كەرى بايلانىس
+7 778 377 8601
adyrnaportal@gmail.com

موڭعولياعا ساپار: ارقادان التايعا دەيىنگى ۇزاق جول

2386

مونعولياعا باراتىندار كوبىنە رەسەيدىڭ التاي ولكەسىن، التاي رەسپۋبليكاسىن باسىپ ءوتىپ، موڭعوليانىڭ بايان ولگەي ايماعىنا شىعادى. جول بويى قىزىق كوپ.

"اتىڭ باردا جەر تانى جەلىپ ءجۇرىپ، اسىڭ باردا ەل تانى بەرىپ ءجۇرىپ" دەگەن ەكەن اتالارىمىز. ىزدەگەنگە سۇراعان دەگەندەي، قوجابەرگەن باتىردىڭ 320 جىلدىعى مەرەيتويىنا وراي موڭعولياعا بارۋدىڭ رەتى ءتۇستى. باتىر بابامىزدىڭ ۇرپاقتارى استانادان موڭعولياعا مادەني ساپار ۇيىمداستىردى.

استانا پاۆلودار تاسجولىنىڭ 65 پايىزى وسىنداي.

استانا – پاۆلودار تاسجولىنىڭ 65 پايىزى وسىنداي / فوتو informburo.kz

ءبىز ءبىر كولىكتە ءتورت ادامبىز. قاسىمدا اتاقتى سەگىز سەرىنى زەرتتەۋشى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى وسپان سەرىك كارىبايۇلى، ەكىنشىسى – امانگەلدى قۇرمەتۇلى كولىك تىزگىنىندە. امانگەلدى – تورتباق، دەمبەلشەلەۋ كەلگەن سارى جىگىت، "ايقىن" گازەتىنىڭ استاناداعى جەتەكشىسى. ونىڭ ۇستىنە قازاق راديوسىندا، تەلەارنالاردا ۇنەمى ساراپتاما جۇرگىزەتىن ساياساتكەرلىگى تاعى بار. ءار ءسوز بەن ءار ىستەن استار ىزدەگەن ساقتانىمپاز ازامات. ءۇشىنشى ازامات – قاراعاندىلىق، كومىر شاحتاسىنىڭ مامانى. ول دا – ءار ءىستى الدەنەشە رەت قاداعالاماسا باسى اۋىراتىن، تاقاۋىرلاتۋدى بويىنا سىڭىرگەن ەڭسەلى سارى جىگىت، جۇلدىزبەك قويشىبايۇلى.

امانگەلدى مەن جۇلدىزبەكتىڭ تۋعان جەرلەرى موڭعوليانىڭ بايان ولگەي ايماعى بولعاندىقتان، اتالعان ولكەگە ءجيى بارادى ەكەن. ءبىزدىڭ جولباسشىلارىمىز دا سولار.

ساپارلاستار / فوتو informburo.kz

ءبىز استانادان جەكە كولىكپەن شىقتىق

ساپارىمىزدى ناۋرىزدىڭ بەس كۇندىك دەمالىسىنا تۋرالاعان بولاتىنبىز. جول الىس، 2000 شاقىرىمنان اسادى. استانا – پاۆلودار تاس جولىنان كەيىن، شارباقتى اۋدانى ارقىلى رەسەيدىڭ قۇلىندى اۋدانىنا وتەسىز. ودان ارمەن التاي ولكەسىنىڭ بارناۋىل قالاسىن باسىپ التاي رەسپۋبليكاسىنا، سوسىن مۇنداعى قوش اعاش اۋدانى ارقىلى موڭعوليانىڭ بايان ولگەي ايماعىنا كىرەدى ەكەنبىز.

بايان ولگەي ايماعىنان قازاقستانعا كەلىپ قونىستانعان قانداستارىمىز كوپ بولعاندىقتان، بۇل ايماققا ءار كۇنى قاتىنايتىن اۆتوبۋستار مەن ارالىق تاكسيلەر قايشىلىسىپ جاتادى دەسەك ارتىق بولماس. استانادان بايان ولگەيگە دەيىن اپاراتىن تاكسي پۇلى 15000 تەڭگەدەن. ال پاۆلوداردان ارى 12000 تەڭگەگە كەلىسۋگە بولادى.

ال جەر كورىپ، ەمىن-ەركىن ارالاعىڭىز كەلسە، ارينە جەكە كولىكپەن شىققان دۇرىس. ءبىز امانگەلدىنىڭ شكودا ماركالى جەڭىل كولىگىنە وتىردىق. جانارمايعا دا ۇنەمدى. الىس جولدا 100 شاقىرىم ءۇشىن بار بولعانى 6-7 ليتر بەنزين جاعادى. ساقتىقتا قورلىق جوق. كولىكتى الىس جولعا شىعار الدىندا موتورى مەن قوزعالتقىشىنىڭ مايلارىن اۋىستىرىپ، جالپى تەكسەرىستەن وتكىزىپتى.

