فوتو: الي گالىم، تالگات تانىباەۆ
استانادا «Alem.ai» حالىقارالىق جاساندى ينتەللەكت ورتالىعى الاڭىندا «AMANAT» پارتياسى كاسىپكەرلەر قاناتىنىڭ IT-قاۋىمداستىعىمەن جانە بيزنەس وكىلدەرمەن كەزدەسۋى ءوتتى.
ءىس-شارادا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى، مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى، جەتەكشى تەحنولوگيالىق كومپانيالاردىڭ جەتەكشىلەرى، بانك سەكتورىنىڭ، تەلەكوممۋنيكاتسيا وپەراتورلارنىڭ وكىلدەرى مەن IT-كاسىپكەرلەر ءبىر الاڭدا باس قوستى. جالپى سانى شامامەن 440 ادام جينالدى. كەزدەسۋگە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ قاتىستى، سونداي-اق وڭىرلەر بەينەكونفەرەنتسبايلانىس ارقىلى قوسىلدى. قاتىسۋشىلار تسيفرلاندىرۋدى، جي-ءدى دامىتۋ جانە قازاقستاننىڭ زاماناۋي تسيفرلىق ەكونوميكاسىن قالىپتاستىرۋ باعىتىنداعى بىرلەسكەن جۇمىس پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلادى.
ءماجىلىس سپيكەرى، «AMANAT» پارتياسىنىڭ توراعاسى ەرلان قوشانوۆ بۇگىندە تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىن ەنگىزۋ ىسىنە مەملەكەت تاراپىنان باسا نازار اۋدارىلىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. بۇل قادام مەملەكەتتىڭ پروگرەسسيۆتى دامۋىنا سەرپىن بەرىپ، بارشا قازاقستاندىق ازاماتتىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋعا ءتيىس. وسى ماقساتتا قاجەتتى ينفراقۇرىلىم قۇرۋ، زاڭنامانى جاڭعىرتۋ جانە IT-سالاعا ينۆەستيتسيا تارتۋ جۇمىسى قامتاماسىز ەتىلۋدە. ال ءدال قازىرگى كەزەڭدە ەڭ جوعارى ناتيجەگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن بارلىق مۇددەلى تاراپتىڭ كۇش-جىگەرىن ۇيلەستىرۋ ماسەلەسى ەرەكشە ماڭىزعا يە.
– بۇگىندە الدىمىزدا اۋقىمدى، بىراق قولجەتىمدى مىندەت تۇر – الداعى ءۇش جىلدا قازاقستان تولىققاندى تسيفرلىق مەملەكەتكە اينالۋعا ءتيىس. بۇل جاي عانا ماقسات ەمەس – مەملەكەت باسشىسى ايقىنداپ بەرگەن ستراتەگيالىق باعدار. بۇل ىستە تەك كاسىبي قاۋىمداستىقتىڭ كۇش-جىگەرى جەتكىلىكسىز ەكەنى انىق. سەرىكتەستىك – اسا ماڭىزدى. دەپۋتاتتار، مەملەكەتتىك ورگاندار جانە وسى سالا اراسىندا سەرىكتەستىك بولۋى قاجەت. سوندىقتان پروگرەستىڭ، تەحنولوگيالاردىڭ جانە ءاربىر ازاماتقا بەرىلەتىن جاڭا مۇمكىندىكتەردىڭ سيمۆولىنا اينالاتىن قازاقستاندى قۇرۋ ءۇشىن كۇش بىرىكتىرۋىمىز كەرەك، – دەدى ەرلان قوشانوۆ.
ءماجىلىس سپيكەرى بۇگىندە دەپۋتاتتار IT-قاۋىمداستىقپەن بىرلەسىپ تسيفرلىق جاڭعىرتۋ ءۇشىن اسا ماڭىزدى زاڭداردى – تسيفرلىق كودەكستى، «جاساندى ينتەللەكت تۋرالى» زاڭدى جانە باسقا دا قۇجاتتاردى ازىرلەگەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. جاڭا زاڭدار – زاماناۋي جاھاندىق ترەندتەردى ەسكەرەتىن ءارى مەملەكەتتىڭ، بيزنەستىڭ جانە ازاماتتاردىڭ مۇددەلەرىن نازارعا الا وتىرىپ، مەملەكەتتىڭ تسيفرلىق بولاشاعىنىڭ ناقتى ەرەجەلەرىن ايقىندايتىن قۇجاتتار. بۇعان قوسا، دەپۋتاتتار تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى ۇلتتىق زاڭنامانى جەتىلدىرۋ بويىنشا تۇراقتى تۇردە جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. ولار – ديالوگ ورناتۋعا ءاردايىم اشىق.
