Astanada Altai qazaqtarynyŋ azattyǧy men el bırlıgı jolynda küresken Zuqa batyr Säbitūlynyŋ tuǧanyna 160 jyl toluyna orai «Qaraköpır» jäne «Qorǧan» atty kıtaptardyŋ tūsaukeserı öttı. Taǧylymdy şara L.N. Gumilev atyndaǧy Euraziia ūlttyq universitetınıŋ «Otyrar» kıtaphanasynda ūiymdastyryldy, dep habarlaidy “Adyrna”.
Jiynǧa otandyq ziialy qauym ökılderımen qatar, Europanyŋ bırqatar elınen arnaiy kelgen qazaq qoǧam qairatkerlerı qatysty. Olar Zuqa batyrdyŋ ömır joly, el qorǧaudaǧy erlıgı, ädılettılık jolyndaǧy küresı jäne Alaş qozǧalysymen tarihi sabaqtastyǧy turaly oi bölıstı.
Kıtaptardyŋ jaryq köruıne EŪU-dıŋ «Altyn Orda örkenietı» kafedrasy ūiytqy boldy. Bastamany jüzege asyruda jurnalist Beisen Ahmetūly Būqarbaidyŋ eŋbegı erekşe ataldy.
Jaŋa jinaqtarǧa batyrdyŋ ömırı men küres jolyn arqau etken öleŋder, jyr-tolǧaular jäne körkem şyǧarmalar engızılgen. Eŋbekter Zuqa batyrdyŋ tarihi tūlǧasyn keŋınen tanytyp, Altaidyŋ arǧy betındegı qazaq tarihyn jaŋǧyrtuǧa baǧyttalǧan.
Şaraǧa Avstriianyŋ Vena qalasynan kelgen qoǧam qairatkerı, Zuqa batyrdyŋ nemeresı Qyzyrhan Şolpan da qatysty. Ol ata mūrasyn därıpteu ūrpaq üşın ülken jauapkerşılık ekenın atap öttı.
Qyzyrhan Şolpannyŋ aituynşa, osydan on jyl būryn batyrdyŋ 150 jyldyǧyna orai 11 elde 150-ge juyq eske alu şarasy ūiymdastyrylǧan. Onyŋ sözınşe, Qazaqstan täuelsızdık alǧannan keiın şeteldegı qazaqtardyŋ tarihi otanymen ruhani bailanysy nyǧaiyp, ata-baba tarihyn zertteuge mümkındık artqan.
Sondai-aq ol Zuqa batyrdyŋ el jadynda ädıldıgımen, qarapaiym halyqqa qamqorlyǧymen saqtalǧanyn jetkızdı. Batyrdyŋ bai men kedeidı alalamai, älsızge pana bolǧanyn erekşe atap öttı.
«Zuqa batyrdyŋ bır erekşelıgı – kedei-kepşıkke pana bolǧan. Üiıne qoişy kelse de, bi kelse de, ekeuın qatar otyrǧyzǧan. Eşkımdı mansaby men bailyǧyna qarap baǧalamaǧan. Ekınşısı – ädılettılıgı. Ol kezde arǧy bette Qytai patşalyǧyna qaraityn töreler bilegen. Solardyŋ ädıletsızdıgıne qarsy şyqqan», – dedı Qyzyrhan Şolpan.
Onyŋ aituynşa, Zuqa batyrdyŋ esımı Altai qazaqtarynyŋ azattyq küresı tarihymen tyǧyz bailanysty. Tıptı keiınnen ūlt-azattyq qozǧalystyŋ körnektı ökılıne ainalǧan Ospan batyr da Zuqa Säbitūlyn ruhani ūstaz tūtqan.
Jiynda Germaniianyŋ Miunhen qalasynan kelgen qoǧam qairatkerı, jurnalist Ömırhan Altyn da söz söiledı. Ol qazaq tarihyn bügıngı memlekettık şekaramen şektep qarastyruǧa bolmaitynyn aitty. Onyŋ pıkırınşe, şetelde ömır sürıp, ūlttyŋ azattyǧy üşın küresken tarihi tūlǧalar da ortaq ūlttyq mūranyŋ ajyramas bölıgı sanalady.
Aita keteiık, Zuqa batyr Säbitūly (1866–1929) – Altai qazaqtarynyŋ tarihynda erekşe oryn alatyn qoǧam jäne dın qairatkerı. Ol Zaisan öŋırındegı Kendırlık jerınde düniege kelgen. Keiın otbasy Altaidyŋ arǧy betıne qonys audarǧan. Batyr halyq arasynda ädıldıgımen, elge qorǧan bolǧan erlıgımen jäne äleumettık teŋsızdıkke qarsy küresımen tanylǧan.
Onyŋ ömırı men qairatkerlıgı Qajyǧūmar Şabdanūlynyŋ «Pana», Batyrhan Qūsbeginnıŋ «Zūqa batyr», Talǧat Keŋesbaevtyŋ «Qaraŋǧy tünnıŋ jūldyzy» atty şyǧarmalaryna arqau bolǧan.
