ارداق يساتاەۆا: ومىردەگى اكەم — بەكمۇرات، ونەردەگى اكەم — بەكبولات

1607

- ارداق، ءسىزدى قۇرمانعازى اتىن­­داعى قازاق ۇلتتىق كون­سە­رۆا­تورياسى حالىق ءانى كافەدرا­سىنى­­­­­­ڭ اعا وقىتۋشىسى رەتىندە جاقسى ءبى­لە­مىز. بۇعان قوسا مادەنيەت قاي­راتكەرىسىز. انشىلىك قىرىڭىز دا ەشكىمنەن وسال ەمەس. ونەر جانە ءومىر جولىڭىزدىڭ قالىپتاسۋىنا نەگىز بولعان، ىقپال ەتكەن كىسى­لەر…
- مەنىڭ ونەرگە كەلۋىمە سە­بەپ­كەر بولعان ەڭ الدىمەن اتا-انام. ودان كەيىن العاش 7 جا­سىم­دا كورشى حاديشا اپايدان نۇر­عيسا تىلەنديەۆتىڭ «اتا تول­عاۋىن» ۇيرەنگەنىم ەسىمدە. انام­نىڭ ايتۋى بويىنشا، ودان ەرتە­رەك ايقايلاپ ءان ايتاتىن كو­­رى­نەمىن. بىراق ول قىلىقتارىم جادىمدا اسا ساقتالماپتى. ءوزىم ونەرگە دەگەن قىزىعۋشى­لىعىم­نىڭ ويانعانىن وسى 7 جاسىمنان باستاپ ەسەپتەيمىن.
3-سىنىپتان بەس جىل تۋعان جەرىم — جامبىل وبلىسى، سارى­سۋ اۋدانى، كالينين اۋىلىنداعى مۋزىكالىق مەكتەپتە ءدارىس الىپ، 1993 جىلى لەنين اتىنداعى ور­تا مەكتەپتى ءبىتىردىم. مەكتەپ قا­بىرعاسىندا جۇرگەن كەزدە وقۋ­شىلار اراسىنداعى، اۋدانداعى مادەني ءىس-شارالارعا كوپ قاتى­ساتىنمىن. سارىسۋ اۋدانى ءما­دە­نيەت ءۇيىنىڭ ديرەكتورى راتبەك اعايىمىز مەكتەپكە كەلىپ، مەنىڭ داۋىسىمدى تىڭداپ، اۋداندىق دەڭگەيدەگى كونتسەرتتەرگە ءجيى شى­عاراتىن بولدى.

ال مەنى ونەر جولىنا باۋلىپ، تىكەلەي ۇيىتقى بولعان بىردەن-ءبىر ادام ول — مەكتەپ ديرەكتورى، بالالار جا­زۋ­شىسى پەرنەباي دۇيسەنبين ەدى. ول كىسى جانىبەك كارمەنوۆ، اقسەلەۋ سەيدىمبەكوۆتەرمەن ارا­لاسىپ، قاتار جۇرگەن، ۇزەڭ­گى­لەس دوستارىنىڭ ءبىرى. سول پەر­نەباي اعايىم مەنى ەڭبەك، دەنە شىنىقتىرۋ سياقتى ساباقتاردان بوساتىپ، ءوزىنىڭ كابينەتىنە كىر­گىزىپ الىپ، جۇسىپبەك ەلەبەكوۆ، ماناربەك ەرجانوۆ، جانىبەك كارمەنوۆتەردىڭ پلاستينكاسىن تىڭداتىپ قوياتىن. «سەنىڭ الدا­عى ماقساتىڭ — وسى كىسىلەردىڭ ءانىن ايتىپ، ءىزىن جالعاستىرۋ بو­لۋ كەرەك. حالىق ءانى مەن حالىق كومپوزيتورلارىنىڭ مۇرالارىن ناسيحاتتاۋعا ءتيىسسىڭ» دەپ ەرتەلى-كەش حالىق مۋزىكاسىنا باعىت­تاۋدان شارشامايتىن.

