Ülken Naryndaǧy jaŋarǧan mädeniet üiı auyl balalary men jastarynyŋ önerge qanat qaǧyp, şyǧarmaşylyq qabıletın şyŋdaityn jaŋa ortalyqqa ainalmaq.
Endı mūnda dombyra tartyp, än aityp, bi bileumen qatar, muzyka jazuǧa, beinemontaj jasauǧa, teatr önerın meŋgeruge de mümkındık bar. «Qazaqstan halqyna» qoǧamdyq qorynyŋ qoldauymen zamanaui jabdyqtarmen qamtylǧan mädeniet oşaǧy auyl ömırıne jaŋa serpın berıp, öskeleŋ ūrpaqtyŋ şyǧarmaşylyq äleuetın damytuǧa jol aşpaq.
Mädeniet üiınıŋ saltanatty aşylu räsımıne jinalǧan qonaqtar aldymen ǧimarattyŋ ekınşı qabatyndaǧy kovorking ortalyǧy men şyǧarmaşylyq kabinetterdı aralap kördı. Al merekelık şaranyŋ körkın körermender zalynda ūiymdastyrylǧan konsert aşa tüstı. Jaŋartylǧan zalǧa zamanaui dybys apparaturasy ornatylyp, sahna jaŋa şymyldyqpen jabdyqtalǧan.
– Bügın Ülken Naryn jūrty üşın quanyşty kün. Jaŋarǧan mädeniet üiın aralap, jas jetkınşekterdıŋ öner üirenuıne jasalǧan jaǧdaidy körıp, quanyp otyrmyz. Būl – «Qazaqstan halqyna» qoǧamdyq qorynyŋ auyl mädenietıne körsetken qoldauynyŋ bır körınısı. Memleket basşysy Qasym-Jomart Kemelūly Toqaevtyŋ tapsyrmasymen qolǧa alynǧan osy jobany jüzege asyruǧa üles qosqan qor ūjymyna jäne igı ıske ūiytqy bolǧan barşa azamatqa Ülken Naryn jūrty men Şyǧys Qazaqstan halqynyŋ atynan alǧys aitamyn. Auyldyŋ körkeiuıne önerge degen qūrmet te yqpal etedı. Osy mädeniet üiınde öner üirengen balalar erteŋ ülken dodalarda audanymyzdyŋ, oblysymyzdyŋ, elımızdıŋ namysyn abyroimen qorǧaidy dep senemın. Jas jetkınşekterımızge aq jol tıleimın! – dedı ŞQO äkımınıŋ orynbasary Aidar Sadyrbaev.
Saltanatty şaraǧa öŋırge jūmys saparymen kelgen «Qazaqstan halqyna» qoǧamdyq qorynyŋ basqarma töraǧasy Läzzat Şyŋǧysbaeva da qatysty. Ol auyl mädenietın damytuǧa baǧyttalǧan jobanyŋ maŋyzyna toqtalyp, biyl elımızdıŋ barlyq öŋırınde audandyq jäne auyldyq mädeniet üilerın jaŋǧyrtu jūmystary jürgızılıp jatqanyn aitty.
– Ülken Narynǧa alǧaş ret kelıp otyrmyn. Auylǧa barǧan saiyn eldıŋ amandyǧyn sūrap, jūrttyŋ tūrmysyn bıluge tyrysamyz. Bügın jaŋarǧan mädeniet üiın körıp, sızdermen bırge quanyp otyrmyn. Biyl 17 oblystyŋ ärqaisysynda bır audandyq jäne bır auyldyq mädeniet üiın jaŋǧyrtudy qolǧa aldyq. Jyl soŋyna deiın barlyǧy 34 nysandy jaŋartu közdelıp otyr. Är öŋırge baryp, atqarylǧan jūmysty öz közımızben körıp, tūrǧyndardyŋ pıkırın tyŋdap jürmız. Kei auylda äjelerımızdıŋ «Jaŋa Qazaqstan bızge de keldı» degen sözın estıdık. Mūndai sözge qalai quanbaisyŋ? Menıŋşe, būl – ülken ıstıŋ bastamasy. Prezidentımız aitqandai, zamanaui mümkındıkter qalada da, auylda da bırdei qoljetımdı boluy kerek, – dedı «Qazaqstan halqyna» qoǧamdyq qorynyŋ basqarma töraǧasy Läzzat Şyŋǧysbaeva.
