Qazaqstanda soŋǧy bır jylda otbasy institutyn nyǧaitu, tūrmystyq zorlyq-zombylyqtyŋ aldyn alu jäne balalardyŋ qūqyqtaryn qorǧau baǧytynda bırqatar maŋyzdy bastama jüzege asyryldy. Respublika boiynşa Otbasyn qoldau ortalyqtarynyŋ jelısı keŋeiıp, bala qūqyqtaryn qorǧauǧa arnalǧan jaŋa qūrylymdar aşyldy. Sonymen qatar tūrmystyq zorlyq-zombylyqqa qatysty zaŋnama küşeitılıp, demografiialyq üderısterdı ǧylymi tūrǧyda zertteuge baǧyttalǧan jaŋa ortalyq jūmysyn bastady.
Prezident janyndaǧy Äielder ısterı jäne otbasylyq-demografiialyq saiasat jönındegı ūlttyq komissiianyŋ müşesı Näzipa Şanai BAQ.KZ tılşısıne bergen sūhbatynda soŋǧy bır jylda atqarylǧan jūmystar men aldaǧy josparlar turaly aityp berdı.
160 Otbasyn qoldau ortalyǧy myŋdaǧan otbasyǧa kömek körsetıp otyr
Spikerdıŋ aituynşa, Ūlttyq komissiianyŋ otbasy saiasaty baǧytyndaǧy eŋ maŋyzdy nätijelerınıŋ bırı – respublika boiynşa Otbasyn qoldau ortalyqtarynyŋ aşyluy.
Bügınde elımızde 160 ortalyq jūmys ısteidı. Olar tek oblys ortalyqtarynda ǧana emes, audan deŋgeiınde de halyqqa qyzmet körsetıp jatyr.
Bügıngı taŋda respublika boiynşa 160 Otbasyn qoldau ortalyǧy qūryldy. Olar tek ülken qalalarda ǧana emes, audandarda da aşylyp, jūmys ıstep jatyr. Būl ortalyqtardyŋ negızgı maqsaty – qiyn jaǧdaiǧa tap bolǧan otbasylarǧa qūqyqtyq, psihologiialyq jäne äleumettık kömek körsetu, – dedı Näzipa Şanai.
Onyŋ aituynşa, 2025 jyly ıske qosylǧan ortalyqtarǧa bır jyldyŋ ışınde 44,5 myŋ adam öz erkımen jügıngen.
Sonyŋ nätijesınde 20 myŋnan astam otbasyǧa qūqyqtyq, psihologiialyq jäne äleumettık kömek körsetılgen. Al 15 myŋnan astam otbasy tūraqty baqylauǧa alynyp, olardyŋ mäselelerı tolyq şeşılgenge deiın ortalyq mamandarynyŋ süiemeldeuımen jūmys jürgızılude.
Osy jyldyŋ alǧaşqy bes aiynda taǧy 24 myŋ otbasy konsultasiia alyp, 5 myŋ otbasyǧa arnaiy jospar boiynşa qoldau körsetılıp jatyr.
Öŋırlerde bala qūqyqtaryn qorǧau basqarmalary aşyldy
Ūlttyq komissiianyŋ ūsynysymen biyl elımızdıŋ barlyq oblys ortalyǧynda bala qūqyqtaryn qorǧau basqarmalary jūmysyn bastady.
Būǧan deiın respublika boiynşa Prezident janyndaǧy Bala qūqyqtary jönındegı uäkıl ǧana bolatyn. Biyl Ūlttyq komissiia kötergen mäselenıŋ nätijesınde är oblys ortalyǧynda bala qūqyqtaryn qorǧau basqarmalary aşylyp, ıske qosyldy, – dedı ol.
Qazaqstandyq otbasylardy qandai mäseleler alaŋdatady?
Näzipa Şanaidyŋ aituynşa, bügın de qazaqstandyq otbasylar üşın eŋ özektı mäselelerdıŋ qatarynda baspana, balabaqşa, sapaly bılım beru jäne zeinet jasyndaǧy azamattardy äleumettık qoldau mäselelerı qalyp otyr.
Būl mäselelerdı bız Qazaqstandyq qoǧamdyq damu institutynyŋ zertteulerınen körıp otyrmyz. Sol zertteulerdıŋ qorytyndysy boiynşa ūsynystarymyzdy tiıstı memlekettık organdarǧa joldaimyz. Är mäsele boiynşa jeke baǧdarlamalar ıske asyrylyp jatyr, – dedı Ūlttyq komissiia müşesı.
