Jezqazǧanda S. Qojamqūlov atyndaǧy Qazaq muzykalyq-drama teatrynda «Ädılettı jäne Progressivtı Qazaqstannyŋ Halyqtyq Konstitusiiasy üşın!» Jalpyūlttyq koalisiiasynyŋ müşelerı Ūlytau oblysynyŋ tūrǧyndarymen kezdestı.
Delegasiiany QR Premer-ministrınıŋ orynbasary – Mädeniet jäne aqparat ministrı Aida Balaeva bastap keldı. Kezdesuge sondai-aq deputattar men sarapşylar qauymdastyǧynyŋ ökılderı, qoǧam qairatkerlerı, zaŋgerler, bılım beru salasynyŋ mamandary jäne öŋır tūrǧyndary qatysty.
Jiynda Premer-ministrdıŋ orynbasary Jaŋa Konstitusiia jobasynda bılım beru, ǧylym, mädeniet jäne innovasiialardy damytuǧa, sondai-aq ūlttyq bıregeilık pen tarihi-mädeni mūrany saqtauǧa baǧyttalǧan normalarǧa erekşe nazar audardy.
«Jaŋa Konstitusiiada ūlttyq mädeniettı damytu, tarihi-mädeni mūrany saqtau siiaqty mäseleler de naqty körınıs tapqan. Mūnyŋ bärı ūlttyq bolmysymyzdy saqtauǧa jäne ruhani qūndylyqtardy keler ūrpaqqa jetkızuge baǧyttalǧan maŋyzdy qadam dep bılemın. Joba aiasynda bılım beru, ǧylym, mädeniet jäne innovasiia salalaryn damytuǧa erekşe nazar audarylady. Öitkenı qazırgı zamanda adam kapitaly – kez kelgen eldıŋ bäsekege qabılettılıgınıŋ basty faktory. Quatty memlekettıŋ tıregı – ozyq oily ūlt, damyǧan mädeniet jäne joǧary ziiatkerlık äleuet», – dedı Ükımet basşysynyŋ orynbasary.
Sonymen qatar Aida Balaeva Jaŋa Konstitusiia jobasy ırgelı demokratiialyq qaǧidattardy nyǧaituǧa baǧyttalǧanyn atap öttı. Onyŋ ışınde söz bostandyǧyna kepıldık beru mäselesı erekşe körsetılgen. Sonymen bırge ärbır azamattyŋ ar-namysy, qadır-qasietı men qūqyqtaryn qorǧau da tolyq qamtamasyz etıletını naqty aiqyndalǧan.
«Jaŋa Konstitusiia jobasy damyǧan memleketterdıŋ täjıribesıne süiene otyryp, söz bostandyǧyna tolyq kepıldık beredı. Ūsynylyp otyrǧan normalar söz bostandyǧyn şekteuge emes, är adamnyŋ ar-namysy men qadır-qasietın, jeke ömırın qorǧauǧa baǧyttalǧan. Eŋ bastysy – negızgı qaǧida özgerıssız qalady. Konstitusiiada söz bostandyǧyna kepıldık berıledı jäne senzuraǧa tyiym salynady. Söz bostandyǧy mäselesıne tek jurnalistikany damytu tūrǧysynan ǧana qarauǧa bolmaidy. Qazırgı aşyq qoǧamda ärkım öz oiyn erkın bıldıre alady, bıraq būl qūqyq keŋ mümkındıktermen qatar belgılı bır jauapkerşılıktı de talap etedı. Ärine, qoǧamda ärtürlı pıkırdıŋ aityluy – qalypty qūbylys. Degenmen qandai syn aitylsa da, tūtas bır halyqty kemsıtıp nemese onyŋ bolaşaǧyna kümän keltıretın tūjyrymdar jasau dūrys emes dep oilaimyn. Qazaq halqy ǧasyrlar boiy talai tarihi synnan ötıp, özınıŋ tılın, mädenietın jäne ūlttyq bolmysyn saqtap qalǧan halyq. Eŋ bastysy Prezidentımız aitqandai, täuelsızdık – bärınen de qymbat qūndylyq. Täuelsızdık bızge kezdeisoq kelgen joq, ata-babamyzdyŋ küresı men qanşama bozdaqtarymyzdyŋ eŋbegınıŋ nätijesınde keldı. Sondyqtan onyŋ qadırın tömendetuge nemese joqqa şyǧaruǧa bolmaidy. Eŋ maŋyzdysy – qoǧamdy böletın emes, bırıktıretın oi aitu, ūlt bolyp auyzbırlıgımızdı saqtap, tatulyq pen özara syilastyq arqyly ortaq müddemızdı qorǧau», – dedı Aida Balaeva.
Söz soŋynda Premer-ministrdıŋ orynbasary jaŋa Konstitusiia jobasynyŋ qoǧamda keŋ talqylanuy eldegı saiasi mädeniet pen azamattyq jauapkerşılıktıŋ arta tüskenınıŋ aiqyn körınısı ekenın atap öttı. Onyŋ aituynşa, ūsynylyp otyrǧan özgerıster ädılettı memlekettık qūrylym qaǧidattaryn nyǧaituǧa, bilık instituttaryna degen senımdı arttyruǧa jäne Qazaqstannyŋ ornyqty damuyn qamtamasyz etuge baǧyttalǧan.
