Qazaqstan halyqtary assambleıasy taratylsyn!

1527

«Ultymnyń yntymaǵy men uıytqysyna, elimniń egemendigi men erkindigine syzat túsip, syna qaǵyla qoımasynshy» dep júrgen jannyń birimin.
Biraq kópultty memleket degen saıyn namysyn ózge ultqa taptatyp, jigerin jasytyp, bóten halyqqa nege qazaqty jyǵyp beremiz? “Qııadan qyran ushsa, qııaǵy kúıetin, qulan jortsa tuıaǵy tozatyn” qııalda ǵana bolatyn qııan ólkemiz bar.
Jasyratyny joq sol ólkeniń sýy mol, máıeginen maıy shyqqan jerleri qazaqtyń ózine buıyrmaǵan. Soǵan qaramastan soǵys jyldary asharshylyqta jer aýyp kelgen qanshama bóten halyqty qoınyna aldy, tórine shyǵardy, nesibe-yryzdyǵyn bólip berdi. Qazaqtaı meıirimdi halyqty álemnen sham alyp izdese de tappaıdy eshkim... Sóıte tura sútteı uıyǵan ultymnyń qutyn qashyryp, jurtymdy júndeı tútkisi keletinderge ne deımiz?! Dálel izdeseńiz bir ǵana Almatynyń tóńireginde bolǵan oqıǵalar jetip jatyr. Toqsan túrli ulttyń ókili turatyndyqtan «ultarazdyq narazylyqqa ulaspasyn, uly dalanyń egemendigi qymbat» dep kóp nársege kóz juma qaradyq. Eshqashan qyzyn jylatpaǵan ult edik, kirmeler qyzymyzdy zorlap qorlaǵanda dymymyzdy shyǵarmaı tynyshtyq saqtadyq.
Biraq naqaq tógilgen kóz jasyna Nurlandaı arly jigitter shydamaı, jerdiń ıesi qazaq ekenin jaılap qana túsindirgen bolatyn, qazaqtyń suraýy bar ekenin uqtyra alǵan. Munymyzdy qazaqtyń sýyn iship, nanyn jep otyrǵandar túsingisi kelmepti biraq. Al eń soraqysy, jaltaqtap, «tolerantty bolamyzdyń» sońy ynjyqtyqqa, namyssyzdyqqa, ulttyq múddeniń aıaqasty taptalýyna, keı jaǵdaıda mazaq etýge deıin baryp jetti.
Aqyry, mine! Ózderiniń qazaqtyń jerine kirme ekenin umytyp atpaldaı azamatty óz aýlasynda óltirip ketti. Qushaǵymyzdy jaıyp, tórge ozdyrǵanymyzdy osylaı basynǵany shekten shyqty. Biz osyǵan laıyq pa edik? Eshbir memlekette bolmaǵandy jasap, úı ishinen úı tigip bergen assambleıa qaıda? Nege osyndaıda tentegin tezge salyp bereke-birlikti oılap, kerisinshe solar ultarazdyq qaqtyǵysqa jol bermeýdi oılamaıdy? Qazir jurtty qorqytyp qoıǵan. Eldi qorqytyp-úrkitip basqarý da durys emes. Qorqynysh qazaqtyń jasampazdyǵy men órkenıetke umtylysyn óltirip tastaıdy.
Bizdiń qazir aıtqymyz kelgendi aıta almaı aýzymyzdy jaýyp otyrǵan jaıymyz bar.
Azýlymyzdy aýyzdyqtap, biliktimizdi buǵaýlap, alqymymyzǵa qanjar tiregen ózgeler de qazaqqa óz jerinde des bermeı keledi. Keýdeńnen basyp tunshyqtyryp, qulaǵyńnan basyp tuqyrtyp, birińdi emes bárińdi qurdymǵa jiberem degen solardyń noqtasyna da, júgeninine de kóz jumyp, basymyzdy tosa bermekpiz be... «Jaman úıdiń qonaǵy bıleıdi» degendi aıtqan da, uqqan da el edik qoı. Bulqynaıyn dese, moınyna salǵan buǵalyǵymen tunshyqtyratyn birtúrli tártippen buqarasyn tyrp etkizbeıtin bılik taǵy bar...
Úndemeı qalsam –utylǵanym, azamattyǵyma da syn dep túsinetin osy qoǵamnyń bir múshesimin. Demek:
«Qylmyskerdi tap basyp, tapjyltpaı tuzaqtar dep túsinetin polıııadaǵy súleılerimiz kimdi kúzetip tur? Qazaq jigitine qaýip tónip turǵanyn bildi, nege qorǵamady?» – dep suraýǵa qazaqtyń balasy retinde suraýǵa qaqym bar shyǵar. Namysyn nanǵa satpaǵan ultshyl arly jigittiń, bir áýlettiń bas kóterer azamaty, bir shańyraqtyń ıesi – Nurlandaı qazaqtyń quny joq pa? Izdeýsiz-suraýsyz ba edi? Bizdegi zııalylarǵa she? Olarǵa ózi az qazaqtyń osylaı ózge ulttyń qolynan jan tapsyrǵany áser etpeı me? Nege únsiz bári? Bul – meniń janaıǵaıym, jalǵyz emestigime de senem. Aq-adal peıilińdi kórsetip, taza nıetpen kelse qazaqtyń qushaǵy keń, beıbit elmiz. Asyna iship, aıaǵyna túkirýge bolady degen túsinikte júrse, qazaqtyń ózinde de, dastarqanynda da kıe bar - arýaǵy men dámi atady. Sizder de qalys qalmańyzdar, úlken býyn. Endi ulttyq máselege kelgende kez kelgen dıasporanyń kóńiline qaraǵandy qoıý kerek. Erdiń qunyn ótemese, tentegin tyımasa, sonsha qarjy ketirip ustap otyrǵan QHA taratylsyn degen usynys aıtam. Ózge ultty kemsitkemiz joq, qazaqtyń múddesine jumys istelinýi kerek ýaqyttyń jetkeni de ras...

Bekjan Turys

Pikirler
Redakııa tańdaýy