اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ ۆاشينگتوننىڭ رەسەيلىك مۇنايعا قارسى سانكتسيالارىن قايتا ەنگىزەتىنىن مالىمدەدى. بۇل تۋرالى اق ءۇي باسشىسى جەكسەنبى، 15 ناۋرىز كۇنى NBC News تەلەارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا ايتتى، دەپ حابارلايدى “ادىرنا”.
سانكتسيالاردى ۋاقىتشا جەڭىلدەتۋ يرانداعى سوعىس سالدارىنان جانارماي باعاسىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى بولعان.
ترامپتىڭ ايتۋىنشا، شەكتەۋ شارالارى «داعدارىس اياقتالعاننان كەيىن قايتا ەنگىزىلەدى».
ءوز شەشىمىن تۇسىندىرە وتىرىپ، اقش پرەزيدەنتى:
«مەن الەمدە مۇناي بولعانىن قالايمىن»، – دەدى.
اقش 11 ساۋىرگە دەيىن كەمەلەرگە تيەلىپ قويعان رەسەيلىك مۇناي مەن مۇناي ونىمدەرىن ساتۋدى سانكتسيالاردان ۋاقىتشا الىپ تاستادى. مۇنداي مامىلەلەر جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ليتسەنزيا 12 ناۋرىزدا ەلدىڭ قارجى مينيسترلىگىنىڭ سايتىندا جاريالاندى.
مينيسترلىك باسشىسى سكوتت بەسسەنتتىڭ ايتۋىنشا، بۇل شەشىمدى ترامپ اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسى جاعدايىندا «الەمدىك ەنەرگەتيكالىق نارىقتاردىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ جانە باعانى تومەن دەڭگەيدە ساقتاۋ» ءۇشىن قابىلداعان.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، بۇل «تار اۋقىمدى ءارى قىسقا مەرزىمدى شارا» رەسەي ۇكىمەتىنە ايتارلىقتاي قارجىلىق پايدا اكەلمەيدى. سەبەبى رەسەيدىڭ ەنەرگيا رەسۋرستارىنان تۇسەتىن نەگىزگى تابىسى ءوندىرىس ورىندارىندا الىناتىن سالىقتار ارقىلى قالىپتاسادى.
بەسسەنت مۇناي باعاسىنىڭ ءوسۋىن «قىسقا مەرزىمدى جانە ۋاقىتشا اۋىتقۋ» دەپ اتاپ، ۇزاق مەرزىمدە بۇل اقش-قا «ۇلكەن پايدا اكەلەتىنىن» ايتتى.
Fox News تەلەارناسىنىڭ مالىمەتىنشە، 12 ناۋرىزداعى جاعداي بويىنشا الەمنىڭ 30 ءتۇرلى نۇكتەسىندە تۇرعان تانكەرلەردە شامامەن 124 ملن باررەل رەسەيلىك مۇناي بولعان.
ارنا مالىمەتىنشە، يران بوگەپ تۇرعان Hormuz Strait ارقىلى جەتكىزىلمەي جاتقان وتىندى ەسەپتەگەندە، بۇل كولەم الەمدىك جەتكىزىلىمدەردى شامامەن 5–6 كۇن قامتاماسىز ەتۋگە جەتەدى.
سونداي-اق، دونالد ترامپ يراننىڭ جاڭا جوعارعى جەتەكشىسى مودجتابا حامەنەي ءتىرى ەكەنىنە كۇمان ءبىلدىردى.
«مەن ونىڭ ءتىرى ەكەنىن بىلمەيمىن. ازىرگە ونى ەشكىم كورسەتە العان جوق»، — دەدى اقش پرەزيدەنتى.
ونىڭ ايتۋىنشا، ول حامەنەي قايتىس بولدى دەگەن اقپارات ەستىگەن.
«ەگەر ول ءتىرى بولسا، وندا ءوز ەلى ءۇشىن وتە اقىلدى شەشىم قابىلداۋى كەرەك، ياعني بەرىلۋى كەرەك»، — دەدى ترامپ.
سونىمەن قاتار ول حامەنەي قايتىس بولدى دەگەن جاڭالىقتاردى «قاۋەسەت» دەپ اتادى.
جاڭا جوعارعى جەتەكشى مودجتابا حامەنەي 12 ناۋرىزداعى العاشقى جاريا مالىمدەمەسىندە 28 اقپاننان بەرى اقش پەن يزرايل جۇرگىزىپ جاتقان سوعىستا قازا تاپقان «شەيىتتەر ءۇشىن كەك الۋعا» شاقىردى. ول يران «سىرتقى اگرەسسياعا بەرىلمەيتىنىن» ايتىپ، ەل ىشىندە بىرلىككە ۇندەدى.
حامەنەي سونداي-اق تەگەران جاريالاعان ورمۋز بۇعازىن جابۋدى «ماڭىزدى قىسىم تەتىگى» دەپ اتادى. سوعىسقا دەيىن بۇل بۇعاز ارقىلى الەمدىك مۇناي ساۋداسىنىڭ شامامەن 20 پايىزى وتكەن.
سونىمەن قاتار يراننىڭ جاڭا باسشىسى پارسى شىعاناعى ەلدەرىن ءوز اۋماعىنداعى اقش اسكەري بازالارىن جابۋعا شاقىردى.