«Qazırgı kezde jaŋa Konstitusiia turaly qoǧamda ärtürlı pıkır aitylyp jatyr. Būl – qalypty qūbylys. Öitkenı azamattardyŋ Ata Zaŋnyŋ ärbır babyna üŋılıp, onyŋ mazmūny men bolaşaqtaǧy yqpalyn talqylauy – qoǧamnyŋ saiasi mädenietınıŋ öskenın, azamattyq jauapkerşılıktıŋ küşeigenın körsetedı. Jasyratyny joq, Konstitusiiaǧa engızılgen özgerısterdı Prezidenttıŋ bilıgın küşeitu äreketı dep baǧalap jatqandar da bar. Alaida būl pıkırdıŋ eş negızı joq. Jaŋa Konstitusiiada Prezident ökılettıgıne belgılı bır şekteuler engızılgen. Mäselen, Jaŋa Konstitusiiaǧa säikes Prezident jetı jyldyq merzımge bır ret qana sailanady, sondai-aq onyŋ jaqyn tuystary joǧary memlekettık qyzmetterge taǧaiyndala almaidy. Şyn mänınde, Memleket basşysy superprezidenttık modelge mūqtaj emes. Kerısınşe, bügıngıdei aumaly-tökpelı, kürdelı geosaiasi kezeŋde bızge eldıŋ tynyştyǧy men tūraqty damuyna kepıl bola alatyn, memleket müddesın bärınen joǧary qoiatyn Qasym-Jomart Toqaevtai Prezident qajet», – dedı Aida Balaeva.
Kezdesude Jalpyūlttyq koalisiia ökılderı – Qazaqstan Respublikasy Parlamentı Mäjılısınıŋ deputaty Amanjol Ältai, memleket jäne qoǧam qairatkerı, zaŋger Serık Aqylbai, ǧalym, qoǧam qairatkerı Nūrlan Dulatbekov, sondai-aq memleket jäne qoǧam qairatkerı Äbılǧazy Qūsaiynov söz söiledı. Spikerler öz baiandamalarynda ūsynylyp otyrǧan özgerıster qoǧamdyq kelısım men tūraqtylyqty nyǧaituǧa qosymşa jaǧdai jasaitynyn, sondai-aq azamattardyŋ eldıŋ qoǧamdyq jäne saiasi ömırıne qatysu mümkındıkterın keŋeitetının atap öttı.
Ūlytau oblystyq Analar keŋesınıŋ töraǧasy Gülbanu Seitjanova jaŋa Konstitusiia jobasy otbasy qūndylyqtarynyŋ, etnosaralyq kelısımnıŋ jäne qoǧamdyq dialogtyŋ maŋyzyn arttyra tüsetının erekşe atap öttı. Sondai-aq ol öŋırdegı etnomädeni bırlestıkterdıŋ ökılderı men Analar keŋesınıŋ müşelerı aqparattyq-tüsındıru jūmystaryna belsendı qatysyp jatqanyn jäne aldaǧy referendumdy qoldaitynyn aitty.
Kezdesude söz alǧan qatysuşylar jaŋa Konstitusiia jobasy qoǧam tarapynan tek qūqyqtyq qūjat retınde ǧana emes, sonymen bırge tarihi sabaqtastyqty, memlekettıŋ egemendıgın, el bırlıgı men tūtastyǧyn jäne adami kapitaldy damytu basymdyǧyn aiqyndaityn qūndylyqtar jüiesı retınde qabyldanyp otyrǧanyn atap öttı.
«Men 1995 jylǧy Konstitusiianyŋ preambulasyn jaŋa Konstitusiia jobasynyŋ preambulasymen salystyryp kördım. Menıŋ oiymşa, jaŋa mätınde tarihi sabaqtastyq, memlekettıŋ unitarlyq sipaty, aumaqtyq tūtastyq, el bırlıgı men qoǧamdyq kelısım mäselelerı öte aiqyn ärı naqty körınıs tapqan. Äsırese preambulada mädeniet, bılım, ǧylym jäne innovasiialar el damuynyŋ negızgı baǧdarlary retınde jeke atap körsetılgenı erekşe maŋyzdy. Sondyqtan jaŋa Konstitusiia jobasyn referendumda qoldau – Qazaqstannyŋ alǧa basuyna jäne elımızdıŋ bolaşaǧyn nyǧaituǧa qosatyn ortaq ülesımız bolady dep sanaimyn», – dedı jezqazǧandyq tūrǧyn Ǧaziz Eştanaiūly.
Kezdesu soŋynda koalisiia ökılderı tūrǧyndardyŋ sūraqtaryna jauap berdı. Sondai-aq, qatysuşylar 15 nauryzda ötetın respublikalyq referendumǧa sanaly türde qatysudyŋ maŋyzdylyǧyn erekşe atap öttı.
