قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ الەمدەگى گەوساياسي احۋالدىڭ كۇردەلەنە ءتۇسۋى جاعدايىندا ەلدە جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالاردىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزى ارتىپ وتىرعانىن ايتتى.
مەملەكەت باسشىسى بۇل تۋرالى جۇما كۇنى قۇرىلتايدىڭ العاشقى وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى "ادىرنا".
پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى الەمدەگى جاعداي تۇراقسىز ءارى بولجام جاساۋ بارعان سايىن قيىنداپ بارادى.
«الەمدەگى وقيعالار تاسىعان سەلدەي جۇيەسىز، بەيبەرەكەت، سيپاتقا يە، الدىمىزدا نە بولارىن بولجاۋدىڭ ءوزى قيىن. بۇل كاتاكليزمدەردەن ەلدەر مەن حالىقتاردىڭ ەشبىرى تىس قالعان جوق. مەملەكەتتەردىڭ، اسىرەسە ءىرى ەلدەردىڭ اراسىنداعى سەنىمگە سەلكەۋ ءتۇستى. بۇل بۇۇ مەن ونىڭ ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتىنە زاردابىن تيگىزۋدە»، – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ونىڭ سوزىنشە، قازىرگى جاعدايدا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى جاھاندىق جانە وڭىرلىك دەڭگەيدەگى بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ميسسياسىن تولىققاندى ورىنداي الماي وتىر. وسىعان بايلانىستى ايماقتىق حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ىقپالى ارتىپ، الەمدىك ارەنادا «ورتا دەرجاۆالار» دەپ اتالاتىن مەملەكەتتەردىڭ ءرولى كۇشەيىپ كەلەدى.
«بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى جاھانداعى جانە ايماقتارداعى بەيبىتشىلىكتى، تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ ميسسياسىن اتقارا الماي وتىر. وسى الاساپىراندا وڭىرلىك حالىقارالىق ۇيىمدار العا شىعىپ، ولاردىڭ ءرولى ايتارلىقتاي ارتتى. الەمدىك ارەنادا «ورتا دەرجاۆالار» دەپ اتالاتىن مەملەكەتتەر بوي كورسەتە باستادى. قازاقستان دا اتالعان ساناتقا كىرەدى»، – دەدى پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازىرگى الەمدەگى تاعى ءبىر ماڭىزدى ءۇردىس – تسيفرلىق تەحنولوگيالار مەن جاساندى ينتەللەكتىنىڭ جەدەل دامۋى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«تسيفرلىق تەحنولوگيالار مەن جاساندى ينتەللەكت قارىشتاپ دامۋدا. بۇل ۇدەرىستىڭ ءتۇپتىڭ تۇبىندە قايدا اپارىپ سوعاتىنى بەيمالىم، ءتىپتى، قازىرگى ناتيجەلەردىڭ ءوزى ەكىۇداي پىكىر تۋدىرادى. كەيدە مۇنى وسى تەحنولوگيانى ويلاپ تاباتىندار دا تۇسىنە بەرمەيدى»، – دەدى ول.
پرەزيدەنت جاساندى ينتەللەكتىنىڭ دامۋىنا بايلانىستى ءتۇرلى بولجامدار ايتىلىپ جۇرگەنىن دە جەتكىزدى.
«ماسەلەن، تاياۋ كەلەشەكتە يادرولىق قارۋدىڭ ورنىن جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارى الماستىرۋى مۇمكىن دەگەن بولجام ايتىلدى. مۇنىڭ ءبارى الەمنىڭ دامۋى زاڭدىلىق پەن قيسىننان ادا ەكەنىن كورسەتەدى. ال ونىڭ زاردابىن كەلەشەك ۇرپاق تارتادى»، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ونىڭ پىكىرىنشە، ادامزات قازىر جاڭا الەمدىك ءتارتىپتىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭىن باستان وتكەرىپ جاتىر. بۇل ۇدەرىستىڭ قاراما-قايشىلىعى دا بار.
«الەمدە جاڭا ءتارتىپ قالىپتاسىپ جاتىر. ول كەرەعار سيپاتقا يە: ءبىر جاعىنان – قاۋىپتى، زياندى، كەلەشەگى بۇلىڭعىر، ال ەكىنشى جاعىنان – پروگرەسسيۆتى، تەحنولوگيالىق، پەرسپەكتيۆتى ءارى ادامزات تاريحىنداعى ەلەۋلى بەتبۇرىس سانالادى»، – دەدى توقاەۆ.
پرەزيدەنت وسىنداي تۇراقسىز كەزەڭدە مەملەكەتتەردىڭ ءوز ەگەمەندىگىن ناقتى ىسپەن قورعاپ، نىعايتۋى ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى. ونىڭ سوزىنشە، ەكونوميكا، عىلىم، اسكەري جانە ديپلوماتيالىق الەۋەتىن كۇشەيتىپ، ەڭ باستىسى، ادام كاپيتالىن دامىتۋعا باسىمدىق بەرگەن ەلدەر عانا جاڭا ءداۋىردىڭ تالاپتارىنا بەيىمدەلە الادى.
«مۇنداي جاعدايدا، ونىڭ سوزىنشە، ەكونوميكا، عىلىم، اسكەري-ديپلوماتيا سالالارىندا ءوزىنىڭ ەگەمەندىگىن ناقتى ىسپەن قورعاپ، نىعايتۋعا قاۋقارلى، ەڭ ماڭىزدىسى، ادام الەۋەتىن دامىتاتىن مەملەكەتتەر عانا جاڭا داۋىرگە بەيىمدەلەتىنى بارشاعا تۇسىنىكتى»، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
وسى رەتتە قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاندى جان-جاقتى جاڭعىرتۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى. پرەزيدەنت رەفورمالاردى جالعاستىرۋ ەلدىڭ بولاشاعى ءۇشىن ستراتەگيالىق مانگە يە ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ء«دال وسى سەبەپتى مەملەكەتىمىزدى جان-جاقتى جاڭعىرتۋ ستراتەگيالىق تۇرعىدان ماڭىزدى. ماقتانگەرشىلىك ەمەس، ءادىلىن ايتساق، ءبىز جۇرگىزىپ جاتقان اۋقىمدى رەفورمالاردىڭ قارقىنى الداعى ۋاقىتتا ۇدەي تۇسپەسە، باسەڭدەمەيدى. قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا، ارتقا شەگىنەر جول جوق»، – دەدى ول.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان رەفورمالاردىڭ قازىرگى جانە كەلەشەكتەگى ىقتيمال جاھاندىق سىن-قاتەرلەردى ەسكەرە وتىرىپ جۇرگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
«بۇل – ەلەۋلى جەتىستىك. قازاق ەلىندە جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالاردىڭ كۇن تارتىبىندە قازىرگى، ءتىپتى كەلەشەكتەگى ىقتيمال جاھاندىق سىن-قاتەرلەر تولىق مەيلىنشە ەسكەرىلگەن. بۇل – اسا ماڭىزدى. باسقاشا ايتقاندا، سول سىناقتاردى ەڭسەرۋ ءۇشىن الدىن الۋ شارالارى قابىلدانادى»، – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
