ءال-فارابي اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ شىعىستانۋ فاكۋلتەتىندە يرانتانۋشى عاليا قامباربەكوۆانىڭ “ورتاعاسىرلىق يران: ارحەوگرافيا جانە دەرەككوزدەر” كىتابى تانىستىرىلدى. مونوگرافيانى باسپادان شىعارۋعا وسى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ شىعىستانۋ فاكۋلتەتىنىڭ عىلىمي كەڭەسى ۇسىنعان.
تۇساۋكەسەرگە شىعىستانۋشى، تاريحشى، دەرەكتانۋشى عالىمدار، ىزدەنۋشىلەر جانە يراننىڭ الماتىداعى مادەني ورتالىعىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. جەتەكشى عالىمدار قىتايتانۋشى، تاريحشى كلارا حافيزوۆا، دەرەكتەنۋشى، شىعىستانۋشى، تاريحشىلاردان مەرۋەرت ابۋسەيىتوۆا، لاۋرا ەرەكەشەۆا، اشىربەك ءمۇمينوۆ، بەرەكەت كارىباەۆ جانە جانىمحان وشان قاتىستى. بۇدان وزگە جاس عالىمدار جانە يران جاعىنان مادەني ورتالىقتىڭ جەتەكشىسى حۋسەين اعازادە قاتىسىپ، جاڭادان شىققان ەڭبەك جايىندا ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ، باعا بەردى.
اشىربەك ءمۇمينوۆ شىعىستانۋداعى دەرەكتانۋ، ونىڭ ىشىندە يرانتانۋعا قاتىستى ماسەلەلەرگە توقتالىپ، مونوگرافيانىڭ الار ورنىنا توقتالدى. "تاريحي تاقىرىپتارعا قاتىستى ەڭبەكتەردى توپتاستىرىپ، انىقتامالىق ۇلگىدە ۇسىنۋ قاشان دا ماڭىزدى", - دەگەن عالىم مۇنداي ەڭبەكتەر ۇنەمى تولىقتىرىلىپ شىعىپ كەلە جاتقانىن، الايدا قازاقستان جاعدايىندا بۇل ماسەلەگە ەندى قوزعاۋ سالىنا باستاعانىن ايتتى. كلارا حافيزوۆا دەرەكتانۋداعى ەڭبەكتەردى زەرتتەپ، رەتتەۋدەگى اۆتوردىڭ اياقالىسىنا باعا بەرىپ، ءوزىنىڭ تىلەكتەستىگىن ءبىلدىردى. ول ايماق تاريحىن زەرتتەۋدە قىتاي جانە يران ءتارىزدى ەلدەردىڭ مۇراعاتىندا ساقتالعان دەرەكتەردىڭ بەرەرى مول ەكەنىن ايتتى. مەرۋەرت ابۋسەيىتوۆا “ورتاعاسىرلىق يران: ارحەوگرافيا جانە دەرەككوزدەر” مونوگرافياسىن وسى باعىتتاعى ءىستىڭ باسى رەتىندە اتادى. لاۋرا ەرەكەشەۆا وسى كىتاپقا قامتىلعان دەرەكتەردىڭ جينالۋ تاريحى جايلى بايانداپ، اسەرىمەن ءبولىستى. بەرەكەت كارىباەۆ بۇل ەڭبەكتى وقىپ شىققاندا، ۇشىراسقان ءوزى دە زەرتتەپ جۇرگەن قىزىقتى دەرەكتەر جايىندا اڭگىمەلەدى.
يراننىڭ الماتىداعى مادەني ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى حۋسەين اعازادە يران مەن قازاقستان تاريحىنا قاتىستى ەڭبەكتىڭ جارىق كورۋىن جەتىستىك رەتىندە اتاپ، الداعى ۋاقىتتا ورتاق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا بولادى دەگەن ۇسىنىس ايتتى. جانىمحان وشان پارسى تىلىندەگى دەرەكتەردىڭ قازاقستان جانە ورتالىق ازيا تاريحىن تولىقتىرا تۇسەتىنىن ايتتى.
“ورتاعاسىرلىق يران: ارحەوگرافيا جانە دەرەككوزدەر” مونوگرافياسىن جازعان يرانتانۋشى عاليا قامباربەكوۆا زەرتتەۋىنىڭ قالاي جۇزەگە اسقانىن اڭگىمەلەپ، الداعى جوسپارىمەن ءبولىستى.
"ورتاعاسىرلىق يران: ارحەوگرافيا جانە دەرەككوزدەر" ەڭبەگى – بەس عاسىردان استام ۋاقىت ارالىعىندا جازىلعان پارسى تىلىندەگى دەرەككوزدەر جونىندەگى زەرتتەۋ. بۇل كىتاپتا پارسى تىلىندەگى قولجازبالاردى انىقتاۋ، كاتالوگتاۋ، توپتاستىرۋ، ساقتاۋ، ونى اۋدارۋ جانە زەرتتەۋ سەكىلدى جايلار قاراستىرىلادى.
بۇل كىتاپتا زەرتتەۋشى الماتى قالاسىنداعى قولجازبا قورلارىنان باستاپ يران مەن ۇندىستانداعى بىرقاتار قولجازبا قورلارىنداعى زەرتتەۋ تاجىريبەسىمەن بولىسەدى. ەڭبەكتە "تاريح-ي مۋعۋل،" "تاريح-ي ءالفي", "تاريح-ي ابباسي", "جاحانگۋشاي حاقان", "ينشا-ي تاحير ۆاحيد" دەرەككوزىمەن بىرگە قاسىم حان تۋرالى دەرەكتەر كەزدەسەتىن بىرنەشە قولجازبا قاراستىرىلعان جانە حوراسانداعى حان تاسى ەسكەرتكىشىندەگى قازاقستان تاريحىنا قاتىستى دەرەكتەر ەندى.
كىتاپ اۆتورى عاليا قامباربەكوۆا 2009-2010 جىلدارى قازاقستاننىڭ يرانداعى ەلشىسى بولعان رۇستەم نۇرباحتىڭ وسى ەلدەگى مۇراعاتتار مەن كىتاپحانالارداعى پارسى تىلىندەگى قولجازبالاردى زەرتتەۋگە كەڭىرەك جاعداي جاساعانىن اتاپ ءوتتى. وسى رەتتە ديپلوماتقا ارىپتەستەرى اتىنان العىس ءبىلدىردى.
