Qazaqtyŋ ruhani qūndylyqtary – ata-babadan qalǧan mädeni mūra, salt-dästür, ädet-ǧūryp jäne moraldyq baǧdardyŋ jinaǧy. Būl qūndylyqtar qoǧam bırlıgın nyǧaityp, jeke tūlǧanyŋ qalyptasuyna äser etedı. Alaida zamanaui ömırdıŋ qarqyny, jahandanu jäne sifrlyq tehnologiialardyŋ taraluy qazaqtyŋ ruhani mūrasyn saqtau mäselesın kürdelendırıp otyr.
Qazırgı jastar älemdık mädenietke tez beiımdeledı, keide dästürlı qūndylyqtar ekınşı orynǧa yǧysady. Mysaly, toi-merekelerde qoldanylatyn salt-dästürler kündelıktı ömırde sirek körınedı. Būl ūlttyq bıregeilıktıŋ älsıreuıne äkeluı mümkın. Mamandardyŋ aituynşa, dästür tek merekelık räsımderge ainalyp ketse, ūlttyq sana men moraldyq baǧdardyŋ berıktıgı tömendeidı.
Bılım beru jüiesındegı kemşılıkter de öz äserın tigızedı. Mektep pen universitetterde qazaqtyŋ mädeni mūrasy men tarihy turaly sabaqtar bar, bıraq olar keide tek teoriialyq sipatta qalady. Balalar men jastar ruhani mūrany täjıribe arqyly sezıne almai, tek aqparatpen şekteledı. Al praktikalyq bailanys bolmaǧan jaǧdaida qūndylyqtar ömırde qoldanylmaidy.
İnternet pen äleumettık jelılerdıŋ äserı taǧy bır kürdelı mäsele. Köptegen jastar ūlttyq mädenietten alşaq kontentke qyzyǧady. Videolar, oiyndar, blogtar köbıne batys nemese jahandyq mädeniet ülgılerınde bolady. Nätijesınde jastardyŋ ūlttyq sana men moraldyq baǧdarǧa qatysty bailanysy älsıreidı.
Ekonomikalyq faktorlar da maŋyzdy röl atqarady. Qala men auyl arasyndaǧy aiyrmaşylyq, otbasynyŋ materialdyq jaǧdaiy jäne ata-ananyŋ bos uaqyttyŋ jetıspeuşılıgı dästürlı qūndylyqtardy saqtauǧa kedergı keltıruı mümkın. Būl qazaqtyŋ ruhani mūrasyn ūrpaqqa jetkızudı qiyndatady.
Şeşu joldary retınde bılım beru jüiesın jaŋartu – mektepterde dästürlı qūndylyqtardy täjıribelık sabaqtar arqyly körsetu, universitetterde mädeni mūra men etika boiynşa fakultativ sabaqtardy köbeitu, otbasy men qoǧamnyŋ belsendı qatysuy – ata-ana men qoǧamdyq ūiymdar jastarmen bırge ūlttyq merekeler men dästürlı şaralardy ötkızu arqyly qūndylyqtardy kündelıktı ömırde qoldanuǧa üiretuı, aqparattyq keŋıstıkte ūlttyq mädeniettı därıpteu – blogerler men kontent jasauşylarǧa memlekettık qoldau arqyly ūlttyq kontenttı tanymal etu, äleumettık jelılerde jastarǧa arnalǧan qyzyqty ūlttyq jobalardy jürgızu, jastardy mädeni täjıribege tartu – mädeni ortalyqtar, muzeiler, teatrlar men ūlttyq festivalderde jastarǧa arnalǧan interaktivtı ıs-şaralar ūiymdastyru, ekonomikalyq qoldau – auyldyq jerlerde mädeni jobalardy qarjylandyru arqyly jergılıktı dästürdı saqtau jäne mädeni ıs-şaralarǧa qatysudy jeŋıldetu ūsynylady.
Qazaqtyŋ ruhani qūndylyqtaryn saqtau – tek ötkennıŋ tarihyn qorǧau emes, qazırgı qoǧamnyŋ tūraqtylyǧy men bolaşaq ūrpaqqa amanat qaldyrudyŋ maŋyzdy şarty. Būl maqsatqa bılım beru, otbasy, qoǧamdyq qatysu jäne aqparattyq keŋıstıktegı qoldau arqyly jetuge bolady.
