Foto: PLOS ONE
Japoniianyŋ ortalyq bölıgındegı ǧalymdar siyrlardy zebraǧa ūqsatyp aq jolaqtarmen boiaudyŋ tiımdılıgın zerttedı. Täjıribe barysynda qara tüstı siyrlardyŋ denesıne aq jolaqtar salynyp, olar jaiylymǧa şyǧaryldy. Zertteudıŋ maqsaty – jolaqtardyŋ şaqqyş şybyndardy azaituǧa äserın anyqtau boldy.
Space Daily basylymynyŋ jazuynşa, täjıribe nätijesınde jolaqty siyrlarǧa boialmaǧan däl sol siyrlarǧa qaraǧanda ekı ese az şybyn qonǧan.
Ǧalymdardyŋ aituynşa, būl zertteu būryn negızınen şybyndardy baqylau, modelder jäne jolaqty matalarǧa jürgızılgen täjıribelerge süiengen teoriiany naqty derektermen rastady: jolaqtar jändıkterdı közben qabyldau arqyly ürkıtetın äserge ie.
Şybyndardyŋ sany fotosuretter arqyly esepteldı. Aq-qara jolaqty siyrlardyŋ aiaqtary men denesıne qonǧan şaqqyş şybyndardyŋ jalpy sany boialmaǧan jäne qara jolaqpen ǧana boialǧan siyrlarǧa qaraǧanda şamamen ekı ese az boldy. Jaqyn jerge qoiylǧan tūzaqtarǧa negızınen üi şybyndary, sondai-aq az mölşerde müiızdı şybyndar jäne sirek sona jändıkterı tüsken.
Sonymen qatar, jolaqty siyrlar jändıkterdı ürkıtu üşın jasaityn qimyldarǧa – denesın selkıldetu, aiaǧymen tarsyldatu jäne qūiryǧyn sermeuge – şamamen 20%-ǧa az uaqyt jūmsaǧan.
Zertteudegı bır maŋyzdy jait: tek qara jolaqtarmen (qara tüstı siyrdyŋ üstınde közge äreŋ körınetın) boialǧan siyrlarǧa boialmaǧan baqylau tobyndaǧy siyrlarmen bırdei mölşerde şybyn qonǧan.
Eger boiaudyŋ iısı äser etken bolsa, onda būl siyrlarda da şybyn azaiuy tiıs edı. Alaida ondai nätije baiqalmady. Būl äserdıŋ boiaudyŋ himiialyq qūramynan emes, jolaqtardyŋ közge körınetın beinesınen tuyndaitynyn körsetedı.
Şaqqyş şybyndar mal şaruaşylyǧy üşın aitarlyqtai mäsele bolyp sanalady. Olar jaiylym uaqytyn qysqartyp, malǧa küizelıs tudyrady jäne salmaq qosuyn tömendetedı.