Onyŋ aituynşa, Ūlttyq komissiia būl mäselelerdı jeke-jeke emes, keşendı türde şeşudı ūsynady.
Demografiialyq üderısterdı zertteitın jaŋa ortalyq jūmysyn bastady
Spikerdıŋ sözınşe, Ūlttyq komissiia kötergen maŋyzdy bastamalardyŋ bırı – demografiialyq üderısterdı jüielı zertteitın arnaiy ortalyqtyŋ qūryluy.
Qazır būl ortalyq Qazaqstandaǧy alǧaşqy demografiialyq üderıster jönındegı ūlttyq baiandamany äzırleuge kırısken.
Bızge demografiialyq üderısterdı zertteitın arnaiy mekeme qajet ekenın köterdık. Nätijesınde biyl sondai ortalyq aşyldy. Endı tuylatyn balalardyŋ sany, olardyŋ bırneşe jyldan keiın balabaqşaǧa, mektepke baruy siiaqty mäseleler ǧylymi ärı ekonomikalyq tūrǧydan josparlanady, – dedı Näzipa Şanai.
«133 äiel küieuınıŋ qolynan qaza tapty»
Tūrmystyq zorlyq-zombylyqtyŋ aldyn alu mäselesıne toqtalǧan Ūlttyq komissiia müşesı zaŋnamany küşeituge qoǧamdaǧy ahual sebep bolǧanyn aitty.
2025 jyldyŋ qorytyndysy boiynşa elımızde 133 äiel öz küieuınıŋ qolynan qaza tapty. Būl – 133 otbasynyŋ balalary jetım qaldy degen söz. Qoǧam būl mäselenı öz ışınde şeşe almaǧandyqtan, Ūlttyq komissiia kötergen mäsele boiynşa zaŋdarǧa özgerıster engızıldı, – dedı ol.
Onyŋ aituynşa, bügınde tūrmystyq zorlyq-zombylyq üşın qylmystyq jauapkerşılık qarastyrylǧan.
Sonymen qatar būryn zorlyq körgen äielder men balalar daǧdarys ortalyqtaryna ornalastyrylsa, qazırgı taŋda mūndai jaǧdaida polisiia zorlyq körsetken adamdy üiden şyǧaru şaralaryn qoldanady.
Stalking pen qyz alyp qaşuǧa qatysty jauapkerşılık engızıldı
Zaŋnamalyq özgerısterdıŋ qatarynda kämeletke tolmaǧandarǧa qatysty seksualdyq zorlyq-zombylyq üşın jauapkerşılıktıŋ küşeiuı, stalkingke qatysty qylmystyq jauapkerşılıktıŋ engızıluı jäne qyz alyp qaşuǧa bailanysty jauapkerşılıktıŋ zaŋmen bekıtıluı de bar.
Täuelsızdık tarihynda alǧaş ret stalking mäselesı boiynşa qylmystyq jauapkerşılık engızıldı. Sonymen qatar tūrmys qūruǧa mäjbürleu nemese alyp qaşu da äieldıŋ qūqyǧyn būzu bolyp sanalady jäne būl mäseleler de zaŋmen retteldı, – dedı spiker.
Sonymen bırge ol būl baǧyttaǧy basty maqsat zaŋdardy odan ärı küşeitu emes, qoǧamnyŋ qūqyqtyq mädenietın arttyru ekenın atap öttı.
Bızdıŋ qoǧam sondai deŋgeige jetuı kerek: adam adamǧa zorlyq körsetu – qūqyq būzu ekenın bärı tüsınuı tiıs. Sondyqtan eŋ maŋyzdysy – qoǧamnyŋ mädenietın, qūqyqtyq sanasyn özgertu, – dedı Näzipa Şanai.
«Äleumettık kömek bärıne bırdei, qajettılıgıne qarai berıluı kerek»
Köpbalaly jäne jas otbasylardy qoldau mäselesıne qatysty Ūlttyq komissiia müşesı būl sūraq boiynşa özınıŋ jeke pıkırın bıldırdı.