Qordyŋ Şyǧys Qazaqstandaǧy jūmysy tek mädeniet salasymen şektelmeidı. 2022 jyly qūrylǧannan berı qoǧamdyq qor öŋırde jalpy qūny şamamen 11 mlrd teŋge bolatyn jobalardy jüzege asyrǧan. Biyldyŋ özınde 5 mlrd 388 mln teŋgenıŋ bastamalary qolǧa alynǧan. Olardyŋ qatarynda auyl mektepterındegı bılım sapasyn arttyruǧa baǧyttalǧan auqymdy joba da bar.
Oblys äkımdıgı jäne bılım basqarmasymen bırlesıp jüzege asyrylyp jatqan bastama aiasynda şaǧyn jinaqty jäne tolyq jinaqty mektepterge Bılım-innovasiia liseilerınıŋ oqytu ädıstemesı engızılude. Lisei mamandary auyl mūǧalımderıne ädıstemelık qoldau körsetıp, oqytu täsılderın üiretse, qor bılım beru ūiymdaryn qajettı qūral-jabdyqtarmen qamtamasyz etedı.
Jobaǧa Ülken Naryn audanynyŋ tört mektebı qatysyp otyr. Olarǧa jalpy qūny 101 mln teŋgenıŋ jabdyǧy jetkızılgen. Onyŋ ışınde fizika, himiia jäne biologiia pänderınde täjıribe jasauǧa arnalǧan qūrylǧylar bar. Qazır mūǧalımder men oquşylar jaŋa jabdyqtardy sabaq barysynda tiımdı paidalanudy meŋgerıp jatyr. Mūndai mümkındıkter tıptı ırı qalalardaǧy mektepterdıŋ bärınde bırdei bola bermeidı. Basty maqsat – auyl balalaryna teoriialyq bılımdı täjıribemen ūştastyryp, zertteuge, ızdenuge jäne injenerlık oilau qabıletın damytuǧa jaǧdai jasau.
Qoǧamdyq qor densaulyq saqtau salasyndaǧy maŋyzdy jobalardy da jüzege asyryp keledı. Sonyŋ bırı – Öskemendegı onkologiialyq ortalyqqa säulelık em jürgızuge arnalǧan zamanaui jabdyq ornatu. Būl medisinalyq qūrylǧynyŋ qūny 2 mlrd 400 mln teŋgenı qūraidy.
Ülken Naryn audanynyŋ äkımı Eldos Bairahmetov te qūttyqtau sözınde jaŋarǧan mädeniet üiınıŋ auyl ömırındegı ornyna toqtaldy. Onyŋ aituynşa, būl ortalyq balalar men jastardyŋ şyǧarmaşylyq qabıletın damytuǧa, ūlttyq önerdı ūlyqtap, mädeni qūndylyqtardy keiıngı ūrpaqqa jetkızuge mümkındık beredı.
Saltanatty räsımde qordyŋ basqarma töraǧasy Läzzat Şyŋǧysbaeva men auyl aqsaqaly Köksegen Kempırbaev mädeniet üiınıŋ aşylu lentasyn qiyp, jaŋadan jabdyqtalǧan üiırme kabinetterın aralap kördı.
Mädeniet üiı «Qazaqstan halqyna» qoǧamdyq qorynyŋ qoldauymen «QH Mädeni damu alaŋy» jobasy aiasynda qajettı qūral-jabdyqtarmen qamtylǧan. Būl maqsatqa qor tarapynan 155 mln teŋgeden astam qarajat bölıngen. Onyŋ şamamen 112 mln teŋgesı ǧimarattyŋ ışkı bölıgın, taǧy 42 mln teŋgesı syrtqy aumaǧyn jabdyqtauǧa baǧyttalǧan.
