الماتىدا ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ روبوتوتەحنيكا ورتالىعى الاڭىندا «ادىلەتتى جانە پروگرەسسيۆتى قازاقستاننىڭ حالىقتىق كونستيتۋتسياسى ءۇشىن!» جالپىۇلتتىق كواليتسياسى مۇشەلەرى بەلسەندى جاستارمەن جانە IT سالاسىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەستى. جيىنعا دەلەگاتسيانى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا باستاپ كەلدى. وعان ءماجىلىس دەپۋتاتى سەرگەي پونومارەۆ، كونستيتۋتسيالىق كوميسسيا وكىلدەرى، قوعامدىق ينستيتۋتتار مەن ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ باسشىلارى، ساراپشىلار مەن عالىمدار قاتىستى. كەزدەسۋگە ستۋدەنتتەر، جاس زەرتتەۋشىلەر جانە قالالىق IT-باستامالاردىڭ قاتىسۋشىلارى جينالدى.
وتىرىستا ايدا بالاەۆا جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى ەل دامۋىنداعى جاڭا كەزەڭدى كورسەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇگىندە باستى رەسۋرس – شيكىزات ەمەس، ازاماتتاردىڭ ءبىلىمى مەن قابىلەتى ەكەنىن ءسوز ەتتى.
«جاڭا كونستيتۋتسيادا ادام كاپيتالى ەل دامۋىنىڭ باستى باسىمدىعى رەتىندە ايقىندالدى. ءبىلىم، عىلىم، مادەنيەت جانە يننوۆاتسيا سالالارىنا ەرەكشە ءمان بەرىلىپ، ۇلتتىق مادەنيەتتى قولداۋ مەن تاريحي-مادەني مۇرانى ساقتاۋ كونستيتۋتسيالىق قاعيدات دەڭگەيىنە كوتەرىلدى. بۇل مەملەكەتتىڭ بولاشاعى تابيعي رەسۋرستارعا عانا ەمەس، ەڭ الدىمەن ءبىلىمدى، زياتكەرلىك الەۋەتى جوعارى ازاماتتارعا سۇيەنەتىنىن كورسەتەدى»، – دەدى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى.
ءماجىلىس دەپۋتاتى سەرگەي پونومارەۆ جاستاردى ەلدىڭ باستى زياتكەرلىك رەسۋرسى دەپ اتادى.
«قازاقستاندى دامىتاتىن – مۇناي دا، گاز دا ەمەس، جاستاردىڭ ينتەللەكتى مەن قابىلەتى. سوندىقتان جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىندا بىلىمگە، عىلىمعا، ينۆەستيتسيا مەن يننوۆاتسياعا باسىمدىق بەرىلگەن. ءبىز تسيفرلىق كودەكستى، الەمدە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ جي تۋرالى زاڭدى قابىلدادىق. كوپ باعىت بويىنشا وزىپ كەلەمىز، بۇل مەجەنى ۇستاپ تۇرۋ – جاستاردىك قولىندا. كونستيتۋتسيا «زاڭ جانە ءتارتىپ» قاعيداتىن، ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن بەكىتە وتىرىپ، قوعامعا جاقىنداي تۇسەدى. رەفەرەندۋمعا قاتىسىپ، وسى قۇجاتتى قولداۋدى ماڭىزدى دەپ سانايمىن»، – دەدى ول.
اباي اتىنداعى قازۇپۋ رەكتورى بولات تىلەپ ءبىلىم، عىلىم جانە يننوۆاتسيانى اتا زاڭنىڭ ستراتەگيالىق باسىمدىقتارى رەتىندە بەكىتۋ اكادەميالىق ورتا ءۇشىن ۇزاقمەرزىمدى دامۋ باعىتىن قالىپتاستىراتىنىن ايتتى.
