İzrail äskerı ötken jeksenbıde özderınıŋ jaŋa lazerlık qorǧanys jüiesın qolǧa aldy. Būl jüie «Temır säule» nemese onyŋ tüpnūsqalyq atauy «Or Eitan» dep atalady. Būl tehnologiia joǧary quatty lazer säulelerı arqyly äue nysandaryn joiu üşın jasalǧan. Lazerlık jüie älemde teŋdesı joq dep baǧalanuda, dep habarlaidy “Adyrna”.
«Temır säule» jüiesı joǧary quatty lazer säulelerı arqyly türlı äue maqsattaryn joiuǧa arnalǧan. Jüie ekı lazerlık säulelendırgışten tūrady, jäne olardyŋ ärqaisysy 100 kVt quatymen jūmys ısteidı. Qūrylǧynyŋ negızgı erekşelıgı — būl äue keŋıstıgındegı ärtürlı jyldamdyqpen ūşatyn nysandardy (mysaly, zymyrandar, artilleriialyq snariadtar, ūşqyşsyz ūşaqtar jäne t.b.) joiuǧa qabılettı boluynda.
Lazerlık jüienıŋ jūmysy negızınen jaryq säulelerın bırneşe älsız lazerler arqyly küşeitu prinsipıne süienedı. Är lazer öz kezegınde joǧary quatty säule jasau üşın kogerenttı türde üilestırıledı. Mūndai jüie auadaǧy türlı turbulenttılık pen elementterdı eskere otyryp, bırqatar injenerlık şeşımderdı qajet etedı.
Lazer säulelerın jer betınde basqaru kezınde bırqatar qiyndyqtar tuyndaidy. Atmosferanyŋ tūraqsyzdyǧy, tūman men şaŋ siiaqty qosymşa elementter säulenıŋ däldıgı men küşın älsıretedı. Būl mäselenı şeşu üşın, İzraildıŋ injenerlerı astronomiiada qoldanylatyn adaptivtı optika tehnologiiasyn qoldanuǧa şeşım qabyldady.
Adaptivtı optika jüiesı jaryqtyŋ atmosferadan ötıp, maqsatqa jetkenşe onyŋ traektoriiasyn tüzetıp otyrady. Būl tehnologiia ädette astronomiialyq teleskoptarda paidalanylady, onda jer atmosferasyndaǧy būzylystardy eskere otyryp, aina fokusyn retteu arqyly joǧary sapaly suretter aluǧa mümkındık beredı. İzraildık injenerler osy prinsiptı lazerlık jüiege beiımdep, onyŋ tiımdılıgın arttyrdy.
«Or Eitan» jüiesı är lazer säulelendırgışınen jüzdegen älsız säule jıberedı. Būl säulelerdıŋ tek bırneşeuı ǧana maksimaldy energiia sıŋıru äserın beredı. Ärbır säule arnaiy teleskop arqyly baqylanyp, jüie olardy baǧyttaidy, olardyŋ maksimaldy sıŋıru äserın qamtamasyz etedı. Būl prosester öte joǧary jiılıkte jäne öte qysqa uaqyt ışınde jüzege asady.
Sonymen, jüie tek auadaǧy turbulenttılıktı jeŋıp qana qoimai, qozǧalystaǧy nysandardy däl baǧyttap, olardy tiımdı türde joia alady.
Qazırgı uaqytta mūndai lazerlık qorǧanys jüielerınıŋ älemde teŋdesı joq. Ärbır atu qūny elektr energiiasymen salystyrmaly bolǧandyqtan, būl jüie öte tiımdı ärı ekonomikalyq tūrǧydan ünemdı bolyp tabylady. İzrail armiiasynyŋ būl jaŋaşyldyqty öz qorǧanys jüiesıne qosuy ūlttyq qauıpsızdıktı arttyruǧa ülken üles qosady dep kütılude.
Būl jüie sondai-aq basqa äue nysandaryn atyp tüsıru üşın qoldanylatyn ärtürlı jüielermen bırge jūmys ısteidı, būl onyŋ köpqyrly qorǧanys qabıletın odan ärı nyǧaitady.