Jalpy, mädeniet üiınde şyǧarmaşylyqtyŋ san aluan baǧytyn qamtityn on arnaiy bölme jasaqtalǧan. Vokal, dombyra jäne halyq aspaptary studiialarynda balalar än aityp, ūlttyq aspaptarda oinaudy üirenedı. Qazaq folklorlyq ansamblıne jeke kabinet qarastyrylǧan. Al dybys jazu studiiasynda muzykalyq şyǧarmalardy jazyp, öŋdeuge mümkındık bar.
Horeografiia zalynda ūlttyq jäne zamanaui bilerdı meŋgeruge jaǧdai jasalsa, teatr studiiasynda akterlık şeberlık pen körkemsöz oqu önerın damytuǧa bolady. Būdan bölek, mediastudiia foto jäne beinetüsırılım jasauǧa, beinemontaj jūmystaryn jürgızuge arnalǧan. Art-studiiada suret salu men qolönerge maşyqtanuǧa bolady. Al kosplei studiiasy keiıpkerlerdıŋ beinesın somdap, sahnalyq kostiumder äzırleuge qyzyǧatyn balalarǧa arnalǧan. Kışkentai büldırşınder üşın oiyn bölmesı de jabdyqtalǧan.
Jaŋarǧan mädeniet üiınıŋ aşyluy audan tūrǧyndary üşın de erekşe quanyş boldy. Öitkenı endı auyl balalary men jastary şyǧarmaşylyqpen ainalysu üşın audan ortalyǧynan alysqa barmai-aq, özderı qyzyǧatyn önerdı osynda meŋgere alady.
– Bügın audanymyz üşın quanyşty kün. «Qazaqstan halqyna» qorynyŋ qoldauymen mädeniet üiı jaŋaryp, mūnda teatr üiırmesı men jastar ortalyǧy aşylyp jatyr. Jastarymyz endı bos uaqytyn osynda ötkızıp, özderı qyzyǧatyn önermen ainalysa alady. Qorǧa alǧysymyzdy bıldıremız. Halqymyz aman, elımız tynyş bolsyn! – deidı audan tūrǧyny Amangeldı İsabekov.
– Endı auyl jastary özderı qyzyǧatyn önerdı üirenıp, ūlttyq mädenietımızdı tereŋırek tani alady. Auylymyzǧa osyndai qoldau körsetılıp jatqanyna rizamyz. Memleket basşysy Qasym-Jomart Kemelūly Toqaevqa alǧysymyzdy bıldıremız. Osy mädeniet üiınde öner üirengen jastar erteŋ elımızdıŋ örkendeuıne üles qossyn! – dedı auyl tūrǧyny Jaŋyl Qūsaiynova.
Mädeniet üiınıŋ jaŋarǧan ǧimaratymen qatar, onyŋ aumaǧy da abattandyrylyp, tūrǧyndardyŋ bas qosyp, mädeni ıs-şaralar ötkızuıne qolaily orta qalyptastyrylǧan. Mūnda aşyq aspan astynda konsertter men merekelık şaralar ūiymdastyruǧa arnalǧan tūraqty sahna ornatyldy. Aulaǧa kiız üi tıgılıp, altybaqan qoiylǧan. Aumaqty abattandyru jūmystaryna oblystyq jäne audandyq biudjetterden 50 mln teŋge jūmsalǧan.
Merekelık aşylu saltanatynda jaŋa sahnada audandyq şyǧarmaşylyq üiınıŋ bişılerı öner körsetıp, körermenderge köterıŋkı köŋıl küi syilady. Al kiız üide jergılıktı şeberlerdıŋ qolynan şyqqan qolöner būiymdary köpşılık nazaryna ūsynyldy.
