سۇلۋلىعىن اسپەتتەي بەينەلەگەن، قۇپياسىنىڭ سىرىنا تولىق قانىق بولماسا دا، تامسانا جىرىنا قوسار كيەلى مەكەنگە اينالعان. شىڭعىستاۋ جونىندە جازۋشى شىعارمالارىنىڭ اراسىنان كوزىم مەن سانامدا ساقتالىپ قالعان كىشىگىرىم بەينەلەۋلەر بولماسا، ول جونىندە جازىلعان اۋەزوۆتىڭ اڭگىمەسىن جۋىق ارادا بىلگەنىمدى جاسىرمايمىن.

«بازار حيكاياشىل، ءتىپتى قيالشىل قارت بولاتىن. قازىر مىنا قاسىندا وتىرعان بالاسى مەدەتتىڭ كىشكەنە كۇنىندە بازار ايتپاعان ەرتەگى، حيكايا قالعان جوق شىعار. ول اڭگىمەلەر ىشىندە كەزەگەن ەرگە كەزدەسكەن ات باسىنداي التىن قانداي كوپ ەدى...»،-دەگەن اڭگىمەنىڭ باستاماسىنان جاسى جەتپىسكە تاياعان قارتتىڭ دا قيالعا ەرىك بەرىپ،ىشتەي سونىڭ ورىندالۋىنا تىلەكشى ەكەندىگىن اڭعارامىز. ادامنىڭ شىنايى جۇرەگىمەن قالاعان تىلەگىنىڭ ورىندالۋى راسىمەن عانيبەت ەمەس پە؟! بازار قارتتىڭ قيالىنىڭ ورىندالۋىنا سەبەپكەر بولعان وسى شىڭعىستاۋ ەدى. ال ينجەنەر-گەولوگ بولىپ كەن ىزدەپ جۇرگەن بالاسى مەدەتتىڭ وسىنشالىقتى التىن بايلىق ىزدەگىش بولۋىنا بالا كۇنىندەگى اكەسىنەن ەستىگەن قيالدىق اڭىز-اڭگىمەلەرىنىڭ سەپتىگى دە جوق ەمەس-ءتى.

توعىز جىلدان سوڭ كورىسكەن اكە مەن بالانىڭ شىڭعىس بوكتەرىندە كەلە جاتىپ تاۋ جونىندە ءبىر-بىرىمەن وي ءبولىسىپ، ءتىپتى كەيدە ءوزارا پىكىرلەرى كەراعار كەلىپ جاتقان تۇستارى دا كەزدەستى. دەگەنمەن، كەشەگى ابايداي اسىلدىڭ وسى ولكەدە تۋىپ، الپىس جاسىنا دەيىن وسى وڭىردە تىرلىك ەتكەندىگىن، توعجان اتتى سۇيىندىك قىزىمەن عاشىقتىق دەرتىن تارتقاندىعىن تىلگە تيەك ەتكەن قارتتىڭ مىسى باسىمىراق ءتۇستى. «ءوزىڭ عانا بولدىم دەمەي، جەرىڭدى دە، اعايىنىڭدى دا كوركەيت، ءۇمىتىن اقتا... تۋعان ولكەڭە ونەرىڭدى اكەل تۇگى!»،- دەگەن اكەنىڭ ءسوز اراسىنداعى اق تىلەگىنىڭ ەلەۋسىز قالماعانى اڭگىمە سوڭىندا وقىرمان جانىنا ءۇمىت وتىن سىيلايتىنى راس. قوي قورانىڭ تاۋ جاق بۇرىشىنا كەلە بەرگەندە وعان قالانعان اق تاستى كوزى شالعان مەدەتتىڭ بالعاسىمەن سوققىلاي باستاعان ەرسى قىلىعى العاشقىدا اكەسىنە وعاش كورىنگەنىمەن، اق تاستىڭ قالىڭ ورتاسىنان تارتىلعان ءبىر سارعىش جالپاق قيسىق سىزىقتىڭ التىن ەكەندىگىنە كوز جەتكىزگەن ساتىندە كوزىنە ءتىپتى مونشىقتاي جاستىڭ ورالعانىن دا اڭعارا المادى.

شىڭعىس... «تۋعان ولكەڭە ونەرىڭدى اكەل!»-دەگەن اكە ءسوزى كەرىسىنشە سەكىلدى كورىنەدى ماعان. كەشەگى زاماندا كوشپەلى اۋدان بولعان، بۇگىندە كوبىنەسە مال باققان، وبلىس ورتالىعىنان الىس قالىپ، قاتىناسى قيىن تۋعان ولكەنىڭ ءبىر عانا ساتتە جۇرتىنىڭ اتاعىن الەمگە جايۋى – شىڭعىس بوكتەرىنىڭ حالقىنىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىمەن بىرگە تىنىستايتىنىن دالەلدەگەندەي.

جانسايا سمان

 

پىكىرلەر