بىراق شىنى كەرەك، ول كەزدە ۇلتتىق كلاسسيكالىق ونەردى اسا تۇسىنە بەرمەيتىنمىن. ويتكەنى ءبىزدىڭ وڭىردە ارقا، سىر، جەتىسۋ، باتىس مەكتەبى سياقتى انشىلىك مەكتەپ قالىپتاسپاعان. ۇيرەتەتىن دە ەشكىم جوق. ايتەۋىر ءوز بەتىمشە حالىق اندەرىن، مايلىقوجانىڭ تەرمەلەرىن، التىنبەك قوراز­باەۆتىڭ كوپشىلىككە تانىمال، تەلە-راديودان ەستىپ جۇرگەن شىعارمالارىن ورىنداۋدان اس­پاي­تىنمىن.
ەڭ العاش شىققان ۇلكەن ساح­نام — تاراز قالاسىندا وتكەن كە­نەن ازىرباەۆ اتىنداعى وبلىستىق وقۋشىلار اراسىنداعى بايقاۋ بولدى. ويلاماعان جەردەن ءۇشىنشى ورىن الىپ، وسى سايىستان كەيىن پەرنەباي اعاي «سەن قالايدا قۇر­مانعازى اتىنداعى كونسەرۆا­تو­ريا­عا وقۋعا ءتۇس. ول جەردە جانىبەك كارمەنوۆ جۇمىس ىستەيدى. سول كىسىدەن تىكەلەي ساباق الۋىڭ كەرەك» دەپ كۇندە قۇلاعىما قۇيىپ وتىرا­تىندى شىعاردى. وكىنىشكە قاراي، مەن 11 سىنىپقا كوشكەن جىلى جانىبەك كارمەنوۆ ومىردەن ءوتتى. ءبارىبىر، ءبىر جىلدان كەيىن سول كىسى ساباق بەرگەن، جۇمىس ىستەگەن كا­فەدراعا قۇجات تاپسىر­دىم. بەك­بولات تىلەۋحان اعامىز جاڭادان كونسەرۆاتوريا ءبىتىرىپ، وقىتۋ­شىلىق قىزمەتكە قالىپ جاتىر ەكەن. قابىلداۋ سىناعىن قايرات بايبوسىنوۆ اعامىز الىپ، «داۋى­سىڭ جاقسى ەكەن. كىشكەنە تاربيە­لەپ جىبەرسەك، سەنەن تۇبىندە جاقسى ءانشى شىعادى» دەپ مەنى بەكبولات اعانىڭ كلاسىنا «ارقا مەكتەبىنە» ءبولدى. ءسويتىپ، بەس جىل كونسەر­ۆا­توريادا وقىدىم. 2-كۋرس­تان باس­تاپ بەكبولات اعا مەنى ال­ماتىداعى كونتسەرت-فەستيۆال­دەردەن قال­دىر­عان ەمەس. ەشقاشان جانىنان تاستامايتىن. ءتىپتى اپتا سايىن توي­لارعا شىعارىپ، توپتىڭ ال­دىندا ءان ايتقىزاتىن. مۇنىڭ ءبارى ساحناعا توسەلىپ، ەلدىڭ الدىنا ەمىن-ەركىن شىعۋىما، كاسىبي ءان­شى­لىك ونەردى مەڭگەرۋىمە وڭ اسەر ەتتى. قازىر ويلاپ وتىرسام، سول كەزدەگى كونتسەرتتەردىڭ كوپتىگىنەن جان-جاعىمىزعا قارايلاۋعا شا­مامىز كەلمەپتى.
بەكبولات اعا ءالى كۇنگە كەزدەسىپ قالعان جەردە «ارداشوك» دەپ وزىنە تارتىپ، جىلى ۇشىراپ تۇرادى. ءوزىم اكەدەن ەرتە ايىرىلعان ادام­مىن. ومىردەگى اكەم — بەك­مۇرات بولاتىن بولسا، ونەردەگى اكەم — ۇستازىم بەكبولات تىلەۋ­حان.
