Jahandyq saraptamalyq Investing.com platformasynda Qazaqstanǧa arnalǧan — «Trust Becomesthe New Capital as Kazakhstan Climbs 17 Places in GlobalInvestor Risk Rankings» maqalasy jaryq kördı. Onyŋ avtorlary Qazaqstannyŋ älemdık reitingterdegı ornyn nyǧaityp, investisiiany arttyruǧa, ekonomikany ärtaraptandyryp, ıskerlık klimatty jaqsartuǧa basymdyq berıp jatqanyna joǧary baǧa bergen.
Tūraqty ekonomikalyq ösım, memlekettık instituttar sapasy jäne tūraqtylyq — Qazaqstannyŋ artyqşylyǧy
Taqauda ǧana memleketter investisiia tartu üşın arzan jūmys küşı, salyqtyq jeŋıldıkter jäne tabiǧi resurstarǧa qoljetımdı etumen bäsekelesetın. Qazırgı tärtıp özgeşe. Biznes pandemiia, geosaiasi daǧdarystar, sondai-aq jahandyq jetkızu tızbekterınıŋ qaita qūryluy, tehnologiialyq bäsekenıŋ küşeiuınen keiın keŋırek oilana bastady. Endı investorlarǧa kütıletın paida ǧana emes, memlekettık instituttardyŋ sapasy, ekonomikalyq saiasattyŋ boljamdylyǧy jäne eldıŋ ūzaq merzımdı tūraqtylyqty saqtai alu äleuetı maŋyzdy.
Senım jaŋa ekonomikalyq kapitalǧa ainaldy. Qarjy tartu qūnyna, ırı jobalardyŋ ıske qosylu merzımı, halyqaralyq kompaniialardyŋ jaŋa öndırıs aşuǧa daiyndyǧy jäne investisiialyq täuekel deŋgeiıne äser etetını de osylar. Aldyŋǧy satyǧa basqaru sapasy, şeşım qabyldau şapşaŋdyǧy jäne memlekettık saiasattyŋ jüielılıgı şyǧady.
Maqala avtorlary mūndai tendensiia Ortalyq Aziia aumaǧynan tys jerlerde baiqalatynyn aityp, Saud Araviiasy, Ündıstan, BAÄ mysalǧa keltırgen. Tabiǧi resurstarǧa bai memleketter şikızattan şyǧyp, qaita öŋdeu, logistika jäne zamanaui öndırıstı damytuǧa ūmtylyp jatyr.
Qazaqstan da zamannyŋ jaŋa talabyna laiyq deŋgeide bäsekelese alatyn elder qataryna engen. Jyldyŋ alǧaşqy jartysynda negızgı kapitalǧa tüsken investisiia kölemı 9,6% ösıp, $20 mlrd asty, al jeke investisiia 21% köbeidı.
Būǧan qosa Qazaqstan Safest Countries for Investors 2026 halyqaralyq reitingınde 17 saty joǧarylap, (70-ten 53-ke deiın) Ortalyq Aziia elderı arasynda üzdık atandy.
Eldıŋ äleuetın halyqaralyq qarjy instituttary dajoǧary baǧalap otyr. Halyqaralyq valiuta qory biyl Qazaqstannyŋ ekonomikalyq ösımı 4,6% bolatynyn, al Düniejüzılık bank tūraqty ösımnıŋ keler jyldary da saqtalatynyn boljaidy.
Jaŋa buyn ekonomikasy: ärtaraptandyru Qazaqstan JIÖ ösuıne sep
Investing.com Qazaqstannyŋ ekonomikasy ärtaraptanyp jatqanyn aitady. Būryn negızgı draiver tau-ken öndıru sektory bolsa, qazır qosylǧan qūny joǧary önımder öndıretın salalar basty orynǧa şyǧyp jatyr. Byltyr eldıŋ JIÖ 6,5% östı. Negızgı üles qaita öŋdeu, qūrylys, kölık jäne sauda salalarynyŋ enşısınde. Būl tendensiia biyl da jalǧasyp jatyr. Qaŋtar-mausym aralyǧynda ekonomika 4,1% östı, al qūrylys salasy 15% artqan. Osyndai joǧary körsetkışter kölık, logistika jäne qaita öŋdeu salasynda saqtaldy.
