Búgin – Shákárim Qudaıberdiulynyń týǵanyna 165 jyl

6297
Adyrna.kz Telegram

Búgin – aqyn, oıshyl, kompozıtor, aýdarmashy Shákárim Qudaıberdiulynyń (1858-1931) týǵan kúni. Ǵulamanyń týǵanyna 165 jyl tolyp otyr, dep habarlaıdy "Adyrna" ulttyq portaly. 

Uly Abaıdyń dástúrin jalǵastyryp, órkenıetimiz ben ulttyq sanamyzdyń ilgerleýine ushan-teńiz úles qosqan iri aqyn, ǵulama oıshyl, tarıhshy, aýdarmashy, sazger Shákárim Qudaıberdiuly burynǵy Semeı oblysy, Abaı aýdany, Shyńǵys taýynyń bókterinde 1858 jyly dúnıege kelgen. Ákesi - Abaıdyń aǵasy - Qudaıberdi. Ákesi dúnıeden ozǵannan keıin  Shákárim Qudaıberdiuly Abaıdyń tárbıesinde bolady. Jeti jasynda-aq óleńge aıryqsha talabymen kózge túsedi. Óz betimen arab, parsy, túrik, orys tilderin ıgerip, shyǵys, orys klassıkteriniń shyǵarmalarynan nár alady.

Abaıdyń ósıetine qulaq asyp, 1905-1906 jyldary qajylyq saparmen Arab, Túrik, Eýropa elderin aralaıdy. Álem kitaphanalaryndaǵy marjandarmen tanysady. Din men fılosofııa, ǵylym salalaryn ıgeredi. 1908 jyldan bastap elden shet ketip, taza shyǵarmashylyq jumyspen shuǵyldanady. "Túrik, qyrǵyz, qazaq hám handar shejiresi", "Musylmandyq sharty" kitaby 1911 jyly Orynborda, "Qazaq aınasy" óleńder jınaǵy, "Qalqaman-Mamyr", "Eńlik-Kebek" poemalary 1912 jyly Semeıde basylyp shyǵady.

Orystyń uly jazýshysy L.N. Tolstoımen hat alysyp, ózin onyń shákirti sanaıdy. 1931 jyly bandylarmen baılanysty degen jalǵan aıyptaýmen keńes qarýly top músheleriniń qolynan atyp óltiriledi. 1988 jyly aqyn aty aqtaldy. Sh. Qudaıberdiulynyń ádebı murasy asa baı. Ol poezııa, proza, aýdarma, tarıh, traktat salasynda jumys istep, Abaı dástúrinde demokrattyq-halyqtyq, gýmanıstik-halyqtyq baǵyt ustady.

Búgin aqynnyń týǵan jeri Abaı oblysynyń Abaı aýdanynda Shákárim Qudaıberdiulynyń týǵanyna 165 jyl tolýyna oraı "Shákárim rýhyna taǵzym" atty is-shara ótkizilý josparlanǵan. Jıyn barysynda "Shákárim baba ósıeti" atty oblystyq jazba aqyndarynyń músháırasy, "Shákárim murasy - ult qazynasy" atty kezdesý keshi men birqatar merekelik konertter ótedi. Al erteńge "Shákárim júrgen izbenen" atty ekspedıııa uıymdastyrylǵan.

"Adyrna" ulttyq portaly

 

Pikirler