جەتىسۋ وبلىسىندا بالقاش كولىنىڭ جاعالاۋىنداعى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. جاعالاۋدا ءۇش كوممۋنالدىق قوعامدىق جاعاجاي سالىنادى، ونىڭ ەكەۋىن وسى جازدا پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان. ءبىر مەزەتتە شامامەن ءۇش مىڭ ادام دەمالا الاتىن العاشقى جاعاجاي شىلدە ايىندا پايدالانۋعا بەرىلۋى ءتيىس. ونداعى قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ بارىسىمەن جەتىسۋ وبلىسىنىڭ اكىمى بەيبىت يساباەۆ سارقان اۋدانىنا جاساعان جۇمىس ساپارىندا تانىستى، - دەپ حابارلايدى جەتىسۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
كوممۋنالدىق جاعاجايلاردىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزىپ جاتقان مەردىگەر ۇيىم وكىلدەرىمەن قۇرىلىس بارىسىن تالقىلاعان ءوڭىر باسشىسى بۇل جوبانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى كول جاعالاۋىنداعى ءتۋريزمدى دامىتۋعا باعىتتالعان جۇيەلى جۇمىستىڭ ماڭىزدى كەزەڭى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا بالقاش كولىنىڭ جاعالاۋىنداعى ءتۋريزمدى دامىتۋ باعىتىندا بىرقاتار شارالار قابىلدادىق. الدىمەن باس جوسپار مەن ەگجەي-تەگجەيلى جوسپارلاۋ جوباسى بەكىتىلدى. ودان كەيىن كولگە كولىكپەن جەتۋگە جاعداي جاساۋ مەن جاعالاۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا قاتىستى بىرقاتار ماسەلەلەر شەشىلدى. مۇنان سوڭ كوممۋنالدىق قوعامدىق جاعاجايلاردىڭ قۇرىلىسى قولعا الىندى. بۇل جوبادا سۋعا تۇسۋگە قولايلى جاعداي جاسالعان جانە دەمالۋعا ارنالعان ارنايى ايماقتارمەن جابدىقتالعان، اباتتاندىرىلعان جاعالاۋ جەلىسىن قالىپتاستىرۋ قاراستىرىلعان. قازىرگى كەزدە وسىنداي ءۇش جاعاجاي سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. ونىڭ ءبىرىنشىسى شىلدە ايىنىڭ العاشقى ونكۇندىگىندە پايدالانۋعا بەرىلەدى، ەكىنشىسى – تامىز ايىندا. ءۇشىنشى جاعاجايدىڭ قۇرىلىسى بيىل باستالىپ، كەلەسى جىلدىڭ شومىلۋ ماۋسىمى باستالعانعا دەيىن اياقتالادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل كوممۋنالدىق جاعاجايلار حالىق ءۇشىن قولجەتىمدى، جايلى ءارى قاۋىپسىز دەمالىستى ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا سالىنىپ جاتىر، – دەپ اتاپ ءوتتى ب. يساباەۆ.
ەسكە سالساق، اتالعان جوبانى تابىستى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن كولگە دەيىنگى 137 شاقىرىم جول قايتا جاڭعىرتىلىپ، پايدالانۋعا بەرىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا جول بويىنداعى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. اتاپ ايتقاندا، سانيتارلىق توراپتار ورناتىلىپ، دەمالىس ورىندارى مەن قوقىس كونتەينەرلەرى ورنالاستىرىلۋدا. سونداي-اق كونديتسيونەرلەرمەن جانە سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسىمەن جابدىقتالعان بىرنەشە جىلى سانيتارلىق توراپ سالۋ جوسپارلانعان. سونىمەن قاتار لەپسى اۋىلىنا كىرەبەرىستە 10-نان استام كولىككە ارنالعان تۇراق الاڭى ۇيىمداستىرىلعان. مۇندا شاعىن فۋد-ايماق ورنالاستىرۋ كوزدەلگەن. قازىرگى كەزدە انا مەن بالا بولمەسى جانە باسقا دا قاجەتتى قىزمەتتىك بولمەلەرى بار جىلى دارەتحانانىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. بۇل شارالاردىڭ بارلىعى تۋريستەر ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساپ، بالقاش جاعالاۋىنا كەلۋشىلەردىڭ جايلى دەمالۋىنا مۇمكىندىك بەرۋگە باعىتتالعان.
سونىمەن قاتار ۇزىندىعى 9,3 شاقىرىم بولاتىن جاعالاۋ بويىنداعى اۆتوجولدىڭ قۇرىلىسى دا اياقتالۋعا جاقىن. لەپسى اۋىلىنان كول جاعالاۋىنا دەيىن ەلەكترمەن جانە سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرى تارتىلدى. جاعالاۋدا 32 شاقىرىم سۋ قۇبىرى، 49 شاقىرىم ەلەكترمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرى جانە 16 شاقىرىم كارىز جۇيەسى سالىندى. بۇدان بولەك، كارىز-تازارتۋ قۇرىلىسى سالىنۋدا. جاعالاۋدىڭ سانيتارلىق جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن «بالقاش تازالىق» كوممۋنالدىق كاسىپورنى قۇرىلدى. وسىلايشا، بالقاش كولىنىڭ جاعالاۋىنداعى تۋريستىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ باعىتىندا قىسقا مەرزىم ىشىندە اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلدى.
