رەسەيدىڭ كيەۆكە جاساعان شابۋىلدارى كۇشەيگەن تۇستا گەرمانيا كانتسلەرى فريدريح مەرتس ۋكراينا ءۇشىن قوسىمشا اۋە شابۋىلىنا قارسى قورعانىس (اشقق) جۇيەلەرىن ىزدەستىرىپ جاتقانىن مالىمدەدى. بۇل تۋرالى ول 29 قىركۇيەكتە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بەرلينگە ساپارى كەزىندە ايتتى، دەر حابارلايدى «ادىرنا» ءتىلشىسى.
DW ءتىلشىسىنىڭ سۇراعىنا جاۋاپ بەرگەن مەرتس 15-16 قازاندا بريۋسسەلدە وتەتىن ەۋروپالىق كەڭەس وتىرىسىنا دايىندىق اياسىندا ەۋروپالىق سەرىكتەستەرمەن قارقىندى كونسۋلتاتسيالار جۇرگىزىلىپ جاتقانىن جەتكىزدى.
كانتسلەردىڭ ايتۋىنشا، اڭگىمە ۋكراينا بيۋدجەتىنە ناقتى قولداۋ كورسەتۋ جانە ەل قورعانىسىنداعى ەڭ ءالسىز تۇستاردىڭ ءبىرى سانالاتىن اۋە قورعانىسى جۇيەلەرىن كۇشەيتۋ جايىندا بولعان. بۇعان دەيىن ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆلاديمير زەلەنسكي اسكەري شىعىنداردى جابۋ ءۇشىن شامامەن 27 ميلليارد دوللار جەتىسپەيتىنىن ايتقان ەدى.
مەرتس كيەۆكە اشقق جۇيەلەرىن جەتكىزۋ ماسەلەسى بويىنشا الەمدىك كوشباسشىلارمەن جەكە كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ جاتقانىن مالىمدەدى. سونىمەن قاتار ول رەسەيدىڭ ازاماتتىق ينفراقۇرىلىمعا شابۋىلدارى جالعاسۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرىپ، ۋكراينانىڭ قىس مەزگىلىنە دايىندالۋىنا كومەكتەسۋ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«بۇل – كۇن سايىن جاسالىپ جاتقان اسكەري قىلمىستار»، – دەدى گەرمانيا كانتسلەرى.
پرەزيدەنت توقاەۆپەن وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا مەرتس رەسەيدىڭ ۋكرايناعا قارسى سوعىسى كەڭىنەن تالقىلانعانىن ايتتى. ول قازاقستان پرەزيدەنتىنە رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينمەن سوعىستى توقتاتۋ ماسەلەسىن كوتەرگەنى ءۇشىن العىس ءبىلدىردى.
سونداي-اق كانتسلەر گەرمانيانىڭ ۋكرايناعا قولداۋ كورسەتۋدى، ونىڭ ىشىندە ديپلوماتيالىق كۇش-جىگەردى جالعاستىراتىنىن مالىمدەدى. وسى ورايدا ول جۋىردا نيۋ-يوركتە گەرمانيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى يوحانن ۆادەفۋل مەن رەسەي سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سەرگەي لاۆروۆ اراسىندا وتكەن كەزدەسۋدى ەسكە الدى. مەرتستىڭ پىكىرىنشە، رەسەيدىڭ بۇل كەزدەسۋگە بەرگەن رەاكتسياسى ونىڭ ازىرگە «ماڭىزدى كەلىسسوزدەرگە» مۇددەلى ەمەس ەكەنىن كورسەتكەن.
گەرمانياعا ەكى كۇندىك رەسمي ساپارمەن بارعان قاسىم-جومارت توقاەۆ رەسەي پرەزيدەنتىمەن وتە جاقسى قارىم-قاتىناستا ەكەنىن ايتىپ، ۋكرايناداعى سوعىس تۋرالى پىكىرىن تىڭداعانى ءۇشىن ۆلاديمير پۋتينگە العىس ءبىلدىردى.
توقاەۆ بۇعان دەيىن سوعىستى «توقتاتا تۇرۋ» قاجەتتىگىن ايتىپ، ونىڭ سەبەپتەرىن تولىق تۇسىنە بەرمەيتىنىن مالىمدەگەن بولاتىن. بەرليندە ول سوعىستىڭ جاقىن ارادا توقتايتىنىن كۇتپەيتىنىن، الايدا قاقتىعىستى ۋاقىتشا توقتاتۋ ونى اياقتاۋعا جانە ديپلوماتيالىق جولعا كوشۋگە العاشقى قادام بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتتى.
«ارينە، ۋكراينادا بولىپ جاتقان وقيعالار ءبارىمىزدى الاڭداتادى»، – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ول قازاقستاننىڭ قاقتىعىس باستالعاننان بەرى بۇۇ جارعىسىنىڭ قاعيداتتارىن، سونىڭ ىشىندە بارلىق مەملەكەتتىى اۋماقتىق تۇتاستىعىن قۇرمەتتەۋ ۇستانىمىن قولداپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. بۇل ۇستانىم گەرمانيا پرەزيدەنتى فرانك-ۆالتەر شتاينمايەرمەن كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا قابىلدانعان بىرلەسكەن مالىمدەمەدە دە كورىنىس تاپقان.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بەرلينگە ساپارىنىڭ باستى باعىتى قازاقستان مەن گەرمانيا اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ بولدى. بۇل ماسەلە گەرمان-قازاق ەكونوميكالىق فورۋمىندا كەڭىنەن تالقىلاندى.
قازىرگى تاڭدا قازاقستان گەرمانياعا مۇناي جەتكىزەتىن ەلدەر اراسىندا نورۆەگيا، اقش جانە ليۆيادان كەيىنگى ءتورتىنشى ورىندا تۇر. سوڭعى ءتورت جىلدا ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى شامامەن ەكى ەسەگە ءوسىپ، 8 ميلليارد ەۋروعا جەتكەن.
