ءتىس دارىگەرىنە بارۋدان قورقاتىن بالالار از ەمەس. الايدا دارىگەردىڭ جىلى ءسوزى مەن دۇرىس قارىم-قاتىناسى بالانىڭ ءوزىن قاۋىپسىز سەزىنۋىنە كومەكتەسىپ، ەم قابىلداۋدى جەڭىلدەتەدى. بالالار ستوماتولوگياسىندا كاسىبي بىلىممەن قاتار سابىرلىلىق، مەيىرىم مەن سەنىم دە ماڭىزدى.
ستوماتولوگيا سالاسىندا بەس جىلدان بەرى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان ءتىس دارىگەرى امينا ەربولاتقىزى ءار ناۋقاستىڭ جاعدايىنان جاڭا تاجىريبە جيناپ، كاسىبي تۇرعىدان دامىپ كەلەدى. ونىڭ ايتۋىنشا، بالالارمەن جۇمىس ىستەگەندە دارىگەر ءتىستى ەمدەۋمەن قاتار، بالانىڭ قورقىنىشىن جەڭىپ، سەنىمىنە كىرۋى كەرەك.
ماماندىق تاڭداۋى، بالالارمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ قىزىقتى ساتتەرى، الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى ءتىستى اعارتۋعا قاتىستى كەڭەستەردىڭ قاۋپى جانە اۋىز قۋىسىنىڭ كۇتىمى تۋرالى ءتىس دارىگەرى ءامينا ەربولاتقىزىمەن سۇحباتتاستىق.
– نەلىكتەن ءتىس دارىگەرى بولۋدى تاڭدادىڭىز؟ ماماندىق وزىڭىزگە ۇناي ما؟
– بالا كەزىمنەن مەديتسينا سالاسىنا قىزىعۋشىلىعىم بولدى. ال ستوماتولوگيانى تاڭداۋىما ەم ناتيجەسىنىڭ كوزگە كورىنىپ، ناۋقاستىڭ جاعدايىنداعى وزگەرىستى بايقاۋعا بولاتىنى اسەر ەتتى. بۇل ماماندىقتا ءبىز تەك ءتىستى ەمدەپ قانا قويماي، ادامنىڭ وزىنە دەگەن سەنىمىنە دە ىقپال ەتەمىز.
ءيا، ماماندىعىم وزىمە قاتتى ۇنايدى. بۇل سالادا جاۋاپكەرشىلىك پەن قيىندىق قاتار جۇرەدى. سوعان قاراماستان، كۇندەلىكتى جۇمىسىمنان ءلاززات الامىن.
– ستوماتولوگيا سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەنىڭىزگە قانشا ۋاقىت بولدى؟
– ستوماتولوگيا سالاسىندا بەس جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلەمىن. وسى ۋاقىت ىشىندە تاجىريبەم دە، كوزقاراسىم دا وزگەردى. ءار ناۋقاستان، ءار جاعدايدان جاڭا نارسە ۇيرەنىپ، كاسىبي تۇرعىدان ىزدەنىپ كەلەمىن.
– ءتىس دارىگەرى جۇمىسىنىڭ ەڭ قيىن تۇسى قانداي؟
– مەنىڭ ويىمشا، بۇل جۇمىستىڭ ەڭ قيىنى سول – ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ارقالايسىڭ. ءار ناۋقاستىڭ جاعدايى ءارتۇرلى، سوندىقتان دۇرىس دياگنوز قويىپ، سوعان سايكەس ەم جوسپارىن قۇرا ءبىلۋ قاجەت.
بالالارمەن جۇمىس ىستەگەندە مەديتسينالىق ەممەن قاتار، ولاردىڭ سەنىمىنە كىرۋ ماڭىزدى. بالا ءوزىن قاۋىپسىز سەزىنسە، دارىگەردەن قورىقپاي، ەمدەۋ ۇدەرىسىنە وڭاي بەيىمدەلەدى.
– كىشكەنتاي بالالارمەن جۇمىس بارىسىندا ەستە قالعان قىزىقتى وقيعالار بار ما؟
– بالالارمەن جۇمىس ىستەگەندە قىزىقتى جاعدايلار وتە كوپ بولادى. كەيدە اتا-انالار بالاسىنىڭ دارىگەردەن قاتتى قورقاتىنىن ايتىپ كەلەدى. بىراق قابىلداۋدان شىققان سوڭ بالالاردىڭ وزدەرى «قاشان قايتا كەلەمىز؟» دەپ سۇراپ جاتادى. مۇنداي ساتتەر ەرەكشە قۋانتادى.
