Zamanaui tehnologiia damyp, ömır qarqyny özgergenımen, qazaq halqynyŋ salt-dästürlerı öz mänın joǧaltqan joq. Kerısınşe, uaqyt ötken saiyn onyŋ qadırı artyp, adamdar öz tüp-tamyryna qaita üŋıle bastady. Sebebı salt-dästür – jai ǧana räsımder jiyntyǧy emes, ol – ūlttyŋ mınezı, tärbiesı, dünietanymy.
Qazaqtyŋ ärbır dästürınıŋ astarynda tereŋ tärbie jatyr. Mysaly, bala düniege kelgen sätten bastap jasalatyn şıldehana, besıkke salu, tūsaukeser sekıldı dästürlerdıŋ bärı – ūrpaqtyŋ amandyǧyn tılep, onyŋ ömırıne aq jol tıleudıŋ belgısı. Būl jerde tek räsım ǧana emes, ülkenderdıŋ batasy, aq tılegı maŋyzdy röl atqarady. Qazaq eşqaşan «jai ǧana ıstei salu» üşın dästür ūstanbaǧan, är äreketınde maǧyna bolǧan.
Sonymen qatar, qazaqtyŋ qonaqjailylyǧy – salt-dästürdıŋ eŋ jarqyn körınısterınıŋ bırı. Üige kelgen qonaqty tanymasa da, baryn aldyna qoiyp kütu – būl tärbieden, keŋpeiıldılıkten tuǧan qasiet. Osyndai dästürler arqyly adamdar bır-bırıne jaqyndai tüsedı, syilastyq artady. Būl – qoǧamdaǧy jylulyq pen adamgerşılıktı saqtap tūrǧan maŋyzdy faktor.
Bügınde keibır jastar salt-dästürdı eskılıktıŋ qaldyǧy dep qabyldauy mümkın. Alaida būl – üstırt pıkır. Şyn mänınde, dästür – ötken men bügındı bailanystyratyn altyn köpır. Eger bız osy köpırdı saqtai almasaq, bolaşaqqa kım ekenımızdı jetkıze almaimyz. Ūlt retınde joǧalyp ketpeudıŋ bır joly – öz dästürımızdı ūmytpau.
Salt-dästürdı saqtau üşın ony tek merekelerde ǧana eske alyp qoiu jetkılıksız. Ony kündelıktı ömırde qoldanu kerek: ülkenge qūrmet körsetu, kışıge qamqor bolu, ata-ananyŋ sözın tyŋdau – mūnyŋ bärı de dästürdıŋ jalǧasy. Osyndai qarapaiym äreketter arqyly ūlttyq qūndylyqtar ömırşeŋ bola tüsedı.
Qorytyndylai kele, qazaq salt-dästürlerı – ötkennıŋ sarqynşaǧy emes, bügınnıŋ qajettılıgı. Ol – ūltty ūlt etıp ūstap tūrǧan negızderdıŋ bırı. Sondyqtan ony saqtau – tek ülkenderdıŋ emes, ärbır qazaqtyŋ mındetı.
