قازاقستاندا ىسكە قوسىلعان «قاجەت تاكسي» سەرۆيسى از ۋاقىت ىشىندە كوپشىلىكتىڭ نازارىن اۋداردى. جوبانىڭ نەگىزىن قالاۋشى نۇرقانات قايراتتىڭ ايتۋىنشا، بۇل باستاما تەك تاكسي قىزمەتىن ۇسىنۋمەن شەكتەلمەيدى. ونىڭ ارتىندا وتاندىق تسيفرلىق ءونىم قالىپتاستىرۋ، قازاقستاندىقتاردىڭ قارجىسىن ەل ىشىندە ساقتاۋ جانە جۇرگىزۋشى مەن جولاۋشىنىڭ مۇددەسىن تەڭ ۇستاۋ يدەياسى بار. جوبانىڭ قالاي پايدا بولعانىن، «قاجەت» اتاۋىنىڭ ءمانىن جانە كومپانيانىڭ بولاشاقتاعى ماقساتىن ءبىلۋ ءۇشىن كاسىپكەرمەن سۇحباتتاستىق.
اۋىل مەن قالا اراسىنداعى قاتىناستان باستالعان جوبا
«قاجەت تاكسيدىڭ» تاريحى باستاپقىدا اۋىلدار مەن اۋدان ورتالىقتارى اراسىنداعى كولىك قاتىناسىنا بايلانىستى تۋىنداعان ماسەلەدەن باستالعان.
نۇرقانات قايراتتىڭ سوزىنشە، اۋىلدىق جەرلەردەن قالاعا قاتىنايتىن تاكسيلەردىڭ جۇمىسىن جۇيەلەۋ ءۇشىن ادامدار كوبىنە WhatsApp مەسسەندجەرىن پايدالانعان. وسى قاجەتتىلىكتەن تۋىنداعان شاعىن باستاما ۋاقىت وتە كەلە اۋقىمدى تسيفرلىق جوباعا اينالعان.
«باستاپقىدا اۋىلدان قالاعا قاتىنايتىن تاكسيلەرگە ارنالعان قىزمەت رەتىندە قولعا الىندى. ويتكەنى اۋىلدىق جانە اۋداندىق جەرلەردە تاكسي قىزمەتى قازىرگىدەي جۇيەلەنبەگەن ەدى. ادامدار كوبىنە WhatsApp ارقىلى بايلانىساتىن. كەيىن قولىمىزدا IT-كوماندا بولعاندىقتان، بۇل يدەيانى بۇكىل قازاقستانعا ارنالعان جوباعا اينالدىرۋدى ويلادىق»، – دەيدى ول.
كاسىپكەردىڭ ايتۋىنشا، رەسەيدەگى جاعدايعا بايلانىستى تۋىنداعان وزگەرىستەر دە بۇرىننان ويدا جۇرگەن جوبانى كەڭ كولەمدە ىسكە اسىرۋعا تۇرتكى بولعان.
وسىلايشا، باستاپقىدا بەلگىلى ءبىر ءوڭىردىڭ قاجەتتىلىگىنەن تۋعان باستاما قازاقستان كولەمىندە جۇمىس ىستەيتىن تاكسي سەرۆيسىنە اينالدى.
«قاجەت» اتاۋىنىڭ استارىندا نە بار؟
«قاجەت» – جاي عانا كومپانيا اتاۋى ەمەس. بۇل – قازاق قوعامىنا قاجەتتى قىزمەتتەر مەن ونىمدەردى ءبىر ورتاعا بىرىكتىرۋ يدەياسىن بىلدىرەتىن برەند.
نۇرقانات قايرات پەن ونىڭ سەرىكتەسى دۋمان باقىتكەلدى 2018 جىلى YouTube ارناسىن اشىپ، قوعامداعى وزەكتى ماسەلەلەردى كوتەرە باستاعان. كەيىن كاسىپكەرلىكپەن اينالىسىپ، قازاقتىلدى اۋديتورياعا ارنالعان تسيفرلىق ونىمدەردى دامىتۋعا كىرىسكەن.
وسى ىزدەنىستەردىڭ ناتيجەسىندە «قاجەت» پلاتفورماسى پايدا بولعان. ونىڭ اياسىندا الەۋمەتتىك جەلى، كىتاپ جانە وزگە دە پايدالى قىزمەتتەردى بىرىكتىرۋ كوزدەلگەن.