- ءبىر كەزدەرى «گۇلدەر» انسام­بىلىندە جۇمىس ىستەدىڭىز. بۇعان دا بەكبولات اعانىڭ كومەگى ءتيدى مە؟
-1997 جىلى سوڭعى كۋرستا وقىپ ءجۇرىپ، بەكبولات اعانىڭ اي­تۋىمەن پرەزيدەنت وركەسترىندە ءبىر جىل جۇمىس جاسادىم. كەلەسى جىلى قاراعاندى قالاسىندا ءجۇ­سىپبەك ەلەبەكوۆ اتىنداعى ءى رەس­پۋبليك­الىق كونكۋرس ۇيىمداس­تىرىلىپ، تاعى دا سول بەكبولات اعا­مىزدىڭ كەڭەسىمەن، اعالىق اقىلىمەن بارىپ قاتىسىپ، 1 ورىن يەلەندىم. بايقاۋ اياق­تال­عاننان كەيىن قازىلار القاسى­نىن­دا وتىرعان پروفەسسور ەسمۇ­حان وباەۆ «سەن بالا ءوزى قايدا وقيسىڭ؟» دەپ سۇرادى. مەن «كون­سەرۆاتوريانى ەندى ءبىتىردىم» دەپ ەدىم، «جۇمىسىڭ بار ما؟» دەدى. جوق ەكەنىن جاسىرمادىم. سودان نە كەرەك، «بولاشاعى بار، ءوسىپ كە­لە جاتقان بالا ەكەنسىڭ. سەنى «گۇل­دەر» انسامبلىنە جۇمىسقا تۇرعىزايىن» دەدى. قۋانىپ كەتتىم. الماتىعا كەلگەننەن كەيىن ەسمۇ­حان اعا ۋادەسىن جۇتپاي، جۇمىسقا ورنالاستىردى. ونىسىمەن قوي­ماي «تۇراتىن جەرىڭ بار ما؟» دەمەسى بار ما؟ جاڭا وقۋ بىتىرگەن جاس ماماندا پاتەر قايدان بول­سىن؟! جاعدايىمدى بىلگەن سوڭ، مادەنيەت قىزمەتكەرلەرىنە ارنال­عان جاتاقحانادان ءبىر بولمە الىپ بەردى. ءسويتىپ، ويلاماعان جەردەن جولىم بولىپ، «گۇلدەر» مەملەكەت­تىك انسامبلىندە 7 جىل تەر توكتىم. 2000 جىلى بەكبولات اعا «مەن اس­تاناعا قىزمەتكە بارا جاتىرمىن. سەنى كونسەرۆاتورياداعى ورنىما ىڭعايلى دەگەن سەنىممەن ۇسىنىس جاساپ وتىرمىن. ءۇمىتىمدى اقتار­سىڭ دەپ ويلايمىن» دەپ شاقىرعان سوڭ، ءسوزىن جەرگە تاستاماي، وسىندا كەلدىم. سودان بەرى 11 جىل ءوتىپتى. باستاپقىدا ەكى جىلداي «گۇلدەر» مەن كونسەرۆاتورياداعى جۇمى­سىم­دى قاتار الىپ ءجۇردىم.
- «گۇلدەردەن» كەتۋگە نە سەبەپ بولدى؟
- نەگىزى، «گۇلدەردەن» كەتەم دەگەن ويىم بولعان جوق. جاسىم وتىزعا ەندى تولعاندا باسشىلىق تاراپىنان «ءوز ەرىكتەرىڭىزبەن ارىز جازىڭىزدار. ورىندارىڭىز­عا جاستار كەلسىن» دەگەن اشىق ءاڭ­گىمەلەر ايتىلدى. بىراق ەشقانداي وكىنىش جوق. وقىتۋشىلىق قىزمە­تىم دە جامان ەمەس. تالاي شاكىرت تاربيەلەپ شىعاردىم. الدى تا­نى­مال بولىپ ۇلگەردى.
- اتاپ ايتقاندا، ولار كىمدەر؟
- ەڭ ءبىرىنشى شاكىرتىم — ەرلان رىسقالي. قازىر ت.جۇرگەنوۆ اتىن­داعى ونەر اكادەمياسىندا ساباق بەرەدى. حالىقارالىق، رەسپۋبلي­كالىق بايقاۋلاردىڭ جەڭىمپازى. ودان كەيىن پەريزات تۇراروۆا، استاناداعى پرەزيدەنتتىك مادە­نيەت ورتالىعىندا، سونداي-اق ءاي­گەرىم نارتۇيەەۆا چايكوۆسكي اتىنداعى الماتى مۋزىكالىق كول­­لەدجىندە، تالعات ابۋعازى ءجۇ­سىپبەك ەلەبەكوۆ اتىنداعى ەس­ترادا جانە تسيرك كوللەدجىندە جۇ­مىس ىستەيدى.
