Stokgolmdegı Şved akademiiasynyŋ Nobel kıtaphanasyna qazaq qalamgerlerınıŋ türlı tılde jaryq körgen eŋbekterı tabystaldy.
Olardyŋ qatarynda Arman-PV baspasynan şyqqan jazuşy, dramaturg Roza Mūqanovanyŋ «Mäŋgılık bala beine» spektakl-kıtabynyŋ aǧylşyn tılındegı «The Angel of Karaul» basylymy bar. Semei iadrolyq poligonynyŋ jabylǧanyna 35 jyl tolǧan tūsta qasırettı kezeŋnıŋ körkem şejıresıne ainalǧan tuyndynyŋ halyqaralyq ädebi ortaǧa jetuı airyqşa mänge ie.
Ädebiet arqyly jalǧasqan bailanys
Kıtaptardy Şved akademiiasynyŋ arnaiy şaqyruymen Stokgolmge ǧylymi-zertteu saparyna barǧan «Egemen Qazaqstan» gazetınıŋ tılşısı, aqyn ärı zertteuşı Düisenälı Älımaqyn jetkızdı. Ol Nobel kıtaphanasy men akademiia arhivınde zertteu jürgızumen qatar, qazaq avtorlarynyŋ şyǧarmalaryn tanystyruǧa ūiytqy boldy.
Düisenälı Älımaqynnyŋ aituynşa, būǧan deiın atalǧan kıtaphanaǧa qazaq jazuşylarynyŋ kıtaptary jetpegen. Osy saparda tabystalǧan basylymdar ūlttyq ädebietımızdı şeteldık zertteuşıler men audarmaşylarǧa tanystyruǧa, qazaq qalamgerlerınıŋ şyǧarmaşylyq mūrasyna nazar audartuǧa baǧyttalǧan.
Sol eŋbekterdıŋ bırı — «Mäŋgılık bala beine». Semei poligonynyŋ zardabyn adam taǧdyry arqyly beineleitın şyǧarmada Läilänıŋ jan düniesı, arman-mūraty men jalǧyzdyǧy suretteledı. Bır keiıpkerdıŋ basyndaǧy qasıret tūtas qoǧamnyŋ jauapkerşılıgıne, adam ömırınıŋ qūndylyǧyna qatysty saualdarǧa ūlasady.
Arman-PV baspasy şyǧarǧan spektakl-kıtap ädebi tuyndy men onyŋ sahnalyq ǧūmyryn toǧystyrady. Mūndai basylym oqyrmanǧa şyǧarmany mätın retınde qabyldaumen qatar, onyŋ teatr tılımen qalai örılgenın tanuǧa mümkındık beredı. Al aǧylşyn tılındegı nūsqasy qazaq dalasynyŋ qasıretın özge jūrtqa jetkızıp, şyǧarma kötergen mäselelerdı halyqaralyq oqyrmanmen bölısuge jol aşady.
Qasırettı ūmytpau — beibıtşılıktı baǧalau
Biyl, 29 tamyzda Semei iadrolyq poligonynyŋ jabylǧanyna 35 jyl toldy. Osy künge orai jariialaǧan ündeuınde Memleket basşysy Qasym-Jomart Toqaev iadrolyq synaqtardyŋ halqymyzdyŋ densaulyǧyna, qorşaǧan ortaǧa orasan zardap äkelgenın atap öttı.
«Elımız beibıtşılık, qauıpsızdık jäne tūraqty damu jolyn taŋdap, tarihi şeşım qabyldady», dedı Prezident. Memleket basşysy Qazaqstannyŋ iadrolyq qarusyzdanu jolyndaǧy ūstanymy özgermeitının aityp, älem elderın kelıssözderge jäne iadrolyq qarudy qoldanu qaupın joiu jolyndaǧy bırlesken qadamdarǧa şaqyrdy.
Osy tūrǧydan alǧanda, «Mäŋgılık bala beinenıŋ» şeteldık oqyrmanǧa ūsynyluynyŋ ädebi ǧana emes, tarihi-tanymdyq maŋyzy da bar. Qūjattar men derekter iadrolyq synaqtardyŋ auqymyn körsetse, körkem şyǧarma sol qasırettıŋ adam janyna salǧan jarasyn sezındıredı. Roza Mūqanovanyŋ tuyndysy tarihi jadty saqtauǧa, ötkennıŋ auyr sabaǧyn keiıngı ūrpaqqa jetkızuge qyzmet etedı.
Nobel kıtaphanasy turaly
Şved akademiiasynyŋ Nobel kıtaphanasy 1901 jyly, akademiiaǧa ädebiet salasyndaǧy Nobel syilyǧynyŋ laureatyn anyqtau mındetı jüktelgen kezeŋde qūrylǧan. 1921 jyldan berı Stokgolmnıŋ eskı qalasyndaǧy tarihi Birja ǧimaratynda ornalasqan.
Qorynda şamamen 200 myŋ tom saqtalǧan kıtaphana — Soltüstık Europadaǧy ädebietke mamandanǧan ırı ortalyqtardyŋ bırı. Mūnda türlı elderdıŋ zamanaui körkem ädebietı, sonyŋ ışınde tüpnūsqa tılındegı şyǧarmalar, ädebi syn, ädebiettanu jäne tıl bılımıne arnalǧan eŋbekter jinaqtalady.
Kıtaphananyŋ negızgı mındetterınıŋ bırı Şved akademiiasynyŋ jūmysyna qoldau körsetu. Sonymen bırge ol audarmaşylarǧa, zertteuşılerge jäne ädebietke qyzyǧatyn köpşılıkke qyzmet etedı.
Qazaq kıtaptarynyŋ osyndai qorǧa ūsynyluy ūlttyq ädebietımızdı oquǧa, audaruǧa jäne zertteuge mümkındık beretın bailanystardy keŋeitedı. Būǧan deiın Frankfurt halyqaralyq kıtap körmesınde tanystyrylǧan «The Angel of Karaul» basylymynyŋ Nobel kıtaphanasyna tabystaluy da osy baǧyttaǧy jūmystyŋ jalǧasy.
