فوتو: PLOS ONE
جاپونيانىڭ ورتالىق بولىگىندەگى عالىمدار سيىرلاردى زەبراعا ۇقساتىپ اق جولاقتارمەن بوياۋدىڭ تيىمدىلىگىن زەرتتەدى. تاجىريبە بارىسىندا قارا ءتۇستى سيىرلاردىڭ دەنەسىنە اق جولاقتار سالىنىپ، ولار جايىلىمعا شىعارىلدى. زەرتتەۋدىڭ ماقساتى – جولاقتاردىڭ شاققىش شىبىنداردى ازايتۋعا اسەرىن انىقتاۋ بولدى.
Space Daily باسىلىمىنىڭ جازۋىنشا، تاجىريبە ناتيجەسىندە جولاقتى سيىرلارعا بويالماعان ءدال سول سيىرلارعا قاراعاندا ەكى ەسە از شىبىن قونعان.
عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، بۇل زەرتتەۋ بۇرىن نەگىزىنەن شىبىنداردى باقىلاۋ، مودەلدەر جانە جولاقتى ماتالارعا جۇرگىزىلگەن تاجىريبەلەرگە سۇيەنگەن تەوريانى ناقتى دەرەكتەرمەن راستادى: جولاقتار جاندىكتەردى كوزبەن قابىلداۋ ارقىلى ۇركىتەتىن اسەرگە يە.
شىبىنداردىڭ سانى فوتوسۋرەتتەر ارقىلى ەسەپتەلدى. اق-قارا جولاقتى سيىرلاردىڭ اياقتارى مەن دەنەسىنە قونعان شاققىش شىبىنداردىڭ جالپى سانى بويالماعان جانە قارا جولاقپەن عانا بويالعان سيىرلارعا قاراعاندا شامامەن ەكى ەسە از بولدى. جاقىن جەرگە قويىلعان تۇزاقتارعا نەگىزىنەن ءۇي شىبىندارى، سونداي-اق از مولشەردە ءمۇيىزدى شىبىندار جانە سيرەك سونا جاندىكتەرى تۇسكەن.
سونىمەن قاتار، جولاقتى سيىرلار جاندىكتەردى ۇركىتۋ ءۇشىن جاسايتىن قيمىلدارعا – دەنەسىن سەلكىلدەتۋ، اياعىمەن تارسىلداتۋ جانە قۇيرىعىن سەرمەۋگە – شامامەن 20%-عا از ۋاقىت جۇمساعان.
زەرتتەۋدەگى ءبىر ماڭىزدى جايت: تەك قارا جولاقتارمەن (قارا ءتۇستى سيىردىڭ ۇستىندە كوزگە ارەڭ كورىنەتىن) بويالعان سيىرلارعا بويالماعان باقىلاۋ توبىنداعى سيىرلارمەن بىردەي مولشەردە شىبىن قونعان.
ەگەر بوياۋدىڭ ءيىسى اسەر ەتكەن بولسا، وندا بۇل سيىرلاردا دا شىبىن ازايۋى ءتيىس ەدى. الايدا ونداي ناتيجە بايقالمادى. بۇل اسەردىڭ بوياۋدىڭ حيميالىق قۇرامىنان ەمەس، جولاقتاردىڭ كوزگە كورىنەتىن بەينەسىنەن تۋىندايتىنىن كورسەتەدى.
شاققىش شىبىندار مال شارۋاشىلىعى ءۇشىن ايتارلىقتاي ماسەلە بولىپ سانالادى. ولار جايىلىم ۋاقىتىن قىسقارتىپ، مالعا كۇيزەلىس تۋدىرادى جانە سالماق قوسۋىن تومەندەتەدى.