- شاكىرتتەرىڭىزدەن ەڭ ءبىرىنشى نەنى تالاپ ەتەسىز؟
- ەڭ ءبىرىنشى ءاندى بۇزباي، بۇر­مالاماي، ءوز قالىبىندا ورىندا­عاندارىن قالايمىن. ۇلتتىق كلاس­سيكالىق ونەردى ەسترادامەن ارالاستىرىپ، ءجون-جوسىقسىز «بىل­عاۋدىڭ» قاجەتى جوق. ءداستۇرلى ءان ءوز دارەجەسىندە، ءوز دەڭگەيىندە، ءوز بيىگىندە ايتىلۋى كەرەك. كەيبىر بالالار «ءداستۇرلى ءاندى اۋەلى حا­لىققا جەتۋى ءۇشىن ەستراداعا قوسىپ تىڭداتساق» دەگەن ويلارىن ايتا­دى. مەن بۇعان تۇبەگەيلى قارسى­مىن. ەشكىمگە دە مۇنداي كەڭەس بەر­مەس ەدىم.
ءوزىمدى قاتال، قاباعىن اش­پاي­تىن مۇعالىممىن دەپ ايتا الماي­مىن. باۋىرلارىما قالاي قاراسام، ستۋدەنتتەرىمە دە سولاي قارايمىن. بىراق بەتىمەن جىبەرىپ تە قويماي­مىن. كەرەك جەرىندە ەركەلەتىپ، كەرەك جەرىندە تالاپ ەتەمىن. قازىر وقىپ، ۇيرەنىپ، يگەرىپ الماسا، ەرتەڭ ءۇيلى-باراندى بولعاننان سوڭ، «كەيىن كەرەك ۋاقىتىندا جا­ساپ الامىن» دەۋ بەكەر اۋرەشىلىك. ۋاقىتىندا جاسالماعان دۇنيە، ۋاقىتىندا ىرگەتاسى قالانباعان ءبىلىم، كەيىن ميعا قونادى دەگەنگە سەنە بەرمەيمىن. جاس كەزىڭدە جيناعان قور، جاتتالعان رەپەرتۋار ءومىربويى ازىق بولارى ءسوزسىز. جالپى، بالالاردىڭ تالابى، اياقا­لىسى جامان ەمەس. كونسەرۆا­توري­يا­نى كەزىندە 7-8 بالا عانا بىتىرسە، قازىر 14-15 بالاعا دەيىن قابىل­دانادى. سونىڭ اسىپ كەتسە، ءتورت-بەسەۋى عانا ءوز ورنىن تابادى. قال­عاندارى توي قۋالاپ، باسقا جولمەن كەتەدى. ءبىر اتتەگەن-ايى، وسى. كەڭ­ەس ۇكىمەتى كەزىندە قولى بوس ادام بولماۋشى ەدى، قازىر كەرىسىنشە جۇمىس ىستەيتىندەردەن «ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تاپپاي»، بوس جۇرگەندەر كوپ. جاستار اراسىنداعى جۇمىس­سىزدىق جانعا باتادى.
