Armeniianyŋ Euraziialyq ekonomikalyq odaqqa (EAEO) jäne Europalyq odaqqa (EO) bır mezgılde müşe boluy mümkın emes. Öitkenı būl EAEO-ǧa qatysuşy basqa memleketter üşın qauıp töndıredı. Mūndai qorytyndy Euraziialyq ükımetaralyq keŋestıŋ baiandamasynda aitylǧan, dep habarlaidy «Adyrna» tılşısı RİA Novostige sılteme jasap.
Qazaqstan, Resei, Belarus jäne Qyrǧyzstan ökılderınen qūralǧan Euraziialyq ükımetaralyq keŋes Armeniiaǧa qatysty EAEO turaly şarttyŋ qoldanyluyn toqtata tūrudyŋ yqtimal saldary jönındegı baiandamany ūsynǧan.
«Memleket bır mezgılde ekı keden odaǧynyŋ müşesı bola almaidy. Öitkenı mūndai jaǧdaida negızgı qaǧidattardy qatar saqtau mümkın emes. Olarǧa bıryŋǧai kedendık aumaqty saqtau, osy aumaqta tauarlar men kölık qūraldarynyŋ kedendık deklarasiialausyz, baj salyǧyn töleusız jäne kedendık ärı özge de baqylau türlerınen ötpei erkın qozǧalysy, sondai-aq üşınşı taraptarmen tauar saudasyn retteudıŋ bıryŋǧai şaralaryn qoldanu jatady», – delıngen baiandamada.
Qūjat avtorlarynyŋ aituynşa, EAEO men EO-da bıryŋǧai kedendık retteu jüiesı qalyptasqan jäne ärbır müşe memleket üşın mındettı kedendık äkımşılendıru erejelerı qoldanylady.
Är odaqtyŋ öz kedendık aumaǧy bar. Onyŋ şegınde tauarlar deklarasiialausyz jäne kedendık bajdarsyz tasymaldanady. Sonymen qatar ärbır bırlestıktıŋ müşelerı üşınşı elderden keletın tauarlarǧa bıryŋǧai kedendık baj mölşerlemelerın qoldanady. Alaida ekı odaqtyŋ erejelerı bır-bırınen aitarlyqtai erekşelenedı.
Būdan bölek, baiandama avtorlary EAEO-nyŋ Vetnam, Serbiia, Moŋǧoliia, Bırıkken Arab Ämırlıkterı, İndoneziia jäne İranmen erkın sauda turaly kelısımderı bar ekenın atap öttı. Būl qūjattar kedendık tarifterdı yryqtandyrudy közdeidı.
«Atalǧan kelısımderdı basqa integrasiialyq bırlestık aiasynda qoldanu mümkın emes», – dep körsetılgen qūjatta.
Sondai-aq baiandamada Armeniianyŋ Europalyq odaqqa kıru prosesın bastau turaly zaŋnamalyq şeşımı jäne EO-men yntymaqtastyq baǧyttaryna qatysty qabyldanǧan qūjattar eldıŋ keden salasynda europalyq talaptardy engızuge niettı ekenın körsetetını aitylǧan. Osynyŋ saldarynan EAEO kedendık şekarasynyŋ bır bölıgı odaqtyŋ Keden kodeksınde belgılengen tärtıpten özgeşe rejimde jūmys ısteuı mümkın.
Qūjat avtorlarynyŋ pıkırınşe, būl EAEO-nyŋ bıryŋǧai kedendık keŋıstıgıne qauıp töndıredı.
«Mūndai jaǧdaida odaqqa müşe memleketter Armeniia aumaǧynan äkelınetın üşınşı elderdıŋ barlyq tauarynyŋ EAEO kedendık aumaǧyna zaŋdy türde kırgenın qaita tekseruge mäjbür bolady. Būl EAEO-ǧa müşe memleketter arasyndaǧy tauarlardyŋ erkın qozǧalysy jönındegı negızgı qaǧidatty būzady», – dep tüsındıredı baiandama avtorlary.
Qūjatta mūndai şaralardyŋ nätijesınde EAEO-nyŋ ortaq naryǧyndaǧy tauarlar qymbattap, odaq ışındegı tauarlar men qyzmetter öndıruşılerınıŋ bäsekelestık artyqşylyqtary men tabysy tömendeuı mümkın ekenı aitylǧan.
Baiandamada Armeniianyŋ EO-ǧa müşelıgı onyŋ EAEO qūramyndaǧy qatysuymen üilespeitını körsetılgen. Osyǧan bailanysty odaq elderı referendum ötkızılgenge deiın Erevannyŋ EAEO-ǧa qatysuyn toqtata tūruǧa qūqyly ekenı aitylǧan.
Armeniianyŋ Euraziialyq ekonomikalyq odaqqa (EAEO) jäne Europalyq odaqqa (EO) bır mezgılde müşe boluy mümkın emes. Öitkenı būl EAEO-ǧa qatysuşy basqa memleketter üşın qauıp töndıredı. Mūndai qorytyndy Euraziialyq ükımetaralyq keŋestıŋ baiandamasynda aitylǧan. Būl turaly Tengrinews.kz RİA Novosti agenttıgıne sılteme jasap habarlady.