كەيدە ەمدەۋ بارىسىندا بالالاردىڭ وزدەرى دە دارىگەرگە اينالىپ كەتەدى. ء«تىسىمدى قاراپ جىبەرىڭىزشى»، «اينانى بەرەسىز بە؟»، «مىناۋ نە؟» دەپ، اينالاسىنداعى قۇرالدارعا قىزىعۋشىلىق تانىتادى.
كەيبىر بالالار قابىلداۋعا ۇيدەن الدىن الا دايىندالىپ، ءوز قولدارىمەن جاساعان شاعىن سىيلىقتارىن اكەلەدى. وسىنداي ساتتەر بالامەن دۇرىس قارىم-قاتىناس ورناتۋدىڭ ماڭىزىن كورسەتەدى.
– TikTok-تا ءتىستى ءۇي جاعدايىندا اعارتۋدىڭ ءتۇرلى ادىستەرى كورسەتىلەدى. مۇنداي تاسىلدەر قانشالىقتى قاۋىپتى؟
– الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى كەڭەستەردىڭ بارلىعىن بىردەي پايدالى نەمەسە قاۋىپسىز دەپ ايتۋعا بولمايدى. اسىرەسە,ليمون، اس سوداسى، اس تۇزى سياقتى زاتتاردى پايدالانىپ، ءتىستى اعارتۋعا كەڭەس بەرمەيمىن. مۇنداي تاجىريبەلەر ءتىس ەمالىنە زيان كەلتىرۋى مۇمكىن.
الەۋمەتتىك جەلىدەگى ەكسپەريمەنتتەردى قايتالاعاننان گورى، ستوماتولوگقا بارىپ، كەڭەس العان دۇرىس. ءتىستى اعارتۋدىڭ قاۋىپسىز ءادىسى ءتىستىڭ جاعدايى تەكسەرىلگەننەن كەيىن عانا تاڭدالۋى كەرەك.
– كادىمگى ءتىس ششەتكاسى مەن ەلەكترلى ششەتكانىڭ ايىرماشىلىعى قانداي؟
– ەكەۋىن دە دۇرىس قولدانعان جاعدايدا ءتىستى جاقسى تازالاۋعا بولادى. ەلەكترلى ششەتكانىڭ ەرەكشەلىگى – بەلگىلى ءبىر قوزعالىستاردى اۆتوماتتى تۇردە ورىنداۋى. كەيبىر ۇلگىلەرىندە ءتىستى قاتتى باسىپ تازالاۋدان ساقتايتىن قىسىمدى باقىلاۋ فۋنكتسياسى بار.
دەگەنمەن كادىمگى ششەتكامەن دە ءتىستى ساپالى تازالاۋعا بولادى. ەڭ باستىسى – ششەتكانى دۇرىس تاڭداۋ، تازالاۋ تەحنيكاسىن ساقتاۋ جانە اۋىز قۋىسىنىڭ كۇتىمىن جۇيەلى جۇرگىزۋ. ماڭىزدىسى – ءتىستى كۇنىنە ەكى رەت دۇرىس تازالاۋ جانە تىسارالىق كەڭىستىكتەردى كۇتۋدى ۇمىتپاۋ.
– وقىرماندارعا ءتىس كۇتىمىنە قاتىستى قانداي كەڭەس بەرەر ەدىڭىز؟
– ءتىس اۋىرعانىن كۇتپەي، ستوماتولوگقا پروفيلاكتيكالىق تەكسەرىلۋگە كەلگەن دۇرىس. كاريەس باستاپقى كەزەڭدە كوبىنە اۋىرسىنۋسىز وتەدى، سوندىقتان ماسەلە اسقىنعان كەزدە عانا انىقتالۋى مۇمكىن. ۋاقىتىلى تەكسەرىلۋ اۋرۋدىڭ الدىن الىپ، كۇردەلى ەمنىڭ قاجەت بولماۋىنا كومەكتەسەدى.
ايگۇل ءجۇسىپ
«ادىرنا» ۇلتتىق پورتالى