- شىعارماشىلىق كەشىڭىزدى قاشان تاماشالايمىز؟
- وسى ۋاقىتقا دەيىن ءبىر كون­تسەرت وتكىزگەن ەمەسپىن. ونىڭ قا­شان جۇزەگە اساتىنى دا بەلگىسىز. جەكە شىعارماشىلىق كەش وتكىزۋ­گە انشىلىك جاعىنان قاۋقارىم جەت­كەنىمەن، قارجىلىق تۇرعىدا قاۋقارىم جەتپەيدى. وزىمە-ءوزىم پروديۋسەرمىن. وزىمە-ءوزىم دەمەۋ­شىمىن. اندەرىمدى ءوز قاراجاتىما جازدىرتىپ، كيىمدەرىمدى دە ءوز تاپقان تيىن-تەبەنىمە تىككىزەمىن. «قارجى جاعىنان كومەكتەسىڭىز» دەپ ەشكىمنىڭ الدىنان وتكەن جوق­پىن. وتكىم دە كەلمەيدى. كونتسەرت قويۋ ءۇشىن جارناما جاساپ، افيشا شىعارىپ، زالدى جالعا الىپ، بيلەتتى دە ءوزىڭ ساتۋىڭ كەرەكسىڭ. ماعان دەيىن دە كونتسەرت قويعان اعا-اپالارىمىزدىڭ كەشىنە حا­لىق جينالماي جاتقانىن كورىپ ءجۇرمىز. زيالى قاۋىم بولسا دا ءتو­بە كورسەتپەيدى. توپىرلاعان مەك­تەپ وقۋشىسى مەن ستۋدەنتتىڭ ال­دىندا ەسەپ بەرەسىڭ. وسىنى كورىپ وتىرىپ، ويلاناسىڭ. كوزسىز باتى­رلىققا بارا المايسىڭ. جەكە كونتسەرت قويماسام دا قۇدايعا شۇكىر، ونەردە ءوز ورنىم بار. حا­لىقتىڭ الدىندا جۇرگەنىمە ون بەس جىلدان اسا ۋاقىت بولىپتى. جىر­شى ۇلجان بايبوسىنوۆا ەكەۋ­مىز امەريكانىڭ ەڭ ءىرى ون شتاتىندا، يسپانيا، يتاليا، فرانتسيا، قى­تاي، سينگاپۋر، گونكونگ جانە تمد ەلدەرىندە ونەر كورسەتىپ، رەسپۋبليكانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىن ارالادىق.
2001 جىلى ءۇنتاسپا شىعارىپ، ءبىراز اندەرىمدى تىڭدارماندارىما ۇسىنعان ەدىم. قۇداي بۇيىرتسا، وسى جىلدىڭ اياعىندا تاعى ءبىر ديسك شىعارعىم كەلەدى. ەلۋ شاقتى ءانىم دايىن تۇر. ونىڭ بارلىعىن بىردەي جارىققا شىعارماسام دا، شاماما قاراي مىندەتتى تۇردە ءبىر البوم قولدارىڭىزعا تيەتىن بو­لا­دى. جالپى، شىعارماشىلىق كەش، البوم دەگەندە ايتپاي كەتۋگە بولمايتىن تاعى ءبىر ۇلكەن ماسەلە بار.
- قانداي؟
- ماسەلەن، بىزدە كورەي، ورىس، ۇيعىر، نەمىس تەاترلارى بار. وعان اباي اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىن قوسىڭىز. اركىم ءوز ۇلت­تىق ونەرىن، مادەنيەتىن، ادەت-عۇ­رىپ، سالت-ءداستۇرىن دامىتىپ، ءور­كەن­دەتىپ، ءوز الدىنا وتاۋ تىگىپ وتىر. بىراق قازاقتىڭ ءان-كۇيىن دارىپتەيتىن، كونەدەن كەلە جاتقان قۇندى جىر-داستاندارىن ۇلىقتاي­تىن ۇلتتىق كلاسسيكالىق ونەر ورتالىعى جوق. نەگە؟ ءبىز ءوز ونە­رى­مىزدى وركەندەتەتىن، ەشكىمنەن تەنتىرەپ، ارەنداعا زال سۇراماي­تىنداي ءوز وشاعىمىز، ءوز عيمارا­تى­مىز، ءوز كونتسەرتتىك زالىمىز اشىلسا دەپ ارماندايمىز. ەسىگى­نىڭ الدىندا «بۇگىن پالەنشەنىڭ كونتسەرتى ەكەن عوي» دەپ كولدەنەڭ كەتىپ بارا جاتقان كىسى كوز توق­تا­تىپ قارايتىنداي جارنامامىز ءىلىنىپ تۇرسا، شەتەلدىكتەر كەلىپ كورىپ، ءبىرىمىزدىڭ انىمىزگە، ءبىرى­مىز­دىڭ كۇيىمىزگە تاڭداي قاعىپ كەتىپ جاتسا، جامان با؟ «بۇگىن كىمنىڭ كە­شى ەكەن؟» دەپ حالىق ىزدەپ، سۇ­راستىرىپ جۇرسە، ءداستۇرلى ونەردىڭ قارقىندى دامۋى دەگەن وسى ەمەس پە؟ تاۋەلسىزدىك العانىنا 20 جىل تولعان ەگەمەندى ەلدىڭ ءالى كۇنگە ۇلتتىق كلاسسيكالىق ونەر ورتا­لى­عىنىڭ بولماۋى قالاي؟ وسى جايتتارعا جوعارى جاقتاعى قۇزىر­لى ورىندار ويلانسا ەكەن!