ىسكە ءسات: موڭعولياعا دا، رەسەيگە دە ۆيزا جوق

استانادان 18 ناۋرىز كۇنى تاڭدا اتتاندىق. كۇن جىلى، جول ايناداي. استانا – پاۆلودار تاسجولىنىڭ 75 پايىزدايى توسەلىپ بىتكەن ەكەن. تۇسكە تامان پاۆلودار قالاسىنا 15 شاقىرىم قالعاندا قاسىمىزداعى قوسشى تويوتا پرادو ماركالى ءداۋ كولىكتەن اقاۋ شىعىپ، قاقالعان سوڭ، توقتاۋعا تۋرا كەلدى.

پاۆلودار قالاسىنا 17 شاقىرىم جول يۋويىنداعى "رەسەي ساقتاندىرۋىنىڭ" جارناماسى تۇر

پاۆلودار قالاسىنا 17 شاقىرىم جول بويىندا رەسەيلىك ساقتاندىرۋ كومپانياسىنىڭ جارناماسى تۇر،

رەسەيگە ساپارلاپ شىققان كولىك جۇرگىزۋشىلەرگە:

ەسىڭىزدە بولسىن، مۇندا جەكە كولىكپەن باراتىندار ءۇشىن رەسەيدىڭ ساقتاندىرۋ ءپوليسىن الۋ مىندەتتى. ونىڭ ۇستىنە سەنىمحات ارقىلى جۇرسەڭىز، ونىڭ ىشىندە "شەتەلدە جۇرگىزۋگە" دەپ بەرگەن ارنايى رۇقساتى بولۋى كەرەك. "باسقارۋعا جانە ساتۋعا" دەپ بەرىلگەن سەنىمحات جارامسىز.

جۇرگىزۋ كۋالىگى مەن كولىكتىڭ جانە ءوزىڭىزدىڭ تولقۇجاتىڭىز جانىڭىزدا بولۋى كەرەك.

قازاقستان – رەسەي شەكاراسى 24 ساعات اشىق

پاۆلودار قالاسىنان ارى 200 شاقىرىمدا ەكى ەل اراسىن جالعايتىن دوستىق شەكارا وتكەلى بار. كەشكى ساعات 18.00-دە سوعان جەتىپ جىعىلدىق. شەكارا وتكەلى تاۋلىك بويى ىركىلىسسىز جۇمىس ىستەيدى ەكەن.

مۇندا قول جۇكتەرىن قاتتى قاداعالايدى. جانە "شەكارادان شىعۋعا بولمايتىن سانكتسياعا ىلىنگەن" مالىمەتتەر بازاسىندا اتىڭىزدىڭ بار–جوعى تەكسەرىلەدى. وندا ەكى ءتۇرلى مالىمەت قويماسى بار. ءبىرى – مەملەكەتتىك، ەكىنشىسى – شەكارالىق.

ەگەر شەكارالىق قامبادان اتى-ءجونىڭىز كەزدەسسە، مەملەكەتتىك بازاعا سۇرانىس جىبەرەدى. بار بولعانى بەس مينۋتتا ولاردان جاۋاپ تا كەلەدى. ەگەر مەملەكەتتىك قامبادا اتى-ءجونىڭىز تابىلىپ جاتسا، شەكارادان شىعا المايسىز.

پاۆلودار ۆوگزالى

پاۆلودار تەمىر جول ۆوكزالىنان موڭعولياعا جۇرەتىن تاكسي كوپ / فوتو informburo.kz

بۇل دەرەكتەر سوت ورىنداۋشىلاردىڭ ۇسىنىسىمەن قامباعا ەنەتىنى بەلگىلى. سول سەبەپتى، شەتەلگە شىعار الدىندا سول بازانى قاراپ العانىڭىز ابزال. ول ءۇشىن ۇيدە وتىرىپ–اق، ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ سايىنداعى سىلتەمە ارقىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى شەگىنەن شىعۋى ۋاقىتشا شەكتەلگەن تۇلعالاردىڭ ءتىزىمى ارقىلى تەكسەرە الاسىز.

پاۆلودار قالاسىنان دا كولىكتەرگە ارنالعان رەسەيلىك ساقتاندىرۋ ءپوليسىن الۋعا بولادى

رەسەي شەكاراسىنا جەكە كولىكپەن كىرەر الدىندا، نە كىرگەننەن كەيىن وسى ەلدىڭ كولىك قۇرالىنا ارنالعان ساقتاندىرۋ ءپوليسىن الۋعا مىندەتتىسىز. ساقتاندىرۋ ەڭ كەمى 15 كۇنگە بەرىلەدى. باعاسى دا كولىك قۇرالىنىڭ ات كۇشىنە، ساقتاندىرۋ ءپوليسىنىڭ مەرزىمىنە بايلانىستى. مىسالى، قوزعالتقىشى 1.2 كولەمگە 15 كۇنگە 1900 رۋبل ەكەن.

ال رەسەيلىك ساقتاندىرۋ ءپوليسىن الماعان جاعدايدا جول ساقشىلارى ايىپپۇل سالادى. ونىڭ مولشەرى 800 رۋبلدەن باستالادى. ءبىر رەتتەن كەيىن تەك 24 ساعات ىشىندە سىزگە باسقا ايىپپۇل سالا المايدى. سالىنعان شترافتى 20 كۇن ىشىندە تولەسەڭىز ونىڭ 50 پايىزى كەشىرىلەدى. ياعني 400 رۋبل تولەيسىز.