تسيفرلىق ترانسفورماتسيا ماسەلەسىنە قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ ءتورايىمى جۇلدىزاي ىسقاقوۆا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە 90%-دان استام مەملەكەتتىك قىزمەتتەر ونلاين تۇردە قولجەتىمدى، ال حالىقتىڭ شامامەن 80%-ى تسيفرلاندىرۋدى قولدايدى. سونىمەن بىرگە تسيفرلىق سەنىمنىڭ ارتۋى ينتەرنەت-الاياقتىق قاتەرىن كۇشەيتەدى، بۇل جەكە دەرەكتەردى قورعاۋ مەن تسيفرلىق قاۋىپسىزدىككە قاتىستى كونستيتۋتسيالىق نورمالاردىڭ ماڭىزىن ارتتىرادى. ول جاستاردىڭ داۋىس بەرۋگە قاتىسۋى ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتىڭ كورىنىسى ەكەنىن دە اتاپ ءوتتى.
الماتىنىڭ IT-ەكوجۇيەسىن دامىتۋعا قاتىستى پىكىردى Qazaq IT Community نەگىزىن قالاۋشى، Women in Tech Kazakhstan ۇيىمىنىڭ جەتەكشىسى اسەل بولاتجان ءبىلدىردى.
«الماتى – ەلدىڭ تسيفرلىق ورتالىعى. مۇندا قازاقستانداعى IT-كومپانيالاردىڭ شامامەن ۇشتەن ءبىرى شوعىرلانعان، ولار ەلدەگى IT-قىزمەتتەردىڭ جارتىسىنان استامىن وندىرەدى. كەلەسى قادام – ءبىلىم، ستارتاپتار مەن زەرتتەۋلەرگە ارنالعان ينتەگراتسيالانعان الاڭداردى قۇرۋ. جاپپاي تسيفرلاندىرۋ جاعدايىندا تسيفرلىق قۇقىقتاردى كونستيتۋتسيالىق دەڭگەيدە بەكىتۋ اسا ماڭىزدى»، – دەدى ول.
قازۇۋ دوتسەنتى الديار اگيشەۆ قۇقىقتىق نورمالاردىڭ عىلىمي-تەحنولوگيالىق دامۋ جاعدايىنا ساي بولۋى قاجەتتىگىن ايتتى.
«قازىرگى تەحنولوگيالار جاڭا مىندەتتەر قويادى. كونستيتۋتسيادا تسيفرلىق قاۋىپسىزدىك پەن جەكە دەرەكتەردى قورعاۋ نورمالارىن بەكىتۋ – ۋاقتىلى شەشىم. جي دامۋى ينفراقۇرىلىمعا، دەرەكتەرگە جانە ادامي كاپيتالعا تاۋەلدى. ەسەپتەۋ قۋاتتارىنا سۇرانىس كۇرت ءوستى. قازۇۋ-دىڭ سۋپەركومپيۋتەرلىك كلاستەرىندە جي مىندەتتەرى ءۇشىن GPU رەسۋرستارىنىڭ تاپشىلىعى سەزىلەدى »، – دەدى ول.
«Jastar ruhy» جاستار قاناتىنىڭ قالالىق فيليالىنىڭ توراعاسى ديداربەك دىلدابەك تسيفرلىق ورتاداعى جاۋاپكەرشىلىك مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ جايىندا وي قوزعادى. الماتى قالاسىنىڭ ستۋدەنتتىك ومبۋدسمەنى ايبولات سەمبيەۆ عىلىم مەن تسيفرلاندىرۋعا باسىمدىق بەرۋ جاستاردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىنا جاڭا مۇمكىندىكتەر اشاتىنىن ايتتى.
كەزدەسۋ سوڭىندا قاتىسۋشىلار بۇل تالقىلاۋ تەك ءتۇسىندىرۋ شاراسى ەمەس، ەل بولاشاعى، ادامي كاپيتال، تسيفرلىق تەحنولوگيالار جانە ادىلەتتى دامۋ قاعيداتتارى تۋرالى مازمۇندى ديالوگ بولعانىن جەتكىزدى.