ءبىر تەلەارنانى ءداستۇرلى ونەر­گە بەرىپ قويساق تا ارتىق ەتپەيدى. كورەي، ۇيعىر، تاتار حالىقتارى ازاننان-كەشكە دەيىن ۇلتتىق ونەرىن، قولونەرىن ناسيحاتتاپ جا­تادى عوي. ءبىزدىڭ ولاردان نەمىز كەم؟ جالعىز «قازاقستان» ارنا­سىندا ءبىر-ەكى باعدارلامامىز بار. ونىڭ ءوزىنىڭ جۇمىس ىستەۋىنە كەيدە شەك قويىلادى. ۇلتتىق كلاسسيكا­لىق ونەر ورتالىعىمەن قاتار، قان­شا ارنا بولسا، سولاردىڭ ءار­قاي­سىسىندا ۇلتتىق ونەرگە قاتىس­تى باعدارلامالار اشىلۋى مىندەت دەپ بىلەمىن.
- ۇكىمەتتىك دەڭگەيدەگى كونتسەرت­تەرگە ءجيى شىعاتىن انشىلەردىڭ ءبىرى­سىز. وسى ۇسىنىستارىڭىزدى جاۋاپ­تى مەكەمەلەرگە جەتكىزۋدىڭ ءساتى تۇسپەدى مە؟
- ۇكىمەتتىك كونتسەرتتەرگە كوپ شىعامىن دەپ ايتا المايمىن. كەيدە ۇيىمداستىرۋشىلار «جاس قىزدار كەرەك» دەپ ىزدەپ جاتادى. سىپايىلاپ «سىزدەر ساحناعا شى­عىپ جۇرسىزدەر عوي» دەگەنگە كەل­تىرەدى. ارينە، جاستاردىڭ شىق­قا­نىنا قارسى ەمەسپىز. بىراق ءانشى 25-30 جاسىندا كاسىبي تۇردە قالىپتاسىپ، تولىسىپ، كەمەلىنە كەلەدى. ساحناداعى تاجىريبەڭ ۇل­عايا­دى. انگە دەگەن كوزقاراسىڭ وزگەرىپ، داۋىسىڭ دا ابدەن ورنىق­قان ۋاقىتتا، كەرەك بولماي قالا­تىنىڭ جامان. قازىر مەن 35 جاس­تان استىم. ناعىز ءان ايتاتىن كەزىمىز عوي. ادامنىڭ جاسىنا ەم­ەس، كاسىبي شەبەرلىگىنە كوڭىل ءبولۋ­دىڭ ورنىنا، «ءتۇرى قانداي، فيگۋرا­سى قانداي؟» دەگەن دە ءاڭ­گىمە ايتىلىپ قالادى. ول جەردە قىز سىنىن وتكىزگەلى جاتقان ەش­كىم جوق قوي. بىلگەن ادامعا بۇل ماعان ەمەس، ونەرگە جاسالعان قيانات.
