قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى ەلدە بەنزين باعاسى رەسەيدەگىدەي دەڭگەيگە جەتەدى دەگەن اقپاراتقا قاتىستى تۇسىنىكتەمە بەردى، دەپ حابارلايدى "ادىرنا"ۇلتتىق پورتالى Tengrinews.kz رەداكتسياسىنا سىلتەپ.
وتكەن اپتادا بىرقاتار باق پەن Telegram-ارنالاردا جەلتوقسان ايىندا جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەس وتىرىسىندا مۇناي مەن مۇناي ونىمدەرىنىڭ ورتاق نارىعىن قالىپتاستىرۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول جەتكىزىلگەنى جونىندە اقپارات تاراعان. اتالعان كەلىسىم 2027 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ كۇشىنە ەنبەك. وسىعان بايلانىستى قازاقستانداعى جانارماي باعاسى ەاەو-عا مۇشە وزگە ەلدەردەگى باعامەن تەڭەسۋى مۇمكىن دەگەن بولجام ايتىلعان.
ايتا كەتسەك، جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەس – ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ (ەاەو) ەڭ جوعارعى ورگانى. ول بەلارۋس، قازاقستان، رەسەي، ارمەنيا جانە قىرعىزستان مەملەكەت باسشىلارىن بىرىكتىرەدى. كەڭەس ستراتەگيالىق شەشىمدەر قابىلداپ، ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردى باسقارادى. كەڭەس كەمىندە جىلىنا ءبىر رەت جينالادى، ال كونسەنسۋس نەگىزىندە قابىلدانعان شەشىمدەر بارلىق مۇشە مەملەكەتتەر ءۇشىن مىندەتتى بولىپ تابىلادى.
Tengrinews.kz رەداكتسياسى بۇل ماسەلەگە قاتىستى قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنەن رەسمي پىكىر سۇرادى. ۆەدومستۆو وكىلدەرى قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا اي-92 ماركالى بەنزين باعاسىن كوتەرۋگە موراتوري كۇشىندە ەكەنىن ەسكە سالدى. بۇل شارا ينفلياتسيانى تەجەۋ ماقساتىندا ەنگىزىلگەن.
«جانارماي باعاسىنىڭ كۇرت قىمباتتاۋى كۇتىلمەيدى، جاعداي مەملەكەتتىڭ باقىلاۋىندا»، – دەدى ەنەرگەتيكا ءمينيسترىنىڭ كەڭەسشىسى، رەسمي وكىل اسەل سەرىكپاەۆا.
مينيسترلىك 2027 جىلدان باستاپ ەاەو اياسىندا مۇناي مەن مۇناي ونىمدەرىنىڭ ورتاق نارىعى قۇرىلاتىنىن راستادى، الايدا بۇل ۇدەرىس كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اساتىنىن اتاپ ءوتتى.
«بۇل جەردە اڭگىمە زاڭنامالاردى ۇيلەستىرۋ تۋرالى بولىپ وتىر، ال باعانىڭ وزگە ەلدەرمەن بىردەن ءارى اۆتوماتتى تۇردە تەڭەسۋىن بىلدىرمەيدى. كەز كەلگەن ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستە ۇلتتىق مۇددە مەن قازاقستان ازاماتتارىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى باستى نازاردا بولادى. سونىمەن قاتار نارىقتىڭ وبەكتيۆتى فاكتورلارىن دا ەسكەرمەۋگە بولمايدى. كورشىلەس ەلدەرمەن باعا ايىرماشىلىعىنىڭ ۇلكەن بولۋى ارزان جانارمايدىڭ زاڭسىز سىرتقا شىعارىلۋىنا، ياعني “سۇر” ەكسپورتقا اكەلۋى مۇمكىن. بۇل ىشكى نارىقتا جاساندى تاپشىلىق قاۋپىن تۋدىرادى»، – دەپ ءتۇسىندىردى ۆەدومستۆودا.
مينيسترلىكتىڭ مالىمەتىنشە، قازىرگى «تومەن باعالار» سالانىڭ ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەرىن شەكتەپ وتىر. ال مۇناي وڭدەۋ سالاسىنا شىمكەنت، اتىراۋ جانە پاۆلودار مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىن كەڭەيتۋگە، سونداي-اق جاڭا، ءتورتىنشى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن سالۋعا قارجى قاجەت.
