Foto: Alpamys Faizolla/Kazinform
Astanada körnektı ǧalym, abaitanuşy, Qazaqstan Respublikasy Memlekettık syilyǧynyŋ laureaty Qaiym Mūhamedhanūlynyŋ tuǧanyna 110 jyl toluyna orai halyqaralyq ǧylymi konferensiia ūiymdastyryldy. Būl tkraly Kazinform jazdy, dep habarlaidy "Adyrna".
«Kökeikestı ädebiettanu: poetika, janr, stil jäne Qaiym Mūhamedhanūlynyŋ ǧylymi mūrasy» taqyrybyndaǧy jiynǧa otandyq jäne şeteldık ǧalymdar, Abai mūrasyn zertteuşıler, sondai-aq ǧylymi jäne bılım beru mekemelerınıŋ ökılderı qatysty.
Halyqaralyq konferensiia barysynda Qaiym Mūhamedhanūlynyŋ ǧylymi qyzmetı men qazaq ädebiettanuynyŋ damuyna qosqan ülesı keŋınen söz boldy. Qatysuşylar abaitanu, mätıntanu, ädebiettanu salalaryndaǧy zertteulerdı, Abai men Şäkärım şyǧarmaşylyǧyn zerdeleu mäselelerın jäne ūlttyq ädebiet pen tarihty tanudyŋ özektı baǧyttaryn talqylady.
Jiynda L.N. Gumilev atyndaǧy Euraziia ūlttyq universitetı filologiia fakultetı qazaq ädebietı kafedrasynyŋ oqytuşysy, PhD doktory Läilä Demesınova da ǧalymnyŋ ǧylymi mūrasynyŋ maŋyzyna toqtaldy.
Onyŋ aituynşa, Qaiym Mūhamedhanūly Abai şyǧarmalaryn tekstologiialyq tūrǧydan zertteuge alǧaşqylardyŋ bırı bolyp jol aşqan. Äsırese, 1951 jyly qorǧalǧan «Abaidyŋ aqyn şäkırtterı» atty dissertasiialyq eŋbegı keiıngı abaitanuşylar üşın maŋyzdy ǧylymi negızge ainaldy.
«Konferensiiaǧa Qazaqstanmen qatar şetelden de bılıktı zertteuşıler qatysyp, öz baiandamalaryn ūsynyp jatyr. Olardyŋ qatarynda Ǧarifolla Esım, Tūrsyn Jūrtbai, Sauytbek Abdrahmanov syndy belgılı ǧalymdar bar. Sonymen bırge Qazan federaldyq universitetınıŋ professory Fliura Saifullina Qaiym Mūhamedhanūlynyŋ zertteulerıne qatysty baiandama jasady. Özbekstandaǧy Nauai atyndaǧy universitettıŋ professory Ūzaq Joraqūlov “Ekı dostyŋ taǧdyry” atty maqalasyn tanystyrdy. Al AQŞ-tyŋ Montana universitetınıŋ professory Andre Erno da ǧylymi zertteuın ortaǧa saldy.
Bır erekşelıgı, ūsynylǧan baiandamalardyŋ barlyǧy derlık Qaiym Mūhamedhanūlynyŋ ǧylymi eŋbekterımen bailanysty. Būl ǧalym mūrasynyŋ tek Qazaqstan kölemınde ǧana emes, halyqaralyq ädebiettanu keŋıstıgınde de zerttelıp, özektılıgın joǧaltpaǧanyn körsetedı», – dedı Läilä Demesınova.
Konferensiia Qaiym Mūhamedhanūlynyŋ ǧylymi mūrasyn tereŋırek zerdeleuge, abaitanu salasyndaǧy zertteulerdı damytuǧa jäne halyqaralyq ǧylymi bailanystardy nyǧaituǧa mümkındık berdı.
Qaiym Mūhamedhanov – ǧalym, abaitanudy ǧylymi negızdeuşı, şäkärımtanudyŋ negızın qalauşy, tekstolog. Segız qyrly Mūhamedhanov Qazaq SSR Gimnınıŋ avtory, KSRO Jazuşylar odaǧynyŋ müşesı, Qazaqstannyŋ Memlekettık syilyǧynyŋ, Jazuşylar odaǧy syilyǧynyŋ, Halyqaralyq «Alaş» ädebi syilyǧynyŋ jäne Halyqaralyq Abai akademiiasynyŋ Altyn medalınıŋ iegerı, professor. Odan bölek, KSRO jäne Qazaqstan halyq aǧartu ısınıŋ üzdıgı dep tanylǧan. Qaiym Mūhamedhanov – Qazaq SSR-ı memlekettık gimnı mätınınıŋ avtory. 27 jastaǧy jas jıgıt 1943 jyly respublika gimnın jazyp, konkurs jeŋımpazy atandy. 27 jastaǧy jıgıttıŋ jazǧan Änūrany «Er qazaq ejelden erkındık aŋsaǧan» dep bastalady. Alaida keiın būl nūsqaǧa özgertu engızıldı.