«قازاقتىڭ قاجەتىنە جارايتىن كەز كەلگەن دۇنيەنى ءبىر جەرگە جيناعىمىز كەلدى. سوندىقتان ارنايى پلاتفورما جاسادىق. ونىڭ ىشىندە تاكسي قىزمەتى دە قاراستىرىلعان بولاتىن. كەيىن سول يدەيانى دامىتىپ، جەكە جوبا رەتىندە ىسكە قوستىق. “قاجەت تاكسي” – بۇرىننان ويدا جۇرگەن ۇلكەن باستامانىڭ جالعاسى»، – دەيدى جوبا نەگىزىن قالاۋشى.
ونىڭ ايتۋىنشا، پلاتفورمانى دامىتۋداعى نەگىزگى ماقسات – قازاقستاندىقتارعا پايدالى قىزمەتتەردى قولجەتىمدى ەتۋ جانە قازاقتىلدى تسيفرلىق ورتانى قالىپتاستىرۋ.
ء«بىزدىڭ ماقساتىمىز – وتاندىق ءونىم جاساي الاتىنىمىزدى كورسەتۋ»
كەز كەلگەن جاڭا جوبانىڭ الدىندا ناقتى ماقسات تۇراتىنى بەلگىلى. «قاجەت تاكسي» كومانداسى ءۇشىن دە نەگىزگى مىندەت تەك تابىس تابۋ ەمەس.
نۇرقانات قايراتتىڭ ايتۋىنشا، ولار قازاقستاندا باسەكەگە قابىلەتتى تسيفرلىق ءونىم جاساۋعا جانە ەلدىڭ تەحنولوگيالىق تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋعا ۇلەس قوسۋدى كوزدەيدى.
«ماقساتىمىز – وتاندىق، قازاقستاندىق ءونىم جاساي الاتىنىمىزدى كورسەتۋ. سونىمەن بىرگە ءوز قارجىمىزدىڭ ءوز مەملەكەتىمىزدە قالعانىن قالايمىز. جالپى، “قاجەت تاكسي” – تسيفرلىق ەكونوميكالىق تاۋەلسىزدىككە ۇمتىلۋدىڭ ءبىر كورىنىسى»، – دەيدى ول.
كاسىپكەردىڭ پىكىرىنشە، وتاندىق تسيفرلىق جوبالاردىڭ دامۋى ەل ەكونوميكاسىنا عانا ەمەس، قوعامنىڭ بىرلىگىنە دە وڭ اسەر ەتۋى مۇمكىن.
ول «قاجەت تاكسيدى» ادامداردى ءبىر جەردەن ەكىنشى جەرگە جەتكىزەتىن قوسىمشا رەتىندە عانا قاراستىرمايدى. ونىڭ پايىمىنشا، مۇنداي جوبالار ورتاق ماقسات توڭىرەگىندە قازاقستاندىقتاردى بىرىكتىرە الادى.
جوبانىڭ ارتىندا ۇلتتىق ميسسيا بار
نۇرقانات قايرات پەن ونىڭ سەرىكتەسى دۋمان باقىتكەلدى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم العان. كاسىپكەردىڭ ايتۋىنشا، ولاردىڭ كوزقاراسىنىڭ قالىپتاسۋىنا الاش قايراتكەرلەرىنىڭ يدەيالارى دا اسەر ەتكەن.
سوندىقتان جوبا اۆتورلارى ءۇشىن ۇلتتىق مۇددەگە قىزمەت ەتۋ ماسەلەسى ماڭىزدى ورىن الادى.
ء«بىز بۇل جوبانى تەك تابىس تابۋ ءۇشىن باستاعان جوقپىز. ونىڭ ارتىندا ۇلكەن ميسسيا بار. الاش قايراتكەرلەرىنىڭ جولىمەن ءجۇرىپ، قازاققا پايدالى دۇنيە جاساعىمىز كەلەدى. قازاقستاندا جاسالعان ءونىم ەڭ الدىمەن وسى ەلدىڭ ازاماتتارىنا قىزمەت ەتۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىز»، – دەيدى نۇرقانات قايرات.
ونىڭ ايتۋىنشا، «قاجەت» پلاتفورماسى اياسىندا قازاقتىلدى تسيفرلىق ورتا قالىپتاستىرۋعا، ءبىلىم مەن پايدالى اقپاراتتى قولجەتىمدى ەتۋگە باعىتتالعان باستامالار دا قولعا الىنعان.
وسى تۇرعىدان العاندا، تاكسي سەرۆيسى – كومپانيانىڭ كەڭىرەك ماقساتتارىنىڭ ءبىر بولىگى.
ىسكە قوسىلعان العاشقى كۇندەردەگى ناتيجە
جوبا وكىلىنىڭ ايتۋىنشا، «قاجەت تاكسي» ىسكە قوسىلعان العاشقى كۇندەردەن باستاپ قولدانۋشىلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىنا يە بولعان.
