Keşe, 24 qyrküiekte Aqtau maŋynda Qazaqstan Qaruly küşterınıŋ Äskeri-teŋız küşterı ötkızgen oqu-jattyǧu kezınde äskeri qyzmetşılerdıŋ qaza tabuy osydan 11 jyl būryn bolǧan qaiǧyly jaǧdaidy qaita eske saldy.
2015 jylǧy 18 qyrküiekte Kaspii teŋızınde «Ortalyq-2015» oqu-jattyǧuy barysynda tört sarbaz suǧa batyp qaza tapqan edı.
2015 jylǧy oqiǧa qalai bolǧan?
Sol jyly oqu-jattyǧudyŋ ekınşı kezeŋı Maŋǧystau oblysyndaǧy «Oimaşa» poligony maŋynda ötken. Teŋız desantyn tüsıru jattyǧuyna 52 äskeri qyzmetşısı bar alty BTR-80 tartylǧan.
Tehnika jaǧalaudan şamamen bes şaqyrym qaşyqtyqtaǧy teŋızge şyǧyp, 150 metrdei jürgennen keiın aua raiy kürt būzylǧan. Qatty jel men biık tolqynnyŋ äserınen brondy maşinalar suǧa bata bastaǧan. Nätijesınde tört äskeri qyzmetşı qaza boldy.
Qaiǧyly jaǧdaidan keiın sol kezdegı Qorǧanys ministrı İmanǧali Tasmaǧambetov arnaiy komissiia qūryp, oqiǧanyŋ sebepterın anyqtaudy tapsyrǧan. Ol sondai-aq oqiǧa ornyna jedel barudy mındettegen.
Qaza tapqan sarbazdar:
-
19 jastaǧy Bauyrjan Joldabai – sol kezdegı Oŋtüstık Qazaqstan oblysy Sozaq audanynan;
-
19 jastaǧy Asyljan Mahambetov – Atyrau oblysy Qūlsary qalasynan;
-
23 jastaǧy Zamir Ädılov – Almaty oblysynyŋ Eŋbekşıqazaq audanynan;
-
19 jastaǧy Baǧytjan Qalybai – Atyrau oblysy Maqat kentınen.
Asyljan Mahambetov pen Baǧytjan Qalybaidyŋ äskeri qyzmetın aiaqtauyna bır ai ǧana qalǧan bolatyn.
Tergeu jäne jauapqa tartylǧandar
2015 jylǧy 19 qyrküiekte äskeri qyzmetşılerdıŋ qaza boluyna bailanysty qylmystyq ıs qozǧaldy. Is Qazaqstan Respublikasy Qylmystyq kodeksınıŋ 453-babynyŋ 2-bölıgı – auyr zardaptarǧa äkep soqqan qyzmetke salǧyrt qarau faktısı boiynşa tergeldı.
Tergeu nätijesınde äskeri basqaru jüiesındegı bırqatar lauazymdy tūlǧalar qyzmetınen bosatyldy. Olardyŋ qatarynda «Batys» öŋırlık qolbasşylyǧynyŋ qolbasşysy Mūrat Nūǧmanov, onyŋ bırınşı orynbasary ärı ştab bastyǧy Rizat Qolpaşev, jauyngerlık daiyndyq jönındegı orynbasary Mergen Qapaşev jäne teŋız jaiau äskerlerı brigadasynyŋ komandirı Erbūlat Tolyqbaev boldy.
Sol jyldyŋ qazan aiynda Qorǧanys ministrlıgınde arnaiy alqa mäjılısı ötıp, oqiǧanyŋ sebepterı talqylandy. Bas inspeksiia jürgızgen taldau qorytyndysynda qauıpsızdık talaptarynyŋ saqtalmauy, belgılengen algoritmderdıŋ oryndalmauy, jeke qūramnyŋ daiyndyǧynyŋ jetkılıksızdıgı jäne baqylaudyŋ älsızdıgı negızgı faktorlar retınde körsetıldı.
Qaza tapqan äskeri qyzmetşılerdıŋ otbasylaryna memleket tarapynan 1,5 million teŋgeden materialdyq ötemaqy tölenetını de habarlanǧan.
Sot ükımı
Qaiǧyly oqiǧadan bır jyldan astam uaqyt ötken soŋ, 2016 jylǧy 25 qaraşada Aqtau garnizonynyŋ äskeri soty ıstı qarady. Sot aldynda alty adam jauap berdı.
Mūrat Nūǧmanov, Erbūlat Tolyqbaev jäne 25744 äskeri bölımınıŋ teŋız jaiau äskerlerı komandirınıŋ orynbasary Raşid Jylqaidarov 2,5 jylǧa bas bostandyǧynan aiyryldy. Olar jazasyn qonys koloniiasynda öteuge tiıs boldy.
Al kışı serjant Abai Baimūratovqa 1,5 jyl bas bostandyǧynan aiyru jazasy taǧaiyndaldy.
Vzvod komandirı Bauyrjan Tölegenov pen kışı serjant Erasyl Köbegen alty aiǧa bas bostandyǧynan aiyrylǧanymen, sot Qylmystyq kodekstıŋ 63-babyn qoldanyp, olarǧa şartty jaza belgıledı.
2026 jylǧy 24 qyrküiekte Maŋǧystau oblysynda äskeri-teŋız jattyǧuy kezınde taǧy da tötenşe jaǧdai tırkeldı.
Aldyn ala mälımet boiynşa, oqu-jauyngerlık tapsyrmany oryndau barysynda aua raiynyŋ kürt özgerıp, jeldıŋ küşeiuınen 19 äskeri qyzmetşını teŋız tolqyny alyp ketken.
Olardyŋ kem degende 12-sı qaza tapty. Taǧy ekı äskeri qyzmetker habar-oşarsyz ketken, al bıreuı Maŋǧystau oblystyq auruhanasynda auyr jaǧdaida jatyr.
Oqiǧa ornyna qūtqaru qyzmetterınıŋ küşterı men qajettı tehnikasy jıberılgen.
Äskeri qyzmetşılerdıŋ qaza boluyna bailanysty sotqa deiıngı tergeu bastaldy. Qazırgı uaqytta oqiǧanyŋ naqty sebepterı men oǧan äser etken jaǧdailar anyqtalyp jatyr.