Qoǧamdy köpbalaly, az balaly dep bölıp qaraudyŋ qajetı joq dep sanaimyn. Äleumettık kömek bärıne bırdei, qajettılıgı bar adamǧa berıluı kerek. Sondyqtan däl qazır osy baǧytta arnaiy jaŋa şaralar äzırlenıp jatyr dep aita almaimyn, – dedı ol.
«Balany internetten tolyq qorǧaityn baǧdarlama joq»
Balalardyŋ internet qauıpsızdıgıne toqtalǧan Näzipa Şanai biyl Ūlttyq komissiia Meta kompaniiasynyŋ basşylarymen kezdeskenın aitty.
Onyŋ aituynşa, kompaniia balalardy qorǧauǧa arnalǧan 200-den astam baǧdarlamany tanystyrǧan.
Bız olardyŋ bärın kördık. Bıraq kezdesudıŋ soŋynda “osynyŋ bärı nätije bere me?” dep sūradyq. Olar “joq” dep jauap berdı. Eŋ maŋyzdysy – ata-ana men balanyŋ arasyndaǧy senım dedı. Men būl pıkırmen tolyq kelısemın, – dedı spiker.
Onyŋ pıkırınşe, qazırgı taŋda internetten tolyq bas tartu mümkın emes. Sondyqtan balalardy äleumettık jelını bılım alu, jūmys ısteu jäne dūrys qarym-qatynas qūraly retınde paidalanuǧa üiretu maŋyzdy.
Sonymen qatar qoǧamda 16 jasqa deiıngı balalardy äleumettık jelılerge tırkeuge şekteu engızu turaly ūsynystar da köterılıp jatqanyn aitty.
Jastarǧa nekege deiın keŋes beru qolǧa alyndy
Aldaǧy kezeŋde Ūlttyq komissiia otbasy institutyn nyǧaituǧa erekşe nazar audarmaq.
Osyǧan bailanysty Otbasyn qoldau ortalyqtarynyŋ janynan otbasyn qūruǧa niettı jastarǧa arnalǧan psihologiialyq, qūqyqtyq jäne ūlttyq qūndylyqtarǧa negızdelgen konsultasiialar ūiymdastyrylyp jatyr.
Būl jūmystardy qoǧamdyq ūiymdar, Analar keŋesı, Äkeler odaǧy jäne AHAT bölımderımen bırlesıp qolǧa alyp jatyrmyz, – dedı Näzipa Şanai.
Spikerdıŋ aituynşa, demografiialyq ösımdı qamtamasyz etu üşın reproduktivtık densaulyq mäselesıne erekşe köŋıl bölınıp otyr.
Ūlttyq komissiia üş jyldan berı reproduktivtık densaulyq aptalyqtaryn ötkızıp keledı. Jaqynda Jezqazǧanda erte jüktılık mäselesıne arnalǧan respublikalyq seminar ūiymdastyrylǧan.
Sonymen qatar komissiia ata-analardyŋ sifrlyq sauattylyǧyn arttyruǧa baǧyttalǧan jobalardy da ıske asyryp jatyr.
Bügıngı zamannyŋ talaby – jasandy intellektpen jūmys ısteu. Sondyqtan bız ata-analardy, äsırese üide otyrǧan analardy jasandy intellekttı qoldanuǧa üiretu baǧytyndaǧy jobalardy ıske qosyp jatyrmyz. Maqsat – ata-ananyŋ bılımı balasynyŋ bılımınen kem bolmauy, – dedı Ūlttyq komissiia müşesı.
Näzipa Şanaidyŋ aituynşa, Ūlttyq komissiianyŋ 2026 jylǧa arnalǧan jūmys jospary 46 tarmaqtan tūrady.
Olardyŋ qatarynda balalar lagerlerınıŋ lisenziialau talaptarynyŋ saqtaluyn baqylau, balalarǧa arnalǧan tauarlar men önımderdıŋ qauıpsızdıgı, mekteptegı tamaqtanu sapasy siiaqty baǧyttar bar.
Bızdıŋ josparymyz 46 tarmaqtan tūrady. Onyŋ ışınde köptegen baǧyt qaralǧan. Sondyqtan däl jyl soŋyna deiın qandai zaŋ qabyldanady nemese qandai naqty nätije bolady dep aitu qiyn. Jyl aiaqtalǧannan keiın barlyq jūmysqa qorytyndy jasalady, – dep tüiındedı Näzipa Şanai.