كاسىپكەردىڭ سوزىنشە، كوماندا سەرۆيستى ىسكە قوسۋعا دەيىن دە تسيفرلىق ونىمدەر ازىرلەۋ تاجىريبەسىن جيناقتاعان. بۇعان دەيىن «قاجەت» پلاتفورماسىنىڭ وزگە ونىمدەرىمەن جۇمىس ىستەگەن ماماندار جاڭا جوبانى دامىتۋعا كىرىسكەن.
ء«بىز مۇنى ءبىر كۇندە قولعا العان جوقپىز. بۇعان دەيىن IT-كوماندامىز بولدى، تسيفرلىق ونىمدەر ازىرلەدىك. سوندىقتان تاكسي جوباسىن ىسكە قوسۋ – سول جۇمىستىڭ جالعاسى»، – دەيدى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا، كوماندا سەرۆيستى جەتىلدىرۋدى جالعاستىرىپ، قولدانۋشىلاردان تۇسكەن پىكىرلەرگە سايكەس تەحنيكالىق ماسەلەلەردى رەتتەپ كەلەدى.
«جۇرگىزۋشى دە، جولاۋشى دا ريزا بولۋى كەرەك»
تاكسي نارىعىندا باعا مەن قىزمەت ساپاسىن قاتار ۇستاۋ وڭاي ەمەس. ءبىر جاعىنان، جولاۋشى ءۇشىن جولاقىنىڭ قولجەتىمدى بولعانى ماڭىزدى. ەكىنشى جاعىنان، جۇرگىزۋشىنىڭ ەڭبەگى اقتالىپ، تابىس تابۋىنا مۇمكىندىك بولۋى قاجەت.
نۇرقانات قايراتتىڭ ايتۋىنشا، «قاجەت تاكسي» وسى ەكى تاراپتىڭ مۇددەسىن تەڭ ۇستاۋعا باسىمدىق بەرەدى.
ء«بىز تاكسي سالاسىندا دەموكراتيا ورناتقىمىز كەلەدى. ياعني جۇرگىزۋشى دە تابىس تاباتىنداي، جولاۋشى دا ريزا بولاتىنداي جۇيە قۇرۋدى كوزدەيمىز. ەكى تاراپتىڭ دا قۇقىعى مەن تاڭداۋى بولۋى كەرەك»، – دەيدى ول.
كاسىپكەردىڭ پىكىرىنشە، جۇرگىزۋشىگە تەك قىزمەت كورسەتۋشى رەتىندە قاراۋعا بولمايدى. ونىڭ دا ءوز ەڭبەگىنە قاتىستى شەشىم قابىلداۋعا جانە قولايلى جاعداي تاڭداۋعا قۇقىعى بار.
وسىعان بايلانىستى كومپانيا جۇرگىزۋشىلەرگە قويىلاتىن تالاپتار مەن ولاردىڭ قىزمەت كورسەتۋ بارىسىنداعى جاعدايىن دا نازاردا ۇستايتىنىن ايتادى.
نۇرقانات قايراتتىڭ مالىمدەۋىنشە، كومپانيا قازىرگى ۋاقىتتا جۇرگىزۋشىلەردەن كوميسسيا المايدى. الداعى ۋاقىتتا دا تاراپتارعا ءتيىمدى بولاتىن بيزنەس-مودەل قالىپتاستىرۋ جوسپارلانعان.
بۇل رەتتە كوميسسيانىڭ بولماۋى سەرۆيستىڭ ۇزاق مەرزىمدى قارجىلىق مودەلىنە قالاي اسەر ەتەتىنى جانە ونىڭ كەيىنگى دامۋ كەزەڭدەرىندە قالاي جۇزەگە اساتىنى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى.
باعا ساياساتى قالاي قالىپتاسادى؟
سوڭعى ۋاقىتتا الەۋمەتتىك جەلىلەردە «قاجەت تاكسي» قىزمەتىنىڭ باعاسى وتە ارزان ەكەنى تۋرالى پىكىرلەر تاراعان.
نۇرقانات قايراتتىڭ ايتۋىنشا، كومپانيا باعا ساياساتىن قالىپتاستىرۋ كەزىندە ءار ءوڭىردىڭ ەرەكشەلىگىن ەسكەرۋگە تىرىسادى.
قازىرگى ۋاقىتتا كوماندا قازاقستاننىڭ ءارتۇرلى قالالارىنداعى جولاقى قۇنىن سارالاپ، قىزمەتتىڭ قولجەتىمدى بولۋىنا جانە جۇرگىزۋشىلەردىڭ مۇددەسىنە نازار اۋدارىپ وتىر.