ەگەر ساقتاندىرۋ ءپوليسىن تولەمەي، ءۇش رەتتەن ارتىق ۇستالىپ، ايىپپۇل سانى 3 رەتتەن اسسا جانە سالىنعان بىرنەشە ايىپپۇلدى جۇرگىزۋشىلەر ۋاقىتىندا تولەمەسە، ولار رەسەيگە كىرۋ قۇقىنان سوت ارقىلى ايىرىلادى.

ساقتاندىرۋ ءپوليسىن رەسەي شەكاراسى ماڭىنان، ءتىپتى پاۆلودار سەكىلدى ءوزىمىزدىڭ ءىرى قالالاردان دا الۋعا بولادى.

قازاقستان مەن رەسەيدىڭ شەكارا بەكەتىنىڭ جانىنداعى "دوستىق" ءدامحاناسىندا الەمدەگى ءبىراز ەلدىڭ اقشاسى بار ەكەن.

قازاقستان مەن رەسەيدىڭ شەكارا بەكەتىنىڭ جانىنداعى "دوستىق" ءدامحاناسىنىڭ قابىرعاسىنا الەمدەگى ءبىراز ەلدىڭ اقشاسى جاپسىرىلعان

اقشانى ءدامحانا ىشىنە جاپسىرىپ، اتى-ءجونىنى جانە ۋاقىتىن جازىپ كەتۋدى داستۇرگە اينالدىرىپتى.

اقشانى ءدامحانا جارىنا جاپسىرىپ، اتى-ءجونىن جانە بولعان ۋاقىتىن جازىپ كەتۋ داستۇرگە اينالىپتى

موڭعولياعا باراتىن جۇرگىزۋشىلەردىڭ كوبى ساقتاندىرۋ ءپوليسىن العىسى كەلمەيدى

ونىڭ ورنىنا 800 رۋبل ايىپپۇل جازدىرىپ، ونىڭ 50 پايىزىن تولەگەن ارزان. سولاي 2000 رۋبلدەن باستالاتىن ساقتاندىرۋ قاراجاتىن ۇنەمدەيدى.ءبىز دە سولاي ىستەدىك. بارار جولدا رەسەيلىك جول ساقشىلارى التاي رەسپۋبليكاسىنىڭ قوش اعاش اۋدانىندا توقتاتتى. كۇتكەندەي 800 رۋبل شتراف سالدى. ءبىز ونى قايتار جولدا، التى كۇننەن كەيىن تولەدىك.

ابىروي بولعاندا، قايتاردا ەشكىم توقتاتپادى. وسىلايشا تەك 400 رۋبل عانا تولەپ، رەسەي اۋماعىنان ءارلى-بەرلى وتتىك.

نەگىزى رەسەيدە 5-10 كۇن بولاتىن كولىك يەلەرىنە 15 كۇنگە بەرىلەتىن ساقتاندىرۋ ءپوليىسىن العان دۇرىس. ەڭ باستىسى، بەيتانىس اۋماقتا كولدەنەڭ قيىندىقسىز قوزعالۋ ءۇشىن قاجەتتى بارلىق ەرەجەلەردى ساقتاۋىڭىز جانە تالاپتاردى ورىنداعانىڭىز دۇرىس. سوندا الاڭدامايسىز، ۋاقىت تا جوعالتپايسىز.

التاي ولكەسى قازاقستانمەن شەكارالاس

التاي ولكەسىنىڭ جەر اۋماعى 168 مىڭ شارشى كيلومەتر. تۇرعىندارىنىڭ جالپى سانى – 2 ملن 350 مىڭ. قازاقستاننىڭ پاۆلودار جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارىمەن شەكتەسەدى.

التاي ولكەسى

التاي ولكەسىنە كىرەبەرىس

التاي ولكەسىنىڭ ورتالىعى – بارناۋىل قالاسى. حالقى 350 مىڭعا جۋىق. وب وزەنى قالانى كەسىپ وتەدى.

التاي ولكەسىنىڭ ورتالىعى بارىناۋىدى كەسىپ ءوتىپ جاتقان وب وزەنى

التاي ولكەسىنىڭ ورتالىعى بارناۋىلدى كەسىپ ءوتىپ جاتقان وب وزەنى بۇل جەردە ەنسىز

بارناۋىل قازاقتاردىڭ پاۆلودار قالاسىنا ۇقسايدى. ترامۆاي جۇرەدى. قالا تولىعىمەن گازداندىرىلعان.

بارناۋىل كوشەسىنەن ءبىر كورىنىس

بارناۋىل كوشەسىنەن ءبىر كورىنىس

التايدان كورگەندەرىمىز

التاي رەسپۋبليكاسى – التاي وكەسىنەن بولەك رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ قۇرامىنداعى ۇلتتىق-مەملەكەتتىك قۇرىلىم. جوعارى زاڭ شىعارۋشى ورگانى – ەل قۇرىلتاي. ول ءتورت جىل مەرزىمگە سايلاناتىن 27 دەپۋتاتتان تۇرادى. جوعارى اتقارۋشى ورگانى – ۇكىمەت، ونى توراعا باسقارادى.

