Foto: Facebook/Dina Mukamedkhan
13 qaraşada L.N. Gumilev atyndaǧy Euraziia ūlttyq universitetınde körnektı ǧalym, abaitanuşy Qaiym Mūhamedhanovtyŋ 110 jyldyq mereitoiyna arnalǧan halyqaralyq konferensiia öttı. Is-şara aiasynda Qaiym Mūhamedhanovtyŋ ǧylymi jäne ruhani mūrasyn zerttep, nasihattauǧa eleulı üles qosqan Dina Mūhamedhanǧa Lev Gumilev atyndaǧy medal tabystaldy.
Dina Mūhamedhan būl marapatty jeke eŋbegıne berılgen baǧa ǧana emes, eŋ aldymen, tarihi ädılettılıktıŋ saltanat qūruy jäne Qaiym Mūhamedhanovtyŋ ǧylym men ūlt ruhaniiaty aldyndaǧy eŋbegınıŋ moiyndaluy dep baǧalady.
Marapattyŋ mänıne toqtalǧan ol Lev Gumilevtıŋ Qaiym Mūhamedhanov turaly aitqan tarihi sözın eske aldy. Ūly ǧalym kezınde: «Sızderdıŋ Qazaqstanda bır qaisar qazaq bar. Ol – ǧalym Qaiym Mūhamedhanov. QarLagtaǧylardyŋ bärı odan qaisarlyqty üirengen», – degen bolatyn.
Dina Mūhamedhannyŋ pıkırınşe, Lev Gumilevtıŋ esımımen atalatyn medaldıŋ Qaiym Mūhamedhanovtyŋ 110 jyldyq mereitoiy aiasynda tabystaluy ekı ǧalymnyŋ ruhani ündestıgın, adaldyq pen azamattyq qaisarlyqtyŋ sabaqtastyǧyn aiqyndaidy.
Aita keteiık, Dina Mūhamedhannyŋ bılım jäne mädeniet salasyndaǧy eŋbek jolyna biyl 50 jyl tolyp otyr. Osy uaqyt ışınde ol Qaiym Mūhamedhanovtyŋ ǧylymi, tarihi jäne ruhani mūrasyn saqtau, zertteu jäne keiıngı ūrpaqqa jetkızu baǧytynda jüielı jūmys jürgızgen.
Atap aitqanda, 2005–2008 jyldary Qaiym Mūhamedhanovtyŋ arhivındegı 1951 jyly Abaidyŋ ädebi mektebı turaly dissertasiiany qorǧau kezınde jazylǧan stenogrammany qalpyna keltıru jūmysyna atsalysqan. Sondai-aq arhivtık qūjattar negızınde 1930–1950 jyldardaǧy bırqatar tarihi oqiǧalardy qaita zerdelep, ǧylymi ainalymǧa engızuge üles qosqan.
Zertteu jūmystarynyŋ nätijesınde «Qaiym turaly söz», «Qaiym: Taǧdyr jäne KarLag», «Şäkärım men Qaiym taǧdyrlas», «Äke men Bala», «Hattar söileidı», «Menıŋ anam – Farhinur», «İlias Boraganskii», «Aldymda aqyn Abai – Temırqazyq» jäne basqa da eŋbekter jaryq körgen. Bügınde onyŋ bastamasymen jäne jeke qarajaty esebınen 25-ten astam kıtap basylyp şyqqan. Olar bılım beru ūiymdaryna, kıtaphanalarǧa jäne oqyrman qauymǧa taratylyp keledı.
Sonymen qatar 2004 jyly «Mädeniet jäne äleumettık jauapkerşılık» atty avtorlyq oqu kursyn äzırlep, ony AQŞ pen Qazaqstannyŋ bırqatar joǧary oqu oryndarynda oqytqan.
2017 jyly «El tarihy adamdar taǧdyrynda» atty jobany jüzege asyryp, osy ataumen kıtap şyǧarǧan. Joba aiasynda elımızdıŋ är öŋırındegı jastar aǧa buyn ökılderınıŋ ömır joly men estelıkterın jinaqtaǧan. Nätijesınde jeke adamdardyŋ taǧdyry arqyly tūtas el tarihyn tanytatyn, ūrpaqtar sabaqtastyǧyn därıpteitın eŋbek düniege kelgen.
Dina Mūhamedhannyŋ aituynşa, Qaiym Mūhamedhanovtyŋ mūrasyn saqtau jolyndaǧy eŋbegıne osydan jiyrma jyldai būryn Gerold Belger, Ǧabbas Qabyşūly, Räbiǧa Syzdyq, Sergei Äzımov, Mūrat Äuezov syndy belgılı ziialy qauym ökılderı qoldau bıldırıp, batalaryn bergen. Olardyŋ senımı men amanaty oǧan ülken jauapkerşılık jüktegen.
Dina Mūhamedhan Lev Gumilev atyndaǧy medaldı Qaiym Mūhamedhanovtyŋ ǧylymǧa adaldyǧy men azamattyq qaisarlyǧyna körsetılgen qūrmet retınde qabyldaitynyn atap öttı.
«Būl – tarihi şyndyqtyŋ saltanat qūruy, ädılettılıktıŋ ornyǧuy. Qaiymnyŋ mūrasyn saqtau jolyndaǧy basty maqsatym – tarihi şyndyqty ūrpaqqa jetkızu, ūlt ruhaniiatyna qyzmet etu jäne adaldyq amanatyna qiianat jasamau», – dedı ol.