Jaŋarǧan mädeniet üiındegı mümkındıkterdı balalar da quana qabyldaǧan. Bırınşı synyptan berı bi üiırmesıne qatysyp jürgen 6-synyp oquşysy Amina Radjanqyzy jaŋa kabinetterdıŋ aşyluy özıne erekşe ūnaǧanyn aitady.
– Men bırınşı synyptan berı bi üiırmesıne qatysamyn. Üiırmede qazaqtyŋ ūlttyq bilerı men zamanaui bilerdı üirenemız. Audandyq, oblystyq jäne respublikalyq baiqaularǧa qatysyp, jüldelı oryndarǧa ie boldyq. Qazır mädeniet üiınde jaŋa kabinetter aşylyp jatyr. Mūnda bi üirenumen qatar dombyra tartuǧa, suret saluǧa, än aituǧa bolady. Osyndai mümkındık bergen mädeniet üiınıŋ ūjymyna şyn jürekten alǧys aitamyn, – deidı 6-synyp oquşysy Amina Radjanqyzy.
Oquşylardyŋ sabaqtan keiın uaqytyn tiımdı ötkızuıne jaŋadan aşylǧan kovorking ortalyǧy da yqpal etpek. Mūnda balalar dostarymen kezdesıp, kıtap oqyp, sabaq daiyndap, türlı oiyndar oinai alady. Sondai-aq, şyǧarmaşylyq jäne sport üiırmelerıne qatysuǧa mümkındık bar.
– Bügın kovorking ortalyǧy aşyldy. Endı sabaqtan keiın dostarymyzben osynda kelıp, oiyn oinap, demalyp, sabaq oqi alamyz. Dombyra, bi, teatr üiırmelerı de aşyldy. Sport üiırmelerıne de qatysuǧa bolady. Audanymyzda osyndai ortalyq aşylǧanyna quanyştymyz. Mūnda balalar bos uaqytyn paidaly ötkızıp, özderı qyzyǧatyn ıspen ainalysa alady, – deidı 8-synyp oquşysy Quanyş Äskenbaev.
Aita keteiık, audandyq mädeniet üiınıŋ ǧimaraty būǧan deiın, 2022 jyly jergılıktı biudjet esebınen kürdelı jöndeuden ötken bolatyn. Sol kezde jöndeu jūmystaryna 25 mln teŋge jūmsalǧan. Al «QH Mädeni damu alaŋy» jobasynyŋ negızgı maqsaty – ǧimaratty şyǧarmaşylyq sabaqtar men mädeni ıs-şaralardy ötkızuge qajettı zamanaui qūral-jabdyqtarmen qamtamasyz etu.
Şyǧys Qazaqstan oblysynda atalǧan jobaǧa Ülken Naryn audandyq mädeniet üiımen qatar, Zaisan audanyna qarasty Saryterek auylynyŋ mädeniet üiı de engızılgen.
Aita keteiık, «Qazaqstan halqyna» qoǧamdyq qory 2022 jyly Memleket basşysy Qasym-Jomart Toqaevtyŋ bastamasymen qūrylǧan. Qordyŋ negızgı maqsaty – densaulyq saqtau, bılım beru, mädeniet, sport jäne äleumettık qoldau salalaryndaǧy maŋyzdy jobalardy qarjylandyru. Onyŋ qarajaty «Samūryq-Qazyna» ūlttyq äl-auqat qorynyŋ audarymdary, otandyq kompaniialar men käsıpkerlerdıŋ qaiyrymdylyq jarnalary, sondai-aq jeke tūlǧalar men mesenattardyŋ erıktı qaiyrymdylyq kömegı esebınen qalyptasady. Osylaişa, qor ırı biznes pen qoǧamnyŋ qoldauyn bırıktırıp, el tūrǧyndarynyŋ ömır sapasyn jaqsartuǧa baǧyttalǧan äleumettık bastamalardy jüzege asyrady.