التاي رەسپۋبليكاسى قازاقستان، قىتاي، موڭعوليا جەرىمەن، سونداي-اق رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ تىۆا، حاكاسيا رەسپۋبليكالارىمەن، كەمەر وبلىسىمەن، التاي ولكەسىمەن شەكتەسەدى. ورتالىعى – تاۋلى التاي (گورنو-التايسك) قالاسى.

جەر اۋماعى – 92,9 شارشى شاقىرىم، حالقى – 201,6 مىڭ ادام. باتىسىنان شىعىسىنا دەيىن – 360 كم، وڭتۇستىگىنەن سولتۇستىكە دەيىن – 480 كم. رەسمي ءتىلى – التاي جانە ورىس تىلدەرى.

جەرگىلىكتى حالقى – التايلىقتار، بارلىق تۇرعىنداردىڭ 31%-ىن (62 مىڭنان استام ادام) قۇرايدى. قالعاندارىنىڭ 62%-ى ورىستار بولسا، قازاقتار – 5%، ۋكرايندار – 1%، نەمىستەر – 0,4%. اكىمشىلىك ءبولىنىسى – 10 اۋدان، ءبىر قالا، 86 اۋىل مەن ەكى كەنت. ۆاليۋتاسى – رەسەي ءرۋبلى.

التاي رەسپۋبليكاسىنا دا كەلىپ جەتتىك

التاي رەسپۋبليكاسىنا دا كەلىپ جەتتىك

التايلىقتار – التاي رەسپۋبليكاسىنىڭ بايىرعى حالقى. ءوز اتاۋلارى – التاي كيجي. تۇركى تەكتەس حالىق. حاكاس پەن قىرعىزشاعا ۇقساس ارالىق تىلدە سويلەيدى. بۇل تىلدە موڭعول ءتىلىنىڭ اسەرى باسىم. ءبىز دە ەش اۋدارماشىسىز تۇسىنە الدىق.

"جولىگار ىرىستۋ بولزىن!" التاي تىلىندەگى "جولىڭىز ىرىستى بولسىن" دەگەن ءسوزدى ءتۇسىنۋ قيىن ەمەس ەكە.

"جولىگار ىرىستۋ بولزىن!" التاي تىلىندەگى "جولىڭىز ىرىستى بولسىن" دەگەن ءسوزدى ءتۇسىنۋ قيىن ەمەس ەكەن

التاي رەسپۋبليكاسىنىڭ وڭعۇداي اۋدانىنداعى "بارسۋگان" ءدامحاناسى. بارسۋگان دەگەن ەرتەرەكتە قازاقتىڭ "بورسىعان" دەگەن سوزىنەن شىققان بولۋى ابدەن مۇمكىن.

"بورسۋگان" ءدامحاناسى

"بورسۋگان" ءدامحاناسى

رەسەي اۋماعىندا "ەكولوگيالىق الىم" الىنبايدى

ەۋرازيا كەدەن وداعىنىڭ مۇشەلەرى بولعاندىقتان قازاقستاندىق كولىكتەرگە مۇندا ساقتاندىرۋ پوليسىنەن باسقا الىم-سالىم جوق. تەك جول ەرەجەسىن بۇزباساڭىز جەتىپ جاتىر. جول ساقشىلارى قۇجاتىڭىز تولىق بولسا توقتاتپايدى. مىسالى، ءبىزدى رەسەي شەكاراسىنىڭ ىشىندە جۇرگەن ءۇش كۇنىمىزدە ءۇش رەت عانا توقتاتتى. ءبىرىنشى رەت ايىپپۇل سالدى. ەكىنشى، ءۇشىنشى رەتتە ساقتاندىرۋ ءپوليسىن الۋدى ەسكەرتتى.

التاي رەسپۋبليكاسىنداعى اۋىلدار وسىنداي. ۇيلەر كوبىنەسە اعاشتان قۇراستىرىلادى ەكەن.

التايداعى اۋىلدار وسىنداي. ۇيلەر كوبىنەسە اعاشتان سالىنعان

التاي رەسپۋبليكاسى – تاۋلى ءارى ورماندى ولكە. سول سەبەپتى ۇيلەر دە كوبىنەسە اعاشتان سالىنادى ەكەن.

جولاۋشىلار سۋرەتكە تۇسۋدە

جول بويىندا دامىلداعاندا سۋرەتكە ءتۇسۋدى دە ۇمىتپادىق

ءشۇي داڭعىل جولى (چۋيسكي تراكت) – ءنوۆوسىبىر قالاسىنان باستالىپ، التاي ولكەسىن، التاي رەسپۋبليكاسىن باسىپ ءوتىپ موڭعوليا شەكاراسىنا تىرەلەتىن اسفالت توسەلگەن جانە بەتوندالعان تاسجول. جالپى ۇزىندىعى 962 شاقىرىمنان اسادى.

