فوتو: الپامىس فايزوللا/Kazinform
استانادا كورنەكتى عالىم، ابايتانۋشى، قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى قايىم مۇحامەدحانۇلىنىڭ تۋعانىنا 110 جىل تولۋىنا وراي حالىقارالىق عىلىمي كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلدى. بۇل تكرالى Kazinform جازدى، دەپ حابارلايدى "ادىرنا".
«كوكەيكەستى ادەبيەتتانۋ: پوەتيكا، جانر، ستيل جانە قايىم مۇحامەدحانۇلىنىڭ عىلىمي مۇراسى» تاقىرىبىنداعى جيىنعا وتاندىق جانە شەتەلدىك عالىمدار، اباي مۇراسىن زەرتتەۋشىلەر، سونداي-اق عىلىمي جانە ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
حالىقارالىق كونفەرەنتسيا بارىسىندا قايىم مۇحامەدحانۇلىنىڭ عىلىمي قىزمەتى مەن قازاق ادەبيەتتانۋىنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسى كەڭىنەن ءسوز بولدى. قاتىسۋشىلار ابايتانۋ، ءماتىنتانۋ، ادەبيەتتانۋ سالالارىنداعى زەرتتەۋلەردى، اباي مەن شاكارىم شىعارماشىلىعىن زەردەلەۋ ماسەلەلەرىن جانە ۇلتتىق ادەبيەت پەن تاريحتى تانۋدىڭ وزەكتى باعىتتارىن تالقىلادى.
جيىندا ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى فيلولوگيا فاكۋلتەتى قازاق ادەبيەتى كافەدراسىنىڭ وقىتۋشىسى، PhD دوكتورى ءلايلا دەمەسىنوۆا دا عالىمنىڭ عىلىمي مۇراسىنىڭ ماڭىزىنا توقتالدى.
ونىڭ ايتۋىنشا، قايىم مۇحامەدحانۇلى اباي شىعارمالارىن تەكستولوگيالىق تۇرعىدان زەرتتەۋگە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ جول اشقان. اسىرەسە، 1951 جىلى قورعالعان «ابايدىڭ اقىن شاكىرتتەرى» اتتى ديسسەرتاتسيالىق ەڭبەگى كەيىنگى ابايتانۋشىلار ءۇشىن ماڭىزدى عىلىمي نەگىزگە اينالدى.
«كونفەرەنتسياعا قازاقستانمەن قاتار شەتەلدەن دە بىلىكتى زەرتتەۋشىلەر قاتىسىپ، ءوز باياندامالارىن ۇسىنىپ جاتىر. ولاردىڭ قاتارىندا عاريفوللا ەسىم، تۇرسىن جۇرتباي، ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ سىندى بەلگىلى عالىمدار بار. سونىمەن بىرگە قازان فەدەرالدىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى فليۋرا سايفۋللينا قايىم مۇحامەدحانۇلىنىڭ زەرتتەۋلەرىنە قاتىستى بايانداما جاسادى. وزبەكستانداعى ناۋاي اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسورى ۇزاق جوراقۇلوۆ “ەكى دوستىڭ تاعدىرى” اتتى ماقالاسىن تانىستىردى. ال اقش-تىڭ مونتانا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى اندرە ەرنو دا عىلىمي زەرتتەۋىن ورتاعا سالدى.
ءبىر ەرەكشەلىگى، ۇسىنىلعان باياندامالاردىڭ بارلىعى دەرلىك قايىم مۇحامەدحانۇلىنىڭ عىلىمي ەڭبەكتەرىمەن بايلانىستى. بۇل عالىم مۇراسىنىڭ تەك قازاقستان كولەمىندە عانا ەمەس، حالىقارالىق ادەبيەتتانۋ كەڭىستىگىندە دە زەرتتەلىپ، وزەكتىلىگىن جوعالتپاعانىن كورسەتەدى»، – دەدى ءلايلا دەمەسىنوۆا.
كونفەرەنتسيا قايىم مۇحامەدحانۇلىنىڭ عىلىمي مۇراسىن تەرەڭىرەك زەردەلەۋگە، ابايتانۋ سالاسىنداعى زەرتتەۋلەردى دامىتۋعا جانە حالىقارالىق عىلىمي بايلانىستاردى نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەردى.
قايىم مۇحامەدحانوۆ – عالىم، ابايتانۋدى عىلىمي نەگىزدەۋشى، شاكارىمتانۋدىڭ نەگىزىن قالاۋشى، تەكستولوگ. سەگىز قىرلى مۇحامەدحانوۆ قازاق سسر گيمنىنىڭ اۆتورى، كسرو جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى، قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ، جازۋشىلار وداعى سىيلىعىنىڭ، حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ جانە حالىقارالىق اباي اكادەمياسىنىڭ التىن مەدالىنىڭ يەگەرى، پروفەسسور. ودان بولەك، كسرو جانە قازاقستان حالىق اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى دەپ تانىلعان. قايىم مۇحامەدحانوۆ – قازاق سسر-ءى مەملەكەتتىك گيمنى ءماتىنىنىڭ اۆتورى. 27 جاستاعى جاس جىگىت 1943 جىلى رەسپۋبليكا گيمنىن جازىپ، كونكۋرس جەڭىمپازى اتاندى. 27 جاستاعى جىگىتتىڭ جازعان ءانۇرانى «ەر قازاق ەجەلدەن ەركىندىك اڭساعان» دەپ باستالادى. الايدا كەيىن بۇل نۇسقاعا وزگەرتۋ ەنگىزىلدى.
