Jar-jar aıtylyp, bata berildi

4014

Qazaq úılený toıyna erekshe qyraǵylyqpen qaraǵan. Jańadan qosylǵan jas jubaılarǵa bata berip, «Jar — Jar» aıtyp, qos ǵashyqtyń aq nekesiniń adal bolýyn tileý,qazaqtyń salt-sanasynda álimsaqtan bar dástúr. Ulystyń uly kúniniń qarsańynda ońtústik astanamyzdyń ortalyq neke saraıynda qos ǵashyq ata-babanyń saltymen aq nekesin qıdyrdy. Qos júrektiń lúpiliniń qatar soǵylyp, eki jastyń ómir atty teńizge qol ustasyp, qadam basý saltanatyna biz de kýá boldyq. 

Biz ejelden yrymshyl halyqpyz. Ár­bir mereke, toı-dýmannyń óz jónimen, joralǵysymen ótkizilgenin qalaımyz. Sodan bolar, jańa túsken kelindi til-kózden saqtap alastaý, basyna oramal salyp, úlkenge qurmet, kishige izet retinde ıildirip sálem salǵyzý, aq otaýǵa oń aıaq­pen qadam bastyryp, jas kelinniń qo­lynan shaı ishý, qaıyn iniler men qaıyn sińlilerge at tergetý syndy dástúrler erek­she saqtalady. Alaıda sońǵy kezderi qa­zaqtyń salt-dástúri men ádet-ǵurpy umyt qalyp, jas urpaqqa sarqynshaǵy ǵa­na qalyp barady.

Dástúrdi jańǵyrtý maqsatynda ári kúl­li musylmannyń jańa jyly — Naýryz merekesiniń qurmetine oraı, «Almaty aqshamy» gazetiniń tilshileri Dýman Anash pen Áıgerim Saýytbekova Naýryz mere­kesiniń qarsańynda neke qııý rásimin qa­zaqtyń jón-joralǵysymen, atadan qal­ǵan salt-dástúrmen atap ótýdi jón sa­napty. «Jas otaý» neke saraıy jastarǵa bul iste tilekshi boldy.

Qustyń qos qanatyndaı bolǵan ǵa­shyq­tardy «Jas otaý» neke saraıy iltı­patpen qarsy aldy. Hakim Abaıdyń «Kó­zim­niń qarasy» ániniń yrǵaǵymen qos ǵa­shyq bir-birine qolqanat bolyp, ómir aı­dynynda qos aqqýdaı birge júzýge sert berdi. Teatr akteri Beıbit Qaramanovtyń oryn­daýyndaǵy aqyn Toqtaráli Tańja­ryq­tyń «Apa, seniń keliniń» atty óleń joldary eldiń kórki atanǵan qyz bala aq otaýdy attaǵan soń kelin atanyp, ata men eneniń kóz qýanyshyna, bir úıdiń otanasyna aınalatynyn sezdirgendeı.

Qazaq jaqsylyqty til-kózden saqtaý­dy ǵurypqa aınaldyrǵan. Aq jaýlyqty apalar «pále-jaladan, kózdiń kózinen, tildiń tilinen saqtasyn» degen nıetpen jańa túsken jas kelindi alastaǵan. Aq kımeshek kıgen ájeı Dýman men Áıgerimdi alastap, til-kózden saqtaý úshin eki jasqa túıreýish taqty. Naýryz dýmanynyń qar­sańynda Qydyr atanyń aq batasyn tyń­damaýǵa bolmas. Qonaqtar Qydyr atanyń batasyna ishteı tilekshi bolyp, qolyn jaıdy. Saltanatty neke qııý rásiminen soń, jınalǵan kópshilik baýyrsaq pen Naýryz merekesiniń basty taǵamy — Naý­ryz kójeden dám tatty.

«Atańnan mal qalǵansha, tal qalsyn» deı­tin qazekem Naýryz merekesinde tal otyr­ǵyzýdy umytpaǵan. Atalmysh dás­túr­di umyt qaldyrmaǵan qos ǵashyq neke saraıynyń aýlasyndaǵy mahabbat alleıasyna aq qaıyńnyń jas óskinin otyr­ǵyzdy. «Ómirimizdegi eń mańyzdy sátti qa­zaq­tyń ozyq dástúrimen ótkizýge tilek­shi bolǵan «Jas otaý» neke saraıyna kó­ter­gen jas shańyraǵymyzdyń atynan rı­za­shylyǵymyzdy bildiremin. Eń bas­tysy, tek qana aǵaıyn-týystyń arasynda emes, barsha halyqtyń aldynda ne­kemizdi qıdyrýdy jón kórdik. Qazaqtyń salt-dástúrimen, ádet-ǵurpymen aldaǵy ómirge qol ustasyp, qadam basqanymyzǵa biz qýanyshtymyz» deıdi Dýman Anash.

Salttyń da ozyǵy bar, tozyǵy bar, ál­bette. Alaıda ótkenin umytqan urpaq, keleshegine nyq senimmen qadam basa al­masy taǵy anyq. Sondyqtan da ata-ba­ba­myzdan qalǵan dástúrdi jańǵyrtyp, salt-sanamyzdy berik ustap qalý — árbir qa­zaq azamatyna júkteler basty mindet. Tek qana Naýryz merekesinde ǵana emes, úne­mi ata saltymyzdy jadymyzdan shyǵar­maǵanymyz jón bolar.


Áıgerim BAQYTQYZY,

«Aıqyn».

Pikirler
Redakııa tańdaýy