Foto: Jİ kömegımen
Bügın, 15 qaraşada Qazaqstanda Ūlttyq valiuta künı atap ötıledı. Osydan 33 jyl būryn, 1993 jyly däl osy künı täuelsız Qazaqstannyŋ töl valiutasy – teŋge ainalymǧa engızıldı. Būl tarihi oqiǧa eldıŋ ekonomikalyq derbestıgın nyǧaityp, ūlttyq qarjy jüiesınıŋ qalyptasuyna jol aşty.
Qazaqstannyŋ ūlttyq valiutasyn äzırleu jūmystary täuelsızdık alǧannan keiın bastaldy. Arnaiy jūmys toby qūrylyp, teŋgenıŋ dizainy men atauyn anyqtau mäselelerı qolǧa alyndy. Alǧaşqy banknotalardyŋ dizainyn jasauǧa suretşıler Timur Süleimenov, Meŋdıbai Alin, Aǧymsaly Düzelhanov, Dosbol Qasymov jäne Hairulla Ǧabjalilov qatysty.
1993 jylǧy 12 qaraşada ūlttyq valiutany engızu turaly Prezident Jarlyǧy jariialanyp, 15 qaraşadan bastap teŋge resmi türde ainalymǧa şyqty. Alǧaşqy banknotalar 1, 3, 5, 10, 20, 50 jäne 100 teŋgelık nominalmen şyǧaryldy. Olardyŋ bır betınde qazaq halqynyŋ tarihynda ız qaldyrǧan tūlǧalar, ekınşı betınde elımızdıŋ körıktı jerlerı men tarihi nysandary beinelendı.
Teŋgenıŋ alǧaşqy banknotalaryn Ūlybritaniiadaǧy «Harrison jäne onyŋ ūldary» kompaniiasy basyp şyǧardy. Keiın Qazaqstanda ūlttyq valiutany öz küşımızben öndıru jolǧa qoiyldy. 1995 jylǧy 19 mamyrda Almatyda Ūlttyq Banktıŋ Banknot fabrikasy aşyldy. Al alǧaşqy monetalar Öskemen qalasyndaǧy Ülbı metallurgiialyq zauyty negızınde qūrylǧan Qazaqstan teŋge saraiynda şyǧaryldy.
Teŋge dizainy jyldar boiy bırneşe ret jaŋartyldy. Banknotalarda eldıŋ tarihy, mädenietı, ūlttyq qūndylyqtary men zamanaui säulet nysandary körınıs tapty. 2023 jyly Ūlttyq Bank «Saq stilı» dep atalatyn jaŋa banknotalar seriiasyn tanystyrdy. Qazırgı banknotalarda zamanaui qorǧanys elementterı qoldanylyp, olardy qoldan jasauǧa qarsy tehnologiialar jetıldırılıp keledı.
Bügınde teŋge – Qazaqstannyŋ ūlttyq valiutasy ärı ekonomikalyq egemendıgınıŋ maŋyzdy nyşandarynyŋ bırı. Sonymen qatar sifrlyq teŋgenı damytu jūmystary da jalǧasuda. 2026 jylǧy 16 qaŋtarda sifrlyq teŋgenıŋ qūqyqtyq märtebesı bekıtıldı. Ol qolma-qol jäne qolma-qolsyz aqşany almastyrmai, ūlttyq valiutanyŋ qosymşa nysany retınde qoldanylady.
Aita keteiık, 1997 jylǧy 13 qaraşadaǧy Prezident Jarlyǧymen 15 qaraşa Ūlttyq valiuta – teŋge künı jäne Qazaqstannyŋ qarjy jüiesı qyzmetkerlerınıŋ käsıbi merekesı bolyp bekıtıldı.