– ءۇش كوممۋنالدىق جاعاجاي – بۇل ۇلكەن باستامانىڭ العاشقى قادامى. ەگەر قاجەتتىلىك تۋىنداپ، تۋريستەر لەگى كوبەيسە، قوعامدىق جاعاجايلاردىڭ سانىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ارتتىرا بەرەمىز. سونىمەن قاتار جەكە ينۆەستورلار مەن كاسىپكەرلەر زاماناۋي دەمالىس بازالارىن، دەمالىس ايماقتارىن، فۋد-كورتتار جانە باسقا دا تۋريستىك نىساندار سالۋعا تارتىلۋدا. جالپى العاندا، الداعى 3–5 جىل ىشىندە بالقاش كولىنىڭ جاعالاۋىندا الاكولدەن كەم تۇسپەيتىن، ءتىپتى ودان دا قولايلى دەمالىس جاعدايلارى جاسالادى. ويتكەنى كول جاعالاۋىندا رەتسىز قۇرىلىسقا جول بەرىلمەيدى، – دەدى وبلىس اكىمى.
سونىمەن قاتار جالپى اۋماعى شامامەن 7 گەكتاردى قۇرايتىن العاشقى قوعامدىق جاعاجايدا 500 اۆتوكولىككە ارنالعان ۇلكەن اۆتوتۇراق، فۋتبول جانە ۆولەيبول الاڭدارى، ۆوركاۋت الاڭى، بالالار ويىن الاڭى، بەسەدكالار، ورىندىقتار، سانيتارلىق توراپتار، قوقىس جاشىكتەرى، دۋش كابينالارى، كيىم اۋىستىراتىن ورىندار، اۋىزسۋ سۋبۇرقاقتارى، كۇنقاعارلار مەن شەزلونگتار، قۇتقارۋ مۇناراسى جانە ءتۇرلى شاعىن ساۋلەتتىك نىساندار ورنالاستىرىلادى. سونداي-اق ارنايى فۋد-ايماق قاراستىرىلعان. بۇدان بولەك، اكىمشىلىك عيمارات سالىنىپ، وندا پوليتسيا مەن توتەنشە جاعدايلار قىزمەتىنىڭ بەكەتتەرى، مەديتسينالىق پۋنكت، سونداي-اق انا مەن بالا بولمەسى جۇمىس ىستەيتىن بولادى.
بالقاش جاعالاۋىنداعى يگى باستامالارعا قاتىستى دەمالۋشىلار دا پىكىر ءبىلدىردى. سولاردىڭ ءبىرى – تالدىقورعاندىق ابىلاي ماحمەت:
– قازىر بالقاش كولىنە جەتۋ وتە ىڭعايلى بولدى. ءبىز مۇندا نەبارى ءبىر جارىم ساعاتتا جەتتىك. جولدىڭ ساپاسى وتە جاقسى. جالپى، مەن ءۇشىن ءوز وڭىرىمىزدە دەمالعان قىزىق. جەتىسۋدىڭ تابيعاتى وتە كوركەم ءارى الۋان ءتۇرلى. ارينە، ينفراقۇرىلىمنىڭ دامىپ، دەمالۋشىلار ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاسالىپ جاتقانىنا قۋانامىز. بالقاش جاعالاۋىنىڭ دا اباتتاندىرىلىپ، جاڭا، ادەمى ءارى زاماناۋي كەلبەتكە يە بولاتىنى تۋرالى جاڭالىقتى ەستىپ بىلدىك. مۇنىڭ ءبارى حالىق ءۇشىن جاسالىپ جاتىر، بۇل وتە قۋانىشتى جاعداي، – دەدى ول.
سارقان اۋدانى اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە، بالقاش جاعالاۋىنداعى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جۇمىستارى قازىردىڭ وزىندە مۋلتيپليكاتيۆتىك اسەر بەرۋدە. جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلىپ، اۋدان ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسيا تارتىلۋدا. مىسالى، قىزىقتى دەرەكتەردىڭ ءبىرى – لەپسى اۋىلىندا جەكە ينۆەستوردىڭ قارجىسى ەسەبىنەن اۋىلداعى العاشقى قوناقۇي سالىنىپ جاتىر.
جالپى العاندا، وڭىردە قابىلدانىپ جاتقان شارالاردىڭ ناتيجەسىندە الداعى جىلدارى بالقاش كولى تۋريستەردى تارتاتىن نەگىزگى ورتالىقتاردىڭ بىرىنە اينالادى دەپ كۇتىلۋدە. قازىرگى تاڭدا ماۋسىم كەزىندە كول جاعالاۋىندا 50 مىڭنان استام ادام دەمالادى. الايدا جوسپارلانعان ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار تولىق جۇزەگە اسقاننان كەيىن مۇندا جىل سايىن 450 مىڭنان استام ادامنىڭ دەمالۋىنا مۇمكىندىك تۋادى.