شيكەتامان اسۋىنداعى چۋي تاركتاسىن سالۋىشىلارعا قويىلعان ەسكەرتكىش

شيكەتامان اسۋىنداعى ءشۇي داڭعىل جولىن سالۋشىلارعا قويىلعان ەسكەرتكىش

التاي رەسپۋبليكاسىنىڭ شىعىس-سولتۇستىگىندەگى وزەندى اڭعارلاردىڭ ءشوبى شۇيگىن، قىستا بورانى از، مال باعۋعا قولايلى.

التاي رەسپۋبليكاسىندا مال شارۋاشىلىعى دا دامىعان

التاي رەسپۋبليكاسىندا مال شارۋاشىلىعى دامىعان

التاي رەسپۋبليكاسى – رەسەيدەگى تابيعي تۇششى سۋ كوزى ەڭ كوپ ءوڭىردىڭ ءبىرى. التاي جوتالارىنان اققان قار سۋلارى جينالا كەلىپ، وسىنداي ۇلكەن وزەندەرگە اينالادى. قاتۋن وزەنى – سولاردىڭ ءبىرى.

قاتۋن وزەنى بويىنداعى اۋىل

قاتۋن وزەنى بويىنداعى اۋىل

قوش اعاش – التاي رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرامىنداعى اۋدان. 20 مىڭنان استام حالىقتىڭ 60 پايىزى قازاقتار. اۋدان ءشۇي ۇستىرتىنە ورنالاسقان. مال شارۋاشىلىعى دامىعان. شىعىسى موڭعوليانىڭ بايان ولگەي ايماعىمەن شەكتەسەدى.

جول بويى كەزدەسكەن جايلىمداعى مالدار

جول بويى كەزدەسكەن جايىلىمداعى جاندىق

قوش اعاشقا شەكارا اۋدان بولعاندىقتان تۋريستەر كوپ كەلەدى. جاز بويى رەسەيدىڭ ءار وڭىرىنەن كەلەتىن تۋريستەر التاي رەسپۋبليكاسىنىڭ ساي-سالاسىن ارالاپ، قىدىرادى.

تاۋ باسىنداعى سارقىراما (التاي رەسپۋبليكاسى)

تاۋ باسىنداعى ايازدا قاتىپ قالعان سارقىراما (التاي رەسپۋبليكاسى)

تاريح پورتالىنان الىنعان دەرەكتەرگە ساي جازاتىر – قازاقستاننىڭ موڭعوليامەن تىكەلەي شەكارالاس اۋماق. 1930 جىلدارعا دەيىن سەمەيگە قاراپ كەلگەن. قوش اعاش جəنە قاتون قاراعاي اۋىلدارى اراسىندا موڭعوليا مەن ساۋدا جاساۋ ءۇشىن باقتالاستىق تا بولعان.

جازاتىر ويراتيانىڭ قولاستىنا وتكەن جاعدايدا قازاقستان موڭعوليامەن شەكارالىق ساۋدا جاساۋ مۇمكىنشىلىگىنەن ايرىلاتىن. سوندىقتان ويراتيا جاعدايدىڭ ءوز پايداسىنا شەشىلۋىنە بار كۇش-جىگەرىن سالدى. سونىڭ نəتيجەسىندە قازاقستان ءوز جەرىنىڭ ءبىر بولىگىنەن قانا ايرىلىپ قالعان جوق، موڭعوليامەن تىكەلەي بايلانىستىڭ ۇزىلۋىنە بايلانىستى قاتون قاراعاي اۋىلى ايىرباس-ساۋدا ورتالىعى رەتىندە دە ماڭىزىن جوعالتتى.

جازاتىر جايلاۋى

جازاتىر جايلاۋى

التايلىقتار تاڭىرشىلدىكتى ۇستانادى. قاسيەتتى ساناعان جەر-سۋعا اقتىق بايلاپ، قۇرمەت كورسەتەدى. اراسانعا كەلگەندەر دە اقتىق بايلاپ، ىرىمداپ سۋ ىشەدى. بۇنداي جورالعى كوپتەگەن تۇركى حالىقتارىنا ورتاق.

قوش-اعاشتاعى اراسان

قوش اعاشتاعى اراسان

جولاۋشىلار اراسانعا توقتاپ سۋ الادى، كەيبىرى اقتىق بايلايدى

جولاۋشىلار اراسانعا توقتاپ سۋ الادى، كەيبىرى اقتىق بايلايدى

"ات – ادامنىڭ قاناتى". تۇركى بابالارىمىزدىڭ وسى ارعىماقتارعا ءمىنىپ الىپ، ەۋرازيانى جاۋلاعانى بەلگىلى.

جول بويى كەزىككەن جىلقى ءۇيىرى

جول بويىندا كەزىككەن تاۋ-تاستى كەزىپ ۇيرەنگەن جىلقى ءۇيىرى

جارتاس پەن وزەن اراسىنان وتەتىن جولدار دا بار

جارتاس پەن وزەن اراسىنان وتەتىن جولدار دا بار / فوتو informburo.kz

التاي رەسپۋبليكاسىنداعى قوناق ۇيلەر تىم قىمبات ەمەس. قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى دا جاقسى.