Resei, Belarus, Qazaqstan jäne Qyrǧyzstan ökılderınen qūralǧan Euraziialyq ükımetaralyq keŋes Armeniiaǧa qatysty EAEO turaly şarttyŋ qoldanyluyn toqtata tūrudyŋ yqtimal saldary jönındegı baiandamany ūsyndy.
«Memleket bır mezgılde ekı keden odaǧynyŋ müşesı bola almaidy. Öitkenı mūndai jaǧdaida negızgı qaǧidattardy qatar saqtau mümkın emes. Olarǧa bıryŋǧai kedendık aumaqty saqtau, osy aumaqta tauarlar men kölık qūraldarynyŋ kedendık deklarasiialausyz, baj salyǧyn töleusız jäne kedendık ärı özge de baqylau türlerınen ötpei erkın qozǧalysy, sondai-aq üşınşı taraptarmen tauar saudasyn retteudıŋ bıryŋǧai şaralaryn qoldanu jatady», – delıngen baiandamada.
Qūjat avtorlarynyŋ aituynşa, EAEO men EO-da bıryŋǧai kedendık retteu jüiesı qalyptasqan jäne ärbır müşe memleket üşın mındettı kedendık äkımşılendıru erejelerı qoldanylady.
Är odaqtyŋ öz kedendık aumaǧy bar. Onyŋ şegınde tauarlar deklarasiialausyz jäne kedendık bajdarsyz tasymaldanady. Sonymen qatar ärbır bırlestıktıŋ müşelerı üşınşı elderden keletın tauarlarǧa bıryŋǧai kedendık baj mölşerlemelerın qoldanady. Alaida ekı odaqtyŋ erejelerı bır-bırınen aitarlyqtai erekşelenedı.
Būdan bölek, baiandama avtorlary EAEO-nyŋ Vetnam, Serbiia, Moŋǧoliia, Bırıkken Arab Ämırlıkterı, İndoneziia jäne İranmen erkın sauda turaly kelısımderı bar ekenın atap öttı. Būl qūjattar kedendık tarifterdı yryqtandyrudy közdeidı.
«Atalǧan kelısımderdı basqa integrasiialyq bırlestık aiasynda qoldanu mümkın emes», – dep körsetılgen qūjatta.
Sondai-aq baiandamada Armeniianyŋ Europalyq odaqqa kıru prosesın bastau turaly zaŋnamalyq şeşımı jäne EO-men yntymaqtastyq baǧyttaryna qatysty qabyldanǧan qūjattar eldıŋ keden salasynda europalyq talaptardy engızuge niettı ekenın körsetetını aitylǧan.
Osynyŋ saldarynan EAEO kedendık şekarasynyŋ bır bölıgı odaqtyŋ Keden kodeksınde belgılengen tärtıpten özgeşe rejimde jūmys ısteuı mümkın. Qūjat avtorlarynyŋ pıkırınşe, būl EAEO-nyŋ bıryŋǧai kedendık keŋıstıgıne qauıp töndıredı.
«Mūndai jaǧdaida odaqqa müşe memleketter Armeniia aumaǧynan äkelınetın üşınşı elderdıŋ barlyq tauarynyŋ EAEO kedendık aumaǧyna zaŋdy türde kırgenın qaita tekseruge mäjbür bolady. Būl EAEO-ǧa müşe memleketter arasyndaǧy tauarlardyŋ erkın qozǧalysy jönındegı negızgı qaǧidatty būzady», – dep tüsındıredı baiandama avtorlary.
Qūjatta mūndai şaralardyŋ nätijesınde EAEO-nyŋ ortaq naryǧyndaǧy tauarlar qymbattap, odaq ışındegı tauarlar men qyzmetter öndıruşılerınıŋ bäsekelestık artyqşylyqtary men tabysy tömendeuı mümkın ekenı aitylǧan.
Baiandamada Armeniianyŋ EO-ǧa müşelıgı onyŋ EAEO qūramyndaǧy qatysuymen üilespeitını körsetılgen. Osyǧan bailanysty odaq elderı referendum ötkızılgenge deiın Erevannyŋ EAEO-ǧa qatysuyn toqtata tūruǧa qūqyly ekenı aitylǧan.
Būl şeşım Armeniia üşın bırqatar ekonomikalyq saldarǧa äkeluı mümkın:
– Armeniianyŋ jalpy ışkı önımı 15,6 paiyzǧa tömendep, infliasiia 14,9 paiyzǧa deiın jetuı mümkın;
– jergılıktı önımder tolyq kölemdegı veterinariialyq-sanitariialyq baqylaudan ötedı;
– EAEO elderımen tauar ainalymy 55 paiyzdan astam qysqaruy yqtimal;
– respublikaǧa gaz importynyŋ qūny 69 paiyzǧa ösıp, jylyna 657,5 million dollarǧa jetuı mümkın;
– üşınşı elderge qoldanylatyn salyq salu tärtıbı qaita engızıledı;
– jūmys küşıne kvotalar belgılenıp, Armeniia azamattaryna jūmys ısteu üşın arnaiy rūqsat qūjattaryn räsımdeu qajet bolady;
– eldıŋ turistık qyzmetter eksporty şamamen 40 paiyzǧa, al alkogol önımderınıŋ eksporty 50 paiyzǧa deiın tömendeuı mümkın;
– temırjol arqyly jük tasymaldau tarifterı köterıledı.