İnvestisiia qūrylymy da özgerıp jatyr. Qazır kapitaldyŋ negızgı kölemı qaita öŋdeu, qūrylys, kölık, auyl şaruaşylyǧy, aqparat jäne bailanys salalaryna baǧyttalady. İnvestor üşın būl maŋyzdy körsetkış. Öitkenı, ekonomikada ösu közı köp bolǧan saiyn, onyŋ jahandyq şikızat qūnyna täueldıgı azaiady, sol arqyly syrtqy synaqtarǧa tözımdılıgı artady. Bügınde şikızattyq emes salany damytu – ekonomikalyq saiasat mäselesı ǧana emes, eldıŋ tūraqtylyǧynyŋ körsetkışı.
Däl osyndai ärtaraptanu ǧana ūzaq merzımdı ösım kepılı bola alady, Qazaqstannyŋ investorlar üşın tartymdylyǧyn arttyrady.
Sannan sapaǧa: Qazaqstan — investisiia boiynşa öŋır köşbasşysy
Investing.com sarapşylary Qazaqstannyŋ ūzaq uaqyt boiy eŋ aldymen şikızattyq ekonomika bolǧanyn aitady. Mūnai, gaz, uran jäne metaldyŋ bai qory eldı ırı tabiǧi resurstardy jetkızuşılerdıŋ bırı retınde tanytyp, öndıru sektoryna tūraqty investisiiany qamtamasyz etıp otyrǧan.
Qazır memleket kelesı qadamyn jasap, investisiialyq modelın keŋeitken.
Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyŋ bastamasymen bar nazar investisiia sanyna emes, sapasyna qoiyla bastady. Qaita öŋdeudı damytu, öndırıstı jersındıru, zamanaui tehnologiialar engızu jäne qosylǧan qūny joǧary önım şyǧaratyn käsıporyndar qūruǧa basymdyq berıledı. Mäselen, Vetnam eksporttyq öndırıs arqyly bäsekege qabıletın arttyryp jatsa, Malaiziia – öndırıstık bazany damytuǧa, al Qazaqstan özınıŋ üş artyqşylyǧyn alǧa qoiyp jatyr.
Bırınşı artyqşylyq: Ortalyq Aziiadaǧy eŋ ırı ekonomika, būl – investorlarǧa qarqyndy ösıp kele jatqan öŋırlık naryqqa qol jetkızuge mümkındık beredı.
Ekınşı artyqşylyq – Qytai, Resei, Kavkaz jäne Europa arasyndaǧy tiımdı geografiialyq ornalasu. Osy arqyly Qazaqstan Euraziiadaǧy negızgı kölık-logistikalyq toraptardyŋ bırıne ainalyp jatyr.
Üşınşı artyqşylyq – jahandyq ekonomikanyŋ joǧary belgısızdık jaǧdaiynda da Qazaqstan saqtap otyrǧan makroekonomikalyq tūraqtylyq.
Jüzege asyp jatqan jaŋa investisiialyq saiasat jekelegen jeŋıldıkterden emes, tūtas keşendı qoldau tetıkterınen körınıs tauyp otyr. İnvestisiialyq ştab memlekettık organdardyŋ jūmysyn üilestıretın jäne äkımşılık kedergılerdı joiatyn bıryŋǧai alaŋ retınde qyzmet atqarady.
Ūlttyq sifrlyq investisiialyq platforma jobalardy ıske asyrudyŋ barlyq kezeŋınde süiemeldeidı. İnvestisiialyq kelısımder strategiialyq investorlarǧa şarttardyŋ 25 jylǧa deiın tūraqtylyǧyn qamtamasyz etedı. 2026 jyldyŋ ortasynadeiın osyndai 57 kelısım jasalǧan.