تاۋلى التاي قالاسىنىڭ تۇبىندەگى مىنا قوناق ۇيگە ءار ادام ءۇشىن 500 رۋبل تقلەپ قوندىق.

تاۋلى التاي قالاسىنىڭ تۇبىندەگى مىنا قوناق ۇيگە ءار ادام ءۇشىن 500 رۋبل تولەپ قوندىق

"ەل مۋزەيى" – رەسەيدەگى ەڭ باي مۋزەيلەردىڭ ءبىرى

2018 جىلى ەل مۋزەيىنە 100 جىل تولىپتى.

التاي رەسپۋبليكاسىنداعى ا.ۆ انوحين اتىنداعى ەل مۋزەيىنە بيىل 100 جىل تولىپتى

التاي رەسپۋبليكاسىنداعى ا.ۆ انوحين اتىنداعى ەل مۋزەيىنە بيىل 100 جىل

ۋكوك تاۋلى ءوڭىرى – ادام اياعى باسپايتىن، قاز-قاتار تىزىلگەن مۇزدى شىڭداردىڭ ەتەگى، كونە زاماننان بەرى قاسيەت پەن قۇپياعا تولى سىرلى مەكەن دەپ سانالادى. ۋكوك حانشايىمى مىنە وسى جەردەن تابىلعان. نەگىزى قازاقستاننىڭ "بەرەل قورعاندارىنا" جاقىن جەرگە ورنالاسقان.

مۋزەيدەگى ۋكوك حانىشايىمى قورىمىنداعى قالپىنا كەلتىرگەن بەينەسى

مۋزەيدەگى ۋكوك حانىشايىمى قورىمىنىڭ قالپىنا كەلتىرىلگەن بەينەسى

ەل مۋزەيىن كورگەن دە ارماندا، كورمەگەن دە ارماندا.

التاي رەسپۋبليكاسىنىڭ بەلگىسى وسىنداي

التاي رەسپۋبليكاسىنىڭ گەربىسى مەن تۋى وسىنداي

التايلىقتاردىڭ كۇي اسپابى – قوبىز دەپ اتالادى. ول قازاقتىڭ دومبىراسىنا وتە ۇقساس. ونىمەن ءان سالىپ، كۇي شەرتەدى.

التايلىقتاردىڭ "تاۋلى التاي" ءانىن تىڭداڭىز:

التاي دومبىراسىنىڭ قازاقتاكاسمەن ايىرماشىلىعى جوق

التاي دومبىراسىنىڭ قازاقتىكىنەن ايىرماشىلىعى جوق

التايلىقتار دا قازاقتار سەكىلدى قوشقار ءمۇيىز سالىپ، كۇمىس ەرگە مىنگەن ەكەن. تەك يسلام ءدىنى جەتپەدى دەمەسەڭىز، رۋلارى دا قازاقتارعا كەلەدى. مىسالى، نايمان، قىپشاق، مەركىت، كەرەي، ارعىن ولاردا دا بار.

التايلىقتار اعاش ۇيدە تۇرىپ، تەرى كيىم كيەدى

التايلىقتار اعاش ۇيدە تۇرىپ، تەرى كيىم كيەدى

التايلىقتار – تاڭىرگە تابىنىپ، كوكبورىنى توتەم ەتكەن دالا حالقى.

التايلىقتاردىڭ ءدىني جورالعىلاردا كيەتىن كيىمدەرى

التايلىقتاردىڭ ءدىني جورالعىلاردا كيەتىن كيىمدەرى

التاي ايەلدەرىنىڭ كيىم-كەشەكتەرى

التاي ايەلدەرىنىڭ كيىم-كەشەكتەرى

كەلى-كەلساپتى التايلىقتاردىكى دەپ ايتۋعا اۋزىم بارمادى.

مۋزەيدەگى كەلى مەن كەلساپ. قازاقتىكىمەن ۇقساس.

مۋزەيدەگى كەلى مەن كەلساپ. قازاقتىكىنە ۇقساس

بۇل اڭشىلىق قۇرالداردى ءبىزدىڭ مالشىلار، اۋىلدىڭ ادامدارى بىلەدى.

مۋزەيدەگى اڭشىلىق قۇرالدىرى

مۋزەيدەگى اڭشىلىق قۇرالدار

قامشى – قارۋ عانا ەمەس، قاسيەتتى زات بولىپ ەسەپتەلەدى.

ارىستان ساپتى قامشى

مۋزەيگە قويىلعان ارىستان ساپتى قامشى

تومەندەگى كارتادا XVII عاسىردىڭ ورتاسى مەن XVIII عاسىرداعى تسين يمپەرياسىنا قارسى كۇرەسكەن ءامىرسانا مەن قوجابەرگەن باتىردىڭ سوعىس قيمىلىن دالمە ءدال كورسەتكەن. ولاردىڭ 1755 جىلعى سوعىستا تسين يمپەرياسىنىڭ 20 مىڭنان استام اسكەرىن قۇرتقانى ايتىلادى.