«موراتوري اياقتالعاننان كەيىن نارىقتىق باعا بەلگىلەۋگە كوشۋ بىرتىندەپ جۇرگىزىلەدى. بارلىق شەشىمدەر ناقتى ەكونوميكالىق جاعداي مەن حالىقتىڭ تابىس دەڭگەيىن ەسكەرە وتىرىپ قابىلدانادى. تۇتىنۋشىلار ءۇشىن شوكتىق ستسەناريلەرگە جول بەرىلمەيدى»، – دەپ ۋادە بەردى مينيسترلىك.
بۇعان دەيىن ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ەرلان اقكەنجەنوۆ اي-92 بەنزينى، ديزەل وتىنى جانە سۇيىتىلعان گاز باعاسى 2026 جىلدىڭ ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن وزگەرمەيتىنىن مالىمدەگەن بولاتىن. ال باعا رەتتەلمەيتىن بەنزين تۇرلەرى بويىنشا قىمباتتاۋ بولۋى مۇمكىن ەكەنىن جوققا شىعارمادى.
سونىمەن قاتار مينيسترلىك نارىق سۋبەكتىلەرى تاراپىنان نەگىزسىز باعا ءوسىمى انىقتالعان جاعدايدا ءتيىستى شارالار قولدانىلاتىنىن ەسكەرتتى.
ال مۇناي نارىعىنىڭ ساراپشىسى ولەگ چەرۆينسكي قازاقستاندا بەنزين مەن ديزەل وتىنىنىڭ باعاسى 2026 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قىمباتتاۋى ىقتيمال ەكەنىن ايتقان.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، 2026 جىل جانار-جاعارماي باعاسى سالىستىرمالى تۇردە تومەن ساقتالاتىن سوڭعى جىل بولۋى مۇمكىن. باعانىڭ وسۋىنە نەگىزگى سەبەپ – 2027 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتا (ەاەو) مۇناي مەن مۇناي ونىمدەرىنىڭ ورتاق نارىعىنىڭ ىسكە قوسىلۋى.
چەرۆينسكيدىڭ سوزىنشە، بۇل جونىندەگى كەلىسىم 2025 جىلعى 21 جەلتوقساندا سانكت-پەتەربۋرگتە وتكەن جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ وتىرىسىندا قابىلدانعان. قۇجاتقا سايكەس، ەاەو ەلدەرى مۇناي ونىمدەرى ساۋداسىنىڭ ورتاق ەرەجەلەرىن قالىپتاستىرىپ، جەتكىزىلىمدەردىڭ اشىقتىعىن جانە باعانىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس.
الايدا ءىس جۇزىندە بۇل قازاقستاننىڭ ىشكى نارىقتاعى جانارماي باعاسىن رەسەي مەن قىرعىزستان دەڭگەيىنە دەيىن كوتەرۋىنە اكەلۋى مۇمكىن. قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا بەنزين كورشى ەلدەرمەن سالىستىرعاندا شامامەن ەكى ەسە ارزان.
ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، باعا ايىرماشىلىعى جانارمايدىڭ «سۇر ەكسپورتىن» تۋىنداتىپ وتىر. بۇعان دەيىن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تا بۇل ماسەلەگە نازار اۋدارىپ، قازاقستاننىڭ كورشى ەلدەرگە ارزان وتىن جەتكىزەتىن «كولەڭكەلى جەتكىزۋشىگە» اينالعانىن ايتقان بولاتىن.
ەسكە سالا كەتەيىك، 2025 جىلدىڭ قازان ايىندا قازاقستاندا اي-92 بەنزينى مەن ديزەل وتىنىنىڭ باعاسى بەكىتىلگەن بولاتىن. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ تۇسىندىرۋىنشە، ءموراتوريدىڭ نەگىزگى قاعيداتى – ء اربىر جانارماي قۇيۋ جەلىسىندە 2025 جىلعى 16 قازاندا قانداي بولشەك باعا بولعان بولسا، سول دەڭگەيدى ساقتاۋ. بۇل رەتتە ەل بويىنشا بىرىڭعاي شەكتى باعا بەلگىلەۋ قاراستىرىلماعان.