Būl jüienı investorlar, käsıpkerler jäne joǧary bılıktı mamandarǧa arnalǧan Altyn Visa baǧdarlamasy tolyqtyrady. Mūndai viza iesı memlekettık jäne qarjylyq qyzmetterge el azamattarymen teŋ deŋgeide qoljetkıze alady, kvotasyz jäne qosymşa rūqsatsyz jūmys ısteu qūqyǧyna ie bolyp, jeke mülkın kedendık bajsyz äkeluge mümkındık alady, sondai-aq densaulyq saqtau jäne bılım beru jüielerıne qol jetkıze alady.
Qazır memleketter kapital üşın ǧana emes, bılım, tehnologiia jäne bılıktı mamandar üşın de bäsekelesedı, Qazaqstan da būl baǧytta jüielı türde damyp jatyr. İnvestorlar tūraqtylyqty, jaŋa öndırıstık mümkındıkterdı jäne ūzaq merzımdı äleuettı körıp, baǧamdap otyr.
Reitingter ündeskende: investorlar Qazaqstanǧa nege senedı
Qazaqstan Ortalyq Aziiadaǧy ırı tıkelei şeteldık investisiia tartuşy el märtebesın saqtap otyr. Öŋırdegı tıkelei şeteldık investisiianyŋ basym bölıgı bızge tiesılı.
Täuelsız halyqaralyq reitingter investorlar üşın basty baǧdardyŋ bırı sanalady. Būlar eldıŋ ekonomikalyq tūraqtylyǧyn baǧamdap, täuekel deŋgeiı men ūzaq merzımdı investisiia şartyn pysyqtauǧa kömektesedı.
Mıne, üş bırdei jetekşı jahandyq reiting agenttıkterı Qazaqstannyŋ investisiialyq märtebesın naqtylady.
Fitch Ratings – BBB, tūraqty boljam.
Maqala avtorlarynyŋ paiymynşa, ırı agenttıkter ūqsas baǧa berse, el ekonomikasy men memlekettık qarjynyŋ tūraqty körsetkışın aiǧaqtaidy.
Basqa da halyqaralyq zertteuler oŋ dinamikany körsetıp otyr.
IMD World Competitiveness Ranking reitingısınde Qazaqstan byltyrǧy körsetkışın 2023 jylǧy 37orynnan 34 orynǧa deiın jaqsartty. Global Peace Index 2025 boiynşa elımız 61-nşı orynnan 56 orynǧa köterıldı. Būl halyqaralyq biznes üşın ūzaq merzımdı täuekelderdıŋ azaiǧanyn aŋǧartady.
Sustainable Development Report boiynşa Qazaqstan 169 eldıŋ ışınde 67 orynǧa köterıldı. Būl indeksekonomikalyq damu, bılım, densaulyq saqtau, ekologiia, memlekettık instituttar sapasy jäne halyqtyŋ äl-auqaty siiaqty 123 körsetkıştı qamtidy. Ol boiynşa Qazaqstan Türkiia, Ündıstan, İndoneziia, Meksika, SaudAraviiasy jäne Oŋtüstık Afrika siiaqty ırı damuşy ekonomikany ozyp otyr.
Avtorlar būl reitingterdıŋ öz aldyna maqsat emestıgın alǧa tartty. Olar elge täuelsız baǧa beruge kömektesedı, investorlar üşın täuekelderdı azaitady, kapital tartu qūnyn tömendetıp, halyqaralyq kompaniialardyŋ elde jaŋa jobalardy ıske qosuǧa qyzyǧuşylyǧyn arttyrady.
Zamanaui älemdık ekonomikada senım de jeke resursqa ainalyp jatyr. Ol kapitaldyŋ qaita ketıp jatqanyna jäne ekonomikanyŋ qalai qarqyndy damyp jatqanyna yqpal etedı deidı Investing.com avtorlary.
