فوتو:minval.az
1 قىركۇيەك كۇنى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ ءسامميتى اياسىندا رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين مەن ارمەنيا پرەمەر-ءمينيسترى نيكول پاشينيان بىشكەكتە كەزدەستى. كەزدەسۋدىڭ باسپاسوزگە اشىق بولىگىندە ەكى ەل باسشىسى ارمەنيانىڭ سىرتقى ەكونوميكالىق باعىتىنا قاتىستى كوزقاراستارىن اشىق ءبىلدىردى، دەپ حابارلايدى “ادىرنا”.
ۆلاديمير پۋتين ارمەنيانىڭ ەۋروپالىق وداققا ۇمتىلۋىن زاڭدى قۇقىعى رەتىندە مويىنداعانىمەن، بۇل قادام ەاەو اياسىنداعى مۇشەلىككە بايلانىستى ماسەلەلەر تۋىنداتاتىنىن ايتتى.
رەسەي پرەزيدەنتىنىڭ پىكىرىنشە، ارمەنيانىڭ ەو-عا قاراي بەت بۇرۋى ەاەو-نىڭ ورتاق نارىعىنداعى ارتىقشىلىقتارعا اسەر ەتىپ، قالىپتاسقان ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردىڭ ۇزىلۋىنە الىپ كەلۋى مۇمكىن.
پۋتين ماسكەۋ ءۇشىن ەرەۆاننىڭ الداعى باعىتىن ءتۇسىنۋ ماڭىزدى ەكەنىن ايتىپ، شەشىمدى سوزباي قابىلداۋعا شاقىردى.
«نەعۇرلىم تەزىرەك انىقتاساق، سوعۇرلىم جاقسى»، — دەدى رەسەي پرەزيدەنتى.
پۋتين سونىمەن قاتار ارمەنيانىڭ ەاەو قۇرامىندا بولعان كەزەڭدەگى ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، 2015 جىلدان بەرى ارمەنيانىڭ جالپى ىشكى ءونىمى شامامەن ءۇش ەسەگە وسكەن، ال ەاەو ەلدەرىنە ەكسپورتى ون ەسەگە ارتقان.
پۋتين ارمەنيانىڭ ەو-عا قاتىستى ۇستانىمىن حالىقتىڭ داۋىس بەرۋى ارقىلى انىقتاۋدى ۇسىندى.
رەسەي پرەزيدەنتىنىڭ پىكىرىنشە، ارمەنيا حالقى ەو مەن ەاەو اراسىنداعى تاڭداۋدى ءوزى جاساۋى كەرەك.
«حالىقتا ارقاشان تاڭداۋ بولۋى كەرەك. ەندەشە، رەفەرەندۋم وتكىزىڭىزدەر دە، وسى تاقىرىپتى جابايىق»، — دەدى پۋتين.
بۇل ماسەلە بۇعان دەيىن دە تالقىلانعان. ەاەو باسشىلارىنىڭ 29 مامىرداعى مالىمدەمەسىندە ارمەنياعا ەو-عا كىرۋ نەمەسە ەاەو قۇرامىندا قالۋ ماسەلەسى بويىنشا جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋمدى مۇمكىندىگىنشە قىسقا مەرزىمدە وتكىزۋ ۇسىنىلعان بولاتىن.
ال نيكول پاشينيان ءپۋتيننىڭ ۇستانىمىمەن كەلىسپەدى.
ارمەنيا پرەمەرىنىڭ ايتۋىنشا، ەرەۆان رەسەيمەن جانە ەاەو اياسىنداعى ءوز مىندەتتەمەلەرىن بۇزعان جوق. ونىڭ سوزىنشە، 2025 جىلى قابىلدانعان ەۋروپالىق وداققا قوسىلۋ پروتسەسىن باستاۋ تۋرالى زاڭ ارمەنيانىڭ ەاەو-دان شىققانىن بىلدىرمەيدى.
پاشينيان ەاەو تۋرالى كەلىسىمدە وداقتان شىعۋدىڭ ارنايى ءتارتىبى بار ەكەنىن جانە ارمەنيا بۇل پروتسەدۋرانى باستاماعانىن اتاپ ءوتتى.
پرەمەر سونىمەن قاتار 2025 جىلى رەفەرەندۋم وتكىزۋدىڭ ورنىنا زاڭ قابىلدانۋىنىڭ سەبەبىن ءتۇسىندىردى. ونىڭ ايتۋىنشا، وسى زاڭدى قابىلداۋ ارقىلى ەرەۆان رەفەرەندۋم وتكىزۋ يدەياسىنان باس تارتقان.
نەگىزگى پىكىر قايشىلىعى ارمەنيا پارلامەنتىنىڭ ەو-عا كىرۋ پروتسەسىن باستاۋ تۋرالى زاڭىن قالاي تۇسىندىرۋگە بايلانىستى بولدى.
ءپۋتيننىڭ پىكىرىنشە، باسقا ەكونوميكالىق ۇيىمعا كىرۋ پروتسەسىن باستاۋ تۋرالى زاڭنىڭ قابىلدانۋى ءىس جۇزىندە ەاەو-دان شىعۋ تۋرالى مالىمدەمەگە تەڭ. ونىڭ ايتۋىنشا، ەو مەن ەاەو-عا ءبىر مەزگىلدە تولىققاندى مۇشە بولۋ ماسەلەسى تۋىندايدى.
پاشينيان بۇعان كەلىسپەي، قازىرگى تاڭدا ارمەنيا الدىندا ناقتى تاڭداۋ جاساۋعا ماجبۇرلەيتىن بالاما قالىپتاسپاعانىن ايتتى.
ونىڭ پىكىرىنشە، ناقتى بالاما پايدا بولعان جاعدايدا عانا ارمەنيا ەو مەن ەاەو اراسىنداعى تاڭداۋ ماسەلەسىن تۇبەگەيلى شەشەدى. بۇل تاڭداۋ رەفەرەندۋم ارقىلى دا، باسقا جولمەن دە جاسالۋى مۇمكىن.
وسىلايشا، بىشكەكتەگى كەزدەسۋدە ماسكەۋ مەن ەرەۆاننىڭ ارمەنيانىڭ بولاشاق ينتەگراتسيالىق باعىتىنا قاتىستى ۇستانىمدارى تاعى دا ايقىن كورىندى.
رەسەي ارمەنيانىڭ ەاەو-داعى مۇشەلىگى مەن ەو-عا قاراي ۇمتىلىستى قاتار الىپ ءجۇرۋدىڭ ەكونوميكالىق جانە ينستيتۋتسيونالدىق قيىندىقتارىنا نازار اۋدارىپ، ناقتى شەشىمدى تەزىرەك قابىلداۋعا شاقىرىپ وتىر.
ال پاشينيان ۇكىمەتى قازىرگى كەزەڭدە ەاەو-دان شىعۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانباعانىن جانە ەو-عا قاتىستى تۇپكىلىكتى تاڭداۋ جاساۋعا ءالى ۋاقىت بار ەكەنىن العا تارتادى.
كەزدەسۋ بارىسىندا ەكى تاراپتىڭ وسى ماسەلەدە ءبىر-ءبىرىنىڭ ۇستانىمىن قابىلداماعانى انىق بايقالدى. دەگەنمەن پاشينيان ارمەنيانىڭ رەسەيمەن قارىم-قاتىناستى ودان ءارى دامىتۋعا مۇددەلى ەكەنىن دە مالىمدەدى.
