Foto:triplook.me
Kanada premer-ministrı Mark Karni AQŞ prezidentı Donald Tramptyŋ ekı el şekarasynda ornalasqan Ūly kölderdıŋ ışındegı eŋ kışısı – Ontario kölınıŋ atauyn «Amerika kölı» dep özgertu turaly şeşımın synǧa aldy.
AQŞ prezidentı būl turaly jarlyqqa 27 şılde, beisenbı künı Aq üide qol qoiǧan. Būl şeşım Kanadamen jasaluy tiıs sauda kelısımı būzylǧannan bırneşe kün ötken soŋ qabyldandy, dep habarlaidy "Adyrna".
«Bız Ontario kölınıŋ atauyn dereu “Amerika kölı” dep özgertemız», – dedı Tramp jurnalisterge.
Ol mūndai şeşımge kanadalyq şeneunıkterdıŋ AQŞ ökılderımen «öte naşar qarym-qatynas jasaǧanyn» sebep retınde keltırdı.
Kanada premer-ministrı būl şeşımge äleumettık jelıdegı X paraqşasynda pıkır bıldırdı.
«Būl ataudyŋ tarihy 400 jyldan asady. Ol Kanadanyŋ konfederasiiasy qūrylyp, AQŞ-tyŋ Täuelsızdık deklarasiiasy qabyldanǧanǧa deiın paida bolǧan. Amerikanyŋ özgerıp jatqanyn bılemız. Onyŋ sauda bailanystary, syrtqy saiasaty, ūlttyq eskertkışterı, tıptı geografiialyq ataulary da özgerude. Al kanadalyqtar bır närsenı jaqsy bıledı: zattardy öz atymen atau kerek. Būl Ontario kölı dep atalady. Būryn da solai bolǧan, qazır de solai jäne ärdaiym solai bolady», – dep jazdy Karni.
Tramp Ontario kölınıŋ atauyn özgertu josparyn alǧaş ret 25 tamyzda jariialaǧan. Būl AQŞ pen Kanada arasyndaǧy jaŋa sauda kelısımı boiynşa kelıssözderdıŋ sätsız aiaqtaluynan üş kün ötken soŋ boldy.
Osydan keiın AQŞ Kanadadan keletın bırqatar tauarlarǧa 50 paiyzdyq kedendık baj salyǧyn engızdı. Olardyŋ qatarynda şarap, jihaz, süt önımderı, sement, kiım-keşek, qarmaq jäne hokkei jabdyqtary bar.
Būǧan jauap retınde Mark Karni AQŞ-tan importtalatyn bırqatar tauarlarǧa 50 paiyzǧa deiın baj salyǧyn engızetının mälımdedı. BAQ mälımetınşe, būl şaralar süt önerkäsıbı, metallurgiia, tūrmystyq tehnika, selliuloza-qaǧaz öndırısı, elektronika jäne basqa da salalardy qamtidy. Jaŋa tarifterdıŋ 8 qyrküiekten bastap küşıne enuı kütılude.
Sauda kelısımınıŋ būzyluyna ekı tarap ta bır-bırın kınälady. Karni kelıssözderdıŋ sätsız aiaqtaluyna AQŞ tarapynyŋ soŋǧy sätte ūsynǧan özgerısterı sebep bolǧanyn aitty. Onyŋ pıkırınşe, būl talaptar «ädıletsız, naryqtyq qaǧidalarǧa qaişy» bolǧan jäne kez kelgen kelısımnıŋ senımdılıgıne kümän keltırgen.
Al kelıssözderge qatysqan AQŞ sauda ökılı Djeimison Grir Ottavanyŋ sol aptada aldyn ala kelısılgen şarttar negızınde sauda kelısımın tüpkılıktı bekıtuden bas tartqanyn mälımdedı.
Donald Tramp prezidenttık ökılettıgınıŋ ekınşı merzımı bastalǧaly berı bırqatar ırı geografiialyq nysandar men mekemelerdıŋ atauyn özgertudı bırneşe ret ūsyndy.
2025 jyldyŋ qaŋtarynda onyŋ bastamasymen Meksika şyǧanaǧy «Amerika şyǧanaǧy» dep atalyp, Aliaskadaǧy Denali tauynyŋ atauy qaitadan Mak-Kinli bolyp özgertıldı. Meksika şyǧanaǧynyŋ atauyn özgertu turaly şeşım Meksika tarapynan synǧa ūşyrady. El ökılderı būrynǧy ataudyŋ halyqaralyq navigasiiada ǧasyrlar boiy qoldanylyp kelgenın atap öttı.
Al 2025 jyldyŋ jeltoqsanynda Vaşingtondaǧy Djon Kennedi atyndaǧy öner körsetu ortalyǧynyŋ atauyna Tramptyŋ esımı qosyldy. 2026 jyldyŋ mamyrynda sot qazırgı AQŞ prezidentınıŋ esımın ortalyq atauynan alyp tastau turaly şeşım şyǧardy.
Sudia öz ükımın, sonyŋ ışınde, ortalyqqa ataudy AQŞ Kongresı bergenımen jäne ony «tek Kongress qana özgerte alatynymen» tüsındırdı.
