Jalǧan aqparatqa qarsy ıs-qimyl ortalyǧy sifrlyq keŋıstıkte qoǧamdyq pıkırge yqpal etu üşın qoldanylatyn zamanaui tetıkterge zertteu jürgızdı. Taldau nätijelerı äleumettık jelılerde dästürlı bot-jelılermen qatar, akkaunttardyŋ üilestırılgen toptary belsendı äreket etetının körsettı.
Zertteuge säikes, mūndai jelıler «svorming» (swarming) dep atalatyn taktikany qoldanady. Būl ädıs az ǧana qatysuşynyŋ kelısılgen ıs-qimyly arqyly belgılı bır taqyryp töŋıregınde qoǧamda jappai qoldau nemese keŋ auqymdy narazylyq bar degen äser qalyptastyruǧa baǧyttalǧan.
Klassikalyq bot fermalarynan erekşelıgı – būl jelıler aldyn ala daiyndalǧan bırsaryndy habarlamalarmen şektelmeidı. Olar talqylaudyŋ barysyna jedel beiımdelıp, qajettı tezisterdı küşeitedı, pıkırtalasqa şynaiy paidalanuşylardy tartady jäne belgılı bır közqarasty köpşılıktıŋ pıkırı retınde körsetuge tyrysady.
Ortalyq respublikalyq referendumdy daiyndau jäne ötkızu kezeŋınde Threads äleumettık jelısındegı belsendılıktı taldady. 4 aqpan men 30 nauryz aralyǧynda 350-den astam akkaunt pen 5 786 jariialanym zerttelgen.
Zertteu barysynda:
- akkaunttardyŋ 71 paiyzynda ielerı turaly naqty aqparat körsetılmegen;
- 52 paiyzy belsendı aqparattyq nauqan bastalar aldynda ǧana tırkelgen;
- referendum aiaqtalǧannan keiın olardyŋ şamamen 60 paiyzynyŋ belsendılıgı kürt tömendegen;
- jariialanymdardyŋ bır bölıgı keiınnen öşırılgen.
Būl belgıler atalǧan akkaunttardyŋ naqty bır aqparattyq nauqan aiasynda paidalanylǧan boluy mümkın ekenın körsetedı.
Aqparattyq operasiialar qalai jüzege asady?
Zertteu mūndai aqparattyq yqpal etu äreketterınıŋ ortaq ssenariiın anyqtady. Aldymen emosiialyq nemese dauly mazmūndaǧy jariialanym taratylady. Keiın ony özara bailanystaǧy akkaunttar pıkır qaldyru, repost jasau jäne reaksiialar arqyly sinhrondy türde qoldaidy. Osydan keiın talqylauǧa qarapaiym paidalanuşylar qosylyp, prosestı tabiǧi qoǧamdyq pıkırtalas retınde qabyldai bastaidy.
Nätijesınde qoǧamda belgılı bır közqarasty köpşılık qoldap otyrǧandai äser qalyptasady. Alaida zertteu körsetkendei, bastapqy aqparattyq serpın üilestırılgen akkaunttardyŋ şaǧyn tobynan şyǧuy mümkın.
Taldau barysynda jariialanymdardyŋ sinhrondy taraluy, bırdei argumentterdıŋ qaitalanuy, ortaq narrativterdıŋ jyldam taraluy jäne jekelegen habarlamalardy kelısılgen türde küşeitu siiaqty ortaq belgıler anyqtalǧan.
Qosymşa zertteu barysynda Qazaqstannyŋ syrtqy saiasi qyzmetıne qatysty 114 akkaunttaǧy 160 material taldanǧan. Nätijesınde jariialanymdardyŋ 88,3 paiyzy aqparattyq sebep paida bolǧannan keiın alǧaşqy täulıktıŋ ışınde taralǧany anyqtaldy.
Sondai-aq eŋ joǧary auditoriialyq qyzyǧuşylyq pen belsendılıktı terıs sipattaǧy kontent tuǧyzǧan. Onyŋ ülesı barlyq jariialanymdardyŋ 39 paiyzyn qūrady. Al zerttelgen akkaunttardyŋ şamamen 30 paiyzy täulıgıne 9–12 jariialanym jasap, aqparattyq aǧynnyŋ joǧary qarqynyn saqtap otyrǧan.
Mamandardyŋ aituynşa, üilestırılgen belsendılık belgılerı tek saiasi mäselelerde ǧana emes, äleumettık saiasat, densaulyq saqtau, memlekettık reformalar, tarifter, äleumettık tölemder jäne qoǧamda emosiialyq reaksiia tudyratyn özge de taqyryptarda baiqalady.
Sarapşylar nenı eskertedı?
Zertteu avtorlary qazırgı aqparattyq operasiialardyŋ basty maqsaty auditoriiany naqty faktıler arqyly sendıru emes, belgılı bır pıkırdıŋ qoǧamda äldeqaşan basym ekenın körsetetın illiuziia qalyptastyru ekenın atap ötedı.
Osyǧan bailanysty mamandar äleumettık jelılerdegı jariialanymdardyŋ köp boluy ärdaiym qoǧamnyŋ şynaiy közqarasyn bıldıre bermeitının eskertedı. Kei jaǧdaida mūndai belsendılık şekteulı akkaunttar tobynyŋ kelısılgen äreketterı nätijesınde jasandy türde küşeitıluı mümkın.
