فوتو جي-مەن جاسالعان
بۇگىن — قازاقتىڭ كورنەكتى اعارتۋشىسى، پەداگوگ، جازۋشى ءارى قوعام قايراتكەرى ىبىراي ءالتىنساريننىڭ تۋعانىنا 185 جىل، دەپ حابارلايدى “ادىرنا” ءتىلشىسى.
ۇلت ۇستازى قازاق دالاسىندا ءبىلىم بەرۋ ءىسىن دامىتۋعا، ۇلتتىق مەكتەپتەردىڭ قالىپتاسۋىنا جانە بالالار ادەبيەتىنىڭ وركەندەۋىنە زور ۇلەس قوستى.
ىبىراي التىنسارين 1841 جىلى دۇنيەگە كەلگەن. كەيبىر دەرەكتەردە ونىڭ تۋعان كۇنى 20 قازان، ال باسقا دەرەكتەردە 26 قازان نەمەسە 7 قاراشا دەپ كورسەتىلەدى. اعارتۋشىنىڭ ازان شاقىرىپ قويعان ەسىمى – يبراھيم. ول قوستاناي وڭىرىندەگى اراقاراعاي مەكەنىندە دۇنيەگە كەلگەن.
ىبىراي ءالتىنساريننىڭ ۇستازدىق قىزمەتى 1860 جىلى تورعايدا قازاق بالالارىنا ارنالعان مەكتەپتە باستالدى. ول بالالارعا ءبىلىم بەرۋمەن قاتار، قازاق دالاسىندا جاڭا ۇلگىدەگى وقۋ ورىندارىن اشۋعا كۇش سالدى.
اعارتۋشىنىڭ ەڭ ماڭىزدى ەڭبەكتەرىنىڭ ءبىرى – 1879 جىلى جارىق كورگەن «قازاق حرەستوماتياسى». بۇل وقۋلىق قازاق بالالارىنا ارنالعان العاشقى وقۋ كىتاپتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ تاريحىندا ايرىقشا ورىن الادى. جيناققا بالالاردىڭ جاس ەرەكشەلىگىنە لايىقتالعان ولەڭدەر، اڭگىمەلەر، اۋدارمالار مەن تاربيەلىك ءمانى بار شىعارمالار ەنگىزىلدى.
اعارتۋشىنىڭ ماقساتى تەك ساۋات اشۋمەن شەكتەلمەدى. ول بالالارعا پايدالى ءبىلىم بەرىپ، قوعامنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوساتىن ازامات تاربيەلەۋدى كوزدەدى.
ىبىراي التىنسارين قازاق قىزدارىنىڭ ءبىلىم الۋىنا دا ەرەكشە ءمان بەردى. 1887 جىلى ىرعىزدا قازاق قىزدارىنا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرنات اشۋعا ۇيىتقى بولدى. بۇل باستاما سول كەزەڭدەگى قازاق قوعامىندا قىز بالالاردىڭ ءبىلىم الۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋگە ىقپال ەتتى. مەكتەپتە جالپى بىلىممەن قاتار قولونەر داعدىلارىن مەڭگەرۋگە دە كوڭىل ءبولىندى.
اعارتۋشىنىڭ پەداگوگيكالىق قىزمەتى مەكتەپتەر اشۋمەن عانا شەكتەلگەن جوق. ول وقۋ باعدارلامالارىن ازىرلەۋگە، وقىتۋ ادىستەرىن جەتىلدىرۋگە جانە قازاق تىلىندەگى وقۋ قۇرالدارىن جاساۋعا اتسالىستى.