ول از دەسەڭىز، ءبىر جارىم ساعات­تان اساتىن ۇلكەن كونتسەرتتەردە ءداستۇرلى ونەرگە 10-15 مينۋت-اق بەرىلەدى. سول ۋاقىتتىڭ ىشىندە 4-5 قىز شىعىپ، حالىق ءانىن ورىنداپ، ءبىر وركەستر كۇي تارتىپ، دوم­بىراشىلار توبى پوپپۋري ويناپ ۇلگەرۋى قاجەت. ءتورت-بەس ءاندى ءبىر شۋماعى مەن ءبىر قايىرماسىن عانا قايىرعاندا بەس ءانىڭىز، ەكى جارىم ءان بولىپ شىعادى. نە باسى جوق، نە اياعى جوق. ودان دا ءار مەكتەپتەن كەزەكتەستىرىپ، ەكى انشىدەن شاقى­رىپ، ءبىر-ءبىر اننەن تولىقتىرىپ ورىنداتپاي ما؟ وسىنداي دۇنيە­لەر قارنىمدى قاتتى اشتىرادى. جوعارىداعىلار مۇنى وزدەرى كور­مەيدى، تومەندەگىلەر ايتسا، ەكىنشى كونتسەرتكە جولاتپايدى.
- وسىنداي كەلەڭسىزدىكتەرگە جابىرقاپ قالاتىن ساتتەرىڭىزدە كىم­دەرگە جۇگىنەسىز؟ كىمدەرمەن سىر­لا­سىپ، كىمدەردىڭ پىكىرىنە قۇلاق اساسىز؟
- كوزى تىرىسىندە مارقۇم قار­شىعا اعا «سەنەن ۇلكەن ءۇمىت كۇتە­مىن» دەپ قاتتى قولپاشتايتىن. مۇحيتتىڭ ءانى «اينامكوزدى» كە­زىن­دە كۇلاش بايسەيىتوۆا وركەستر­مەن ورىنداعان ەكەن. «سونى مەن وركەسترگە ءتۇسىرىپ، سەن شىرقاساڭ» دەيتىن. «اعا، مەنەن باسقا دا «اي­نامكوزدى» ايتىپ جۇرگەن اپاي­لارى­مىز كوپ قوي» دەگەن سوزىمە، «سەنىڭ ورىنداعانىڭدى قالاي­مىن. بىرگە جاسايىق وسىنى» دەۋشى ەدى. ءاسانالى ءاشىموۆ، اقىن جا­رىل­قاسىن امانوۆ جانە وزگە دە بەتكە ۇستار ازاماتتار ۇنەمى «اي­نا­لايىن» دەپ ارقامنان قاعىپ جۇرەدى. دەگەنمەن، ءانشىنىڭ وزىنە ەشقاشان كوڭىلى تولمايتىن ءتارىز­دى. مۇمكىن، ءوزىن كەرەمەتپىن دەپ ويلايتىندار بار شىعار، مەن «بول­دىم-تولدىم» دەپ ايتا الماي­مىن. ەسكى ءۇنتاسپالاردى تىڭداپ وتىرىپ، «شىركىن-اي، نەگە مەن وسى اعا-اپالارىمىز سياقتى ايت­پايمىن» دەپ ويلانىپ قالامىن. سوندايدا ونەردە بىرگە جۇرگەن دوستارىم «اركىمنىڭ ءوز ورنى بار» دەگەندە ساباما تۇسەمىن. ەركىن شۇكىمانوۆ، تىلەۋلەس قۇرمان­عا­ليەۆ، ۇلجان بايبوسىنوۆا، مۇرات ابۋعازى سىندى ارىپتەستەرىم ونە­رىمە قاتىستى سىن-ەسكەرتپەلەرىن نەمەسە جاقسى لەبىزدەرىن ءبىلدىرىپ جاتادى. ونىڭ بارلىعىن ەس­كە­رە­مىن. ءبىر-ءبىرىمىزدىڭ ارتىقشىلى­عىمىزدى ايتىپ، كەم-كەتىگىمىزدى جاناشىرلىقپەن تۇزەيمىز. ماعان سىن ايتقان ادامعا ەشقاشان «ءوزىڭ­دى جوندەپ ال» دەگەن ەمەسپىن. ال ورىنسىز ارتىق كەتىپ بارا جات­قان­دار بولسا، ورنىنا قويامىن.