سونداي-اق ەرلان قوشانوۆ دەپۋتاتتار، مەملەكەتتىك ورگاندار جانە IT-سالاسى اراسىندا قول جەتكىزىلگەن ناتيجەلى ىنتىماقتاستىققا توقتالدى. بۇل ءوزارا ءىس-قيمىل ازىرلەۋشىلەردىڭ IT-سالاسىنداعى باستامالارىن جۇيەلى ءارى جەدەل تۇردە مەملەكەتتىك شەشىمدەرگە اينالدىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ول مىسال رەتىندە تۇرعىنداردىڭ تسيفرلىق ساۋاتىن ارتتىرۋ باعىتىندا اتقارىلعان بىرلەسكەن جۇمىستى اتادى. بۇل جۇمىس ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە، اسىرەسە اعا بۋىن وكىلدەرى مەن جاستارعا باسىمدىق بەرە وتىرىپ جۇزەگە اسىرىلۋدا. اتالعان باستاما اياسىندا ەل اۋماعىندا مىڭداعان وتباسى «الەۋمەتتىك ءاميان» سەرۆيسىن پايدالانۋ جانە ينتەرنەت ارقىلى قوسىمشا تابىس تابۋ داعدىلارىن دامىتۋ بويىنشا وقۋدان ءوتتى. اۋىلدىق جەرلەردە سالانىڭ اتسالىسۋى ارقىلى اۋداندىق IT-حابتار اشىلۋدا. بۇگىندە تەك سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ وزىندە 14 اۋداندىق IT-حاب اشىلدى. بۇل قادام اۋىل جاستارىنىڭ ءبىلىم بەرۋ ورتاسىنا قول جەتكىزۋىنە جانە جەرگىلىكتى جەردە ستارتاپتاردى ىسكە قوسۋ مەن دامىتۋ مۇمكىندىكتەرىنە جول اشادى. بۇل – بىرلەسكەن جۇمىستىڭ جارقىن ۇلگىلەرى. سوندىقتان ونىڭ اياسىن كەڭەيتە ءتۇسۋ قاجەت.
جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى باحتيار مۇحامەتقاليەۆ 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاننىڭ IT-قىزمەتتەر ەكسپورتى 1,1 ميلليارد اقش دوللارىنان اسقانىن اتاپ ءوتىپ، سالانىڭ ودان ءارى ءوسۋ الەۋەتى جوعارى ەكەنىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار ول تسيفرلىق ەكونوميكانى دامىتۋعا قاتىستى بىرقاتار ۇسىنىسىن ورتاعا سالدى. اتاپ ايتقاندا، تسيفرلىق شەشىمدەرگە ارنالعان وفتەيك-كەلىسىمشارتتاردى ەنگىزۋ، ءتۇرلى سالىق رەجيمدەرى اراسىنداعى سالىقتىق كەدەرگىلەردى جويۋ، مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك تەتىكتەرىن دامىتۋ جانە باسقا دا باستامالار ۇسىنىلدى.
«اتامەكەن» ۇكپ پرەزيديۋمى توراعاسى قانات شارلاپاەۆ ەلدىڭ تسيفرلىق ترانسفورماتسياسىندا جەكە IT-بيزنەستىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ قاجەت ەكەنىنە نازار اۋداردى. ول تسيفرلىق قۇزىرەتتەردى تاۋەلسىز باعالاۋ جۇيەسىن جانە IT-مامانداردى حالىقارالىق سەرتيفيكاتتاۋ تەتىكتەرىن ەنگىزۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق بيزنەسكە ارنالعان دايىن تسيفرلىق سەرۆيستەر مەن AI-شەشىمدەردى ەنگىزۋدى قولداۋ شارالارىن قامتيتىن «شوب-قا ارنالعان تسيفرلىق پاكەتتى» ىسكە قوسۋدى ۇسىندى.
ءوز كەزەگىندە Astana Hub باس ديرەكتورى ماعجان ماديەۆ «Amanat Hub» كرەاتيۆ ورتالىعىن تانىستىردى. اتالعان حاب كرەاتيۆتى يدەيالاردى، ۆايبكودەرلەردى جانە IT-تالانتتاردى قولداۋعا ارنالعان جالپىۇلتتىق الاڭعا اينالىپ، جاس ازاماتتاردى قازاقستاننىڭ تسيفرلىق بولاشاعىن دامىتۋ ىسىنە تارتادى. «Kaspi.kz» اق باسقارما توراعاسى ميحايل لومتادزە ۇلتتىق تسيفرلىق قارجىلىق ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋدىڭ جانە بانك سەكتورى مەن مەملەكەت اراسىنداعى سەرىكتەستىكتىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. «Freedom Telecom Operations» جشس باس ديرەكتورى قايرات احمەتوۆ 5G مەن IoT-شەشىمدەرىن جەدەل ەنگىزۋ ءۇشىن راديوجيىلىك سپەكترىن باسقارۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ ماسەلەسىن كوتەردى. «Innoforce» IT-كومپانياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى حانات نۇرەكەنوۆ Smart City جوبالارىنا جەكە كاپيتال تارتۋ تەتىكتەرى مەن قالالىق ورتاعا ارنالعان تسيفرلىق شەشىمدەردى دامىتۋ ماسەلەسى تۋرالى باياندادى. قازاقستانداعى inDrive باسشىسى اراي بەكەمباەۆ پلاتفورمالىق جۇمىسپەن قامتۋ جانە تسيفرلىق پلاتفورمالاردى رەتتەۋ ءىسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرىن قوزعادى.
سونىمەن قاتار قازاقستاندىق IT-كومپانيالار قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى ايىمگۇل ابىلەۆا قۇقىق قولدانۋ تاجىريبەسىنىڭ تەڭگەرىمدى مودەلىن قالىپتاستىرۋ جانە IT-كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋ قاجەت ەكەنىنە نازار اۋداردى.
كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا قاتىسۋشىلار ەلىمىزدە تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋعا قاجەت ەڭ قولايلى جاعداي جاساۋ باعىتىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ، مەملەكەتتىك ورگاندار مەن IT-قاۋىمداستىقتىڭ بىرلەسكەن جۇمىسىن كۇشەيتۋگە ۋاعدالاستى.