ء«بىز قازاقستان بويىنشا باعالاردى قاراستىرىپ جاتىرمىز. ءىرى قالالارداعى جاعدايدى رەتتەپ الدىق. قازىر اۋىلدارداعى باعا ماسەلەسىن دە زەرتتەپ، حالىققا دا، جۇرگىزۋشىگە دە قولايلى شەشىم تابۋعا تىرىسىپ جاتىرمىز»، – دەيدى ول.
بۇل باعىتتاعى جۇمىس سەرۆيستىڭ تەك ءىرى قالالاردا عانا ەمەس، شاعىن ەلدى مەكەندەردە دە قولجەتىمدى بولۋىنا مۇمكىندىك بەرۋى مۇمكىن.
دەگەنمەن باعانىڭ تومەن بولۋى ۇزاق مەرزىمدە قىزمەت ساپاسىنا، جۇرگىزۋشىلەردىڭ تابىسىنا جانە كومپانيانىڭ تۇراقتىلىعىنا قالاي اسەر ەتەتىنىن ۋاقىت كورسەتەدى.
نەگىزگى قيىندىق قاي تۇستا؟
ءىرى كومپانيالارمەن باسەكەلەسۋ كەزىندە تەحنولوگيالىق مۇمكىندىك، قارجىلىق تۇراقتىلىق جانە تۇتىنۋشىلار سەنىمى ماڭىزدى ءرول اتقارادى.
نۇرقانات قايراتتىڭ پىكىرىنشە، كوماندا تەحنولوگيالىق باعىتتا تاجىريبەلى ماماندارعا سۇيەنە الادى. ونىڭ ايتۋىنشا، IT-مامانداردىڭ بىرقاتارىنىڭ تاجىريبەسى 14–15 جىلعا جەتەدى.
سوندىقتان ول نەگىزگى قيىندىقتاردىڭ ءبىرى رەتىندە قارجى ماسەلەسىن اتاپ ءوتتى.
بۇل رەتتە جاڭا سەرۆيستىڭ نارىقتاعى ۇزاق مەرزىمدى ورنى ونىڭ العاشقى تانىمالدىعىمەن عانا ەمەس، قىزمەت ساپاسىن تۇراقتى ۇستاپ تۇرۋىمەن، جۇرگىزۋشىلەر مەن جولاۋشىلاردىڭ سەنىمىن اقتاۋىمەن دە ايقىندالماق.
جوبا كومانداسى ءۇشىن ەندىگى مىندەت – العاشقى قىزىعۋشىلىقتى تۇراقتى قولدانۋشى اۋديتورياسىنا اينالدىرۋ جانە سەرۆيستى قازاقستاننىڭ ءار وڭىرىندە دامىتۋ.
وتاندىق تسيفرلىق ءونىمنىڭ بولاشاعى
«قاجەت تاكسي» جوباسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىنىڭ ايتۋىنشا، باستامانىڭ باستى ەرەكشەلىگى – ونىڭ جەرگىلىكتى قاجەتتىلىكتەردەن تۋىنداۋى جانە قازاقستاندىق اۋديتورياعا باعىتتالۋى.
اۋىل مەن قالا اراسىنداعى قاتىناس ماسەلەسىنەن باستالعان جوبا بۇگىندە كەڭ اۋقىمدى تسيفرلىق سەرۆيسكە اينالۋدى كوزدەپ وتىر.
ونىڭ بولاشاعى تەك قولدانۋشىلار سانىنا ەمەس، قىزمەت ساپاسىنا، باعا ساياساتىنا، جۇرگىزۋشىلەرمەن قارىم-قاتىناسقا جانە كومپانيانىڭ تۇراقتى دامۋ مودەلىنە دە بايلانىستى بولماق.
نۇرقانات قايرات ءۇشىن بۇل باستاما – قازاق قوعامىنا پايدالى ءونىم جاساۋعا باعىتتالعان ۇزاق مەرزىمدى جۇمىستىڭ ءبىر كەزەڭى.
«قازاقتىڭ قاجەتىنە جارايتىن دۇنيە جاساعىمىز كەلدى» دەگەن يدەيادان باستالعان جوبا ەندى وتاندىق تسيفرلىق نارىقتا ءوز ورنىن قالىپتاستىرۋعا ۇمتىلىپ وتىر. ال ونىڭ بۇل ماقساتىنا قانشالىقتى جەتەتىنىن ۋاقىت پەن ناقتى ناتيجەلەر كورسەتەدى.
گۇلبارشىن نۇرحان