- «سەگىز قىرلى» ويىن-ساۋىق باعدارلاماسىندا قاتىسۋشىلارعا كەيدە باتىرىپ، كەيدە مەرەيىن اسىرىپ، كوتەرمەلەپ جاتاسىز…
- «سەگىز قىرلى» باعدارلا­ما­سىندا قازىلار قۇرامىندا وتىر­عانىما ەكى جىلدان استى. باسىندا ارقا مەكتەبىنەن قايرات اعامىز تورەلىك ەتەتىن. ول كىسى وتىرعان جەردە ادىلەتسىزدىك بولمايدى. «اق دەگە­نى العىس، قارا دەگەنى قارعىس». قايرات اعا قىزمەت بابىمەن اس­تاناعا اۋىسقاننان كەيىن ساعاتبەك قاليەۆ قولقا سالىپ، مەن كەلىستىم. بالالاردىڭ باعاسىن ءادىل بەرۋگە تىرىسامىز. كەيدە كوتەرىپ، كەيدە تومەندەتىپ بەرەمىز. ءبىزدىڭ تومەن­دەتكەنىمىزدەن تومەندەپ، كوتەرگە­نىمىزد­ەن كەرەمەت بولىپ كەتپەيدى. وسىنداي باعدارلامالارعا قاتىس­قاندارى وزدەرىنە پايدالى. مەن شاكىرتتەرىمە ءاردايىم «تەلە-باعدارلامالارعا، كونكۋرستارعا قاتىسىپ وتىرىڭدار» دەپ كەڭەس بەرەمىن. جەڭۋ، ورىن الۋ مىندەت ەمەس، ەسەسىنە تاجىريبە جيناقتاپ، ورتا كورىپ قايتادى. شامالارىن باعامدايدى. سەرپىن پايدا بولادى. ءوزىن-ءوزى تاربيەلەۋگە مۇمكىندىك، جول اشادى.
- ەسمۇحان وباەۆ الىپ بەرگەن جاتاقحانادا نەشە جىل تۇردى­ڭىز؟
- بەس جىل كونسەرۆاتوريانىڭ، 7 جىل «گۇلدەردىڭ» جاتاقحاناسىندا تۇردىم. 2005 جىلى ۇلىم بەكبول­دى بوسانىپ، پەرزەنتحانادا جات­قان كۇنى «ەرتەڭ كىلتىڭىزدى الىپ كە­تىڭىز» دەپ اكىمشىلىكتەن حابار­لا­س­تى. ءسويتىپ، مەنىڭ ورنىما ءسىڭى­­لىم بارىپ، يمانعالي تاسما­عام­بەتوۆتىڭ قولىنان ەكى بولمەلى پاتەردىڭ كىلتىن الىپ قايتتى. قۇ­دايعا تاۋبە، قازىر سول ۇيىمدە تۇرىپ جاتىرمىن. جۇمىستان بوس ۋاقىتتا گۇل وسىرگەندى جاقسى كورە­مى­ن. ءۇيىم گۇلباعىنا كوبىرەك ۇق­سايدى. ءبىر تەرەزەنىڭ الدىندا بىرنەشە گۇل ءوسىپ تۇرادى. ءوسىم­­دىك­تەرىمدى قاراپ، سۋ قۇيىپ، سار­عايعان جاپىراقتارىن ءۇزىپ، ءسۇرتىپ ءجۇر­گەن­نەن جانىم ءلاززات الادى.
قولىم قالت ەتكەندە ساحنالىق كوستيۋمدەرىمنىڭ ەسكيزىن سىزعاندى ۇناتامىن. باس كيىمدەرىمنىڭ ۇكى­سىن قولدان جاسايمىن. بۇل مەنىڭ اقشامنىڭ جوقتىعىنان ەمەس، ءوزىم­نىڭ جان قالاۋىم، كوڭىلىم سۇيە­تىن ءىس.
اكەم ومىردەن ەرتە كەتتى. شەشەم بار. ءبىر ۇيادان تاراعان بەس بالامىز. التىن اسىقتاي ۇلىم ءوسىپ كەلەدى. بيىل مەكتەپكە باردى. كۇندىز-ءتۇنى سول بالام جاقسى ازامات بولىپ وسسە ەكەن دەپ ويلاي­مىن.


اڭگىمەلەسكەن قانشايىم بايداۋلەت، «ايقىن».

پىكىرلەر
رەداكتسيا تاڭداۋى