وڭتۇستىك ءسىبىر، جوعاردىڭ XVII عاسىردىڭ ورتاسى مەن XVIII عاسىرداعى جاعدايى كورسەتىلگەن كارتا

وڭتۇستىك ءسىبىر، جوڭعاردىڭ XVII عاسىردىڭ ورتاسى مەن XVIII عاسىرداعى جاعدايى كورسەتىلگەن كارتا

التاي تاۋلارى – الەمدەگى اڭ-قۇستاردىڭ تۇرلەرى ەڭ كوپ وڭىرلەردىڭ ءبىرى. مۇندا بۇلان، بۇعى، ايۋ، قاسقىر، تۇلكى، ءىلبىس، سىلەۋسىن سىندى قىزىل كىتاپقا ەنگەن اڭدار بار.

سۋرەتتە وڭنان سولعا قاراي: ويرات جاۋىنگەرى، تۇركى باتىرى جانە ۋكوك حانىشايىمىنىڭ قالپىنا كەلتىرىلگەن بەينەسى

سۋرەتتە سولدان وڭعا قاراي: ساق جاۋىنگەرى، تۇركى باتىرى جانە ۋكوك حانشايىمىنىڭ قالپىنا كەلتىرىلگەن بەينەسى

التاي تاۋلارى اڭداردىڭ مەكەنى

التاي تاۋلارى – اڭداردىڭ مەكەنى

رەسەي جەرىندە بۇرىنعىداي جول تونايتىن قاراقشى جوق

– بۇرىن اعالارىمىز وسى جولدار ارقىلى قازاقستانعا كەلىپ تۇردى. ول كەزدە جول بويى قاراقشىلاردىڭ توناپ كەتۋى ءجيى بولا-تۇعىن. بىلايشا ايتقاندا، موڭعولياعا بارىپ كەلۋ ءۇشىن جۇرت جاندارىن شۇبەرەككە ءتۇيىپ الاتىن. ال قازىر ءبارى باسقاشا. قوعام دا تىنىش. تەك ساقشىلار عانا توقتاتادى. سوڭعى جىلدارى التاي رەسپۋبليكاسى مەن التاي ولكەسىنە كەلەتىن ساياحاتشىلار دا كوبەيدى. حالىقتىڭ تۇرمىس جاعدايى تۇزەلىپ، قاۋىپسىزدىك كۇشەيتىلدى، – دەيدى ساپارلاسىمىز جۇلدىزبەك قويشىباي.

تاشانتا موڭعولياعا كىرەر قاقپا

قوش اعاش اۋدان ورتالىعى مەن تاشانتىنىڭ اراسى 30 مينۋتتىق جول.

قوش-اعاش اۋدانى ورتالىعى تاۋ بوكتەرىنە ورنالاسقان

قوش اعاش اۋدانى ورتالىعى تاۋ بوكتەرىنە ورنالاسقان

تاشانتىعا كىرگەن جەردە ەڭ الدىمەن مەشىت پەن شىركەۋ كورىنەدى.

قوش-اعاشتاعى مەشىت

قوش اعاشتاعى مەشىت

رەسەيدىڭ موڭعوليامەن ەكرارا تاشانتا شەكارا بەكەتىنە دە جەتتىك

رەسەيدىڭ موڭعوليامەن شەكاراسىنداعى تاشانتى بەكەتىنە دە جەتتىك

موڭعولياعا كىرگەن كەزدە

سىرتتان كىرگەن كولىك جۇرگىزۋشىلەرگە مۇندا موڭعوليا جەرىمەن جۇرگەنى ءۇشىن تولەنەتىن ارنايى ەكولوگيالىق الىم بار. ول كولىگىمىزگە 6000 توگۋرۋك موڭعول اقشاسىنا شىقتى. ياعني ءبىزدىڭ اقشاعا شاققاندا 800 تەڭگە اينالاسىندا ەكەن. بۇل ەكولوگيانى قورعاۋ تولەمى ءبىر جىلعا جارامدى.

سونىمەن قاتار 15 كۇننەن كەم ەمەس ۋاقىتتا ساقتاندىرۋ ءپوليسىن الۋىڭىز كەرەك. ول 40000 توگۋرۋكتەن باستالادى. 80-90 مىڭ توگرۋكقا ءبىر جىلعا دا ساقتاندىرۋ ءپوليسىن جاساتا الاسىز.

موڭعوليادا دا كولىكتى كوپ توقتاتا بەرمەيدى. الايدا قايتار جولدا، شەكارادان شىعار كەزدە "ەكولوگيالىق الىمدى" تولەگەن-تولەمەگەنىڭىزدى سۇرايدى. ءبىر جاقسىسى، سول جەردە، كولىكتەن شىقپاي وتىرىپ-اق تولەم تولەي الاسىز.

