Biyl Almaty oblysyndaǧy baǧbandar 100 myŋ tonnaǧa juyq alma jinaudy josparlap otyr. Onyŋ 80 paiyzy ışkı naryqqa jöneltılse, qalǧan 20 paiyzy eksportqa şyǧarylady. Almaty öŋırınıŋ almasy negızınen Täjıkstan, Qyrǧyzstan, Resei jäne Belarus elderıne eksporttalady. Sonymen qatar jinalǧan önımnıŋ 10 paiyzy şyryn, piure, tosap jäne özge de qaita öŋdelgen önımder şyǧaruǧa paidalanylady, – dep habarlaidy Almaty oblysy äkımınıŋ baspasöz qyzmetı.
Bügınde oblystaǧy alma baqtarynyŋ jalpy aumaǧy 9,9 myŋ gektardy qūraidy. Onyŋ 2,2 myŋ gektary – intensivtı baqtar. Alma ösıru kölemı boiynşa oblystyŋ Eŋbekşıqazaq audany köş bastap tūr. Mūnda jyl saiyn 34,1 myŋ tonna önım jinalady. Odan keiıngı orynda Ūiǧyr, Talǧar, Qarasai jäne Jambyl audandary tūr.
Öŋırde alma aǧaşynyŋ 21 sorty ösırıledı. Mysaly, Almaty aporty, fudji, gala, golden delişes, sinap, kandil, aidared jäne basqa da keŋ taralǧan sorttar bar. Sonyŋ ışınde gala sūrypyna halyqaralyq naryqta sūranys joǧary.
«Almaty oblysynda soŋǧy üş jarym jylda 282 myŋ tonnadan astam alma jinalyp, sonyŋ 1,5 myŋ tonnasy şetel naryǧyna eksporttaldy. Eksporttan tüsken tüsım şamamen 1 mln 549 myŋ AQŞ dollaryn qūrady. Qazır Europa elderı, Qytai, Ortalyq Aziia jäne Taiau Şyǧys naryqtarymen eksportty ūlǧaitu baǧytyndaǧy jūmystar jürgızıp jatyrmyz. Sonymen qatar, tek jaŋa pısken almany ǧana emes, şyryn, keptırılgen alma, pastila siiaqty qaita öŋdelgen önımderdı de syrtqy naryqqa şyǧaru közdelıp otyr. Bızdıŋ basty mındet – önımdılıktı arttyru. Sol üşın joǧary önımdı köşetter otyrǧyzylyp, tamşylatyp suaru jüiesı engızılude, sifrlyq tehnologiialar qoldanylyp, intensivtı baqtardyŋ kölemı ūlǧaitylyp jatyr», – dedı Almaty oblysy Auyl şaruaşylyǧy basqarmasynyŋ basşysy Dimaş Sydyqov.
Öŋırde Almaty aportyn halyqaralyq deŋgeidegı brend retınde damytuǧa erekşe köŋıl bölınude. Aport almasyn qalpyna keltıru jobasy aiasynda sapaly köşetter köbeitılıp, jaŋa baqtar otyrǧyzyluda. Bügınde oblystaǧy aport baǧynyŋ jalpy aumaǧy şamamen 2,3 myŋ gektardy qūraidy. Būl baqtardan jylyna 6,6 myŋ tonna aport almasy jinalady, ortaşa önımdılıgı gektaryna 88,5 sentnerdı qūraidy. Sonymen qatar jemıs-jidektı saqtau jäne qaita öŋdeu baǧytynda jaŋa jobalar ıske asyryluda. Sonyŋ bırı – jylyna 80 myŋ tonna jemıs-kökönıs öŋdeuge qauqarly «QAZAQ Global Food JV» zauytynyŋ qūrylysy. Joba ıske qosylǧannan keiın öŋdeu kölemı ūlǧaiyp, almany ūzaq saqtauǧa mümkındık tuady. Būl mausymnan tys uaqytta da önımdı naryqqa şyǧaryp, eksport kölemın arttyruǧa yqpal etedı.
Sondai-aq öŋırde alma ösırumen ainalysan şaǧyn şaruaqojalyqtar da bar. Solardyŋ bırı – Eŋbekşıqazaq audany Äimen auylynda ornalasqan «Hişmanov» baǧy. Jalpy aumaǧy – 14 gektar. Onyŋ 4 gektarynda köşet ösırıledı. Qalǧan jerge baq otyrǧyzylyp, türlı täjıribeler jasalady. Sondai-aq şaruaqojalyq Äimen auyly men oǧan jaqyn eldımekenderdıŋ tūrǧyndaryn jūmyspen qamtyp otyr. Mūnda tūraqty türde 15 adam eŋbek etedı. Al önım jinau jäne köşet otyrǧyzu kezınde olardyŋ sany 30-45 adamǧa deiın jetedı. Byltyr 12 tonna önım alynǧan. Al biyl onyŋ kölemın 24-28 tonnaǧa deiın jetkızu josparlanǧan. Sonymen qatar alma jinau kezınde eşqandai qaldyq qalmaidy. Onyŋ bärı arnaiy sūryptalyp, kädege jaratylady. Önımnıŋ barlyǧy derlık Qazaqstan aumaǧynda satylady.
«Bız qazaqstandyq seleksiiaǧa jatatyn, joǧalyp ketuge säl qalǧan Anel, Ainūr, Damira, Voshod, Raşi siiaqty sorttardy köbeituge jūmys ıstep jatyrmyz. Öitkenı būl sūryptar jaqsy önım beredı, dämı de tıl üiıredı. Şaǧyn tälımbaǧymyz bar. Onda negızınen özımızdıŋ baqqa qajet köşetterdı ösıremız. Qaisysy bızdıŋ aimaqqa qolaily ekenın zerttep, sodan keiın ǧana baqta ösıruge kırısemız», – deidı şaruaqojalyq basşysy Ruslan Hişmanov.
Qazırgı taŋda alma baǧynyŋ babyn tapqan baǧbandar alǧaşqy jiyn-terınge kırısıp kettı. Oblysta almanyŋ önımdılıgın arttyruǧa jäne otandyq sorttardy saqtap, köbeituge baǧyttalǧan jūmystar jüielı türde jürgızılude. Jaŋa baqtardyŋ kölemı ūlǧaiyp, zamanaui suaru jüielerı jäne sifrlyq tehnologiialar engızılude. Sonymen qatar önımdı saqtau men qaita öŋdeu infraqūrylymyn damytu arqyly jergılıktı almanyŋ eksport äleuetın küşeituge basymdyq berılıp otyr. Aldaǧy uaqytta būl jūmystar oblystyŋ alma öndırısın jaŋa deŋgeige köterıp, sapaly otandyq önım kölemın arttyruǧa mümkındık beredı.