قازاقتار "قىزىل ءۇي" دەپ اتايتىن موڭعوليانىڭ رەسەمەن شەكارا وتكەلى وسى

قازاقتار "قىزىل ءۇي" دەپ اتايتىن موڭعوليانىڭ رەسەيمەن شەكارا وتكەلى وسى

قازاقستاننان موڭعولياعا توتە جول سالۋ وتە قيىن

سوڭعى جىلدارى قازاقستان مەن موڭعوليا اراسىنا توتە جول سالۋ ماسەلەسى ءجيى كوتەرىلىپ ءجۇر. وسى ماسەلە موڭعوليا تاراپىنان دا قولداۋ تاپقان-دى. بىراق موڭعوليانىڭ بايان ولگەي ايماعىنداعى راديو-تەلەارنا كەشەنىنىڭ باسشىسى وسپان ءنابي:

– مەن بۇل جوبانىڭ جۇزەگە اسۋىنا كۇمانمەن قارايمىن. بىرىنشىدەن، رەسەيگە قارايتىن اتالعان وڭىردە جاز ماۋسىمى بار بولعانى 1,5 اي عانا. ونىڭ ۇستىنە قارلى-جاڭبىرلى، قۇي-باتپاق. جول سالۋ مەن جولدى قورعاۋعا كەتەتىن شىعىن وتە ۇلكەن بولادى. ەكىنشىدەن، ول – تۇششى سۋ كوزدەرىنىڭ مول قورى بار ءوڭىر. حالىقارالىق ەكولوگيانى قورعاۋ ۇيىمدارى دا قارسى بولعان. مىسالى رەسەي – قىتاي گاز قۇبىرىن سالۋدى سول ءۇشىن توقتاتتى دەگەن ءسوز بار. ۇشىنشىدەن، ءتورت مەملەكەتتىڭ اراسىنداعى ستراتەگيالىق ماڭىزى وتە زور ورىن. رەسەيدىڭ ماقۇلداي قويۋى ەكىتالاي دەپ ويلايمىن", – دەپ وتىر.

وسپان مىرزا 2003 جىلدارى رەسەي، قازاقستان جانە موڭعوليا ازاماتتارىنان قۇرالعان كوميسسيانىڭ قۇرامىندا بولىپ، وسى ءوڭىردى بارلاپ قايتىپتى. بار بولعانى 64 شاقىرىم اۋماقتىڭ 30 شاقىرىمى عانا بەيتاراپ ايماق ەكەن. سول كەزدەگى كوميسسيا وكىلدەرى دە جول سالۋ قيىن دەپ شەشىم شىعارىپتى.

دەگەنمەن، "كوز قورقاق، قول باتىر". رەسەي رۇقسات بەرگەننىڭ وزىندە قازاقستان بىلەك سىبانا كىرىسە الا ما دەگەن كۇدىك تە جوق ەمەس. تاعى دا قىتايدى جۇمىسقا تارتۋى مۇمكىن.

التاي رەسپۋبليكاسىنىڭ جازاتىر ءوڭىرى قازاقستان مەن موڭعوليا اراسىندا تاسىمال كوريدورىن سالعىسى كەلەتىن جەر

التاي رەسپۋبليكاسىنىڭ جازاتىر ءوڭىرى قازاقستان مەن موڭعوليا اراسىندا تاسىمال كوريدورىن سالعىسى كەلەتىن جەر

قازاقستان مەن موڭعوليا اراسىندا ۇشاق قاتىناسى توقتاپ قالعالى كوپ بولىپتى

جالپى موڭعوليا مەن قازاقستان اراسىندا اۋەتاسىمالىنىڭ اشىلۋىن كۇتەتىندەر كوپ. سەبەبى وندا 150 مىڭعا جاقىن قانداستارىمىز تۇرادى. ونىڭ ۇستىنە بايان ولگەيدىڭ الەمدەگى ەڭ تانىمال تۋريستىك ايماققا اينالىپ بارا جاتقانى تاعى بار.

دەگەنمەن، ۇشاق بايلانىسىن ورناتۋعا ەكى ەل ءالى دە اسىقپاي وتىر.

موڭعول شەكاراشىلارى بەيرەسمي قازاق ءتىلىن قولدانادى

ءبىز 19 ناۋرىز كۇنى كەشتە رەسەيدىڭ تاشانتى شەكارا بەكەتىنە كەلىپ كىردىك. كادىمگى تەكسەرىستەن كەيىن موڭعوليا شەكارا تەكسەرۋ بەكەتىنە وتتىك. شەكارادا ءوزىمىزدىڭ قازاقتار جۇرگەن سەكىلدى كورىنەدى. ويتكەنى بارلىعى قازاق تىلىندە سويلەيدى.

تەك قاسىمىزداعى كىسىلەردەن "شەكاراشىلاردىڭ بارلىعى قازاق پا؟" دەپ سۇراعانىمىز بار. سويتسەك موڭعولدار دا قازاق ءتىلىن ۇيرەنىپ العان. تەك قۇجاتتاردى اعىلشىن تىلىندە تولتىراتىنىمىز بولماسا.


بەيسەن احمەتۇلى،

informburo.kz

پىكىرلەر
رەداكتسيا تاڭداۋى