"Etnostyq bırlık pen progress". Az ūlttary qysymǧa tüsken Qytaidaǧy jaŋa zaŋ alaŋdauşylyq tuǧyzdy

126
Adyrna.kz Telegram
https://adyrna.kz/storage/uploads/9HKOG2ZDYat8uLlSw3grjLZ72Hz15sAvUrRpXktJ.jpg

Qytaida 1 şıldeden bastap "etnostyq bırlık pen progreske järdemdesu turaly" jaŋa zaŋ küşıne endı, dep habarlaidy "Adyrna" ūlttyq portaly.

Beijıŋ qūjattyŋ maqsaty ūlttyq bırlıktı nyǧaitu jäne ortaq azamattyq bıregeilıktı qalyptastyru ekenın habarlaǧan.

Al halyqaralyq qūqyq qorǧauşylar onyŋ ūlttyq azşylyqtardyŋ tıldık jäne mädeni qūqyqtaryna äser etuı mümkın ekenıne alaŋdauşylyq bıldırude.

Zaŋǧa säikes, putunhua (standartty qytai tılı) mektepterdegı negızgı oqytu tılı jäne memlekettık mekemelerdegı basty jūmys tılı bolady. Ūlttyq azşylyqtardyŋ tılderı saqtalǧanymen, olar negızınen jeke pän retınde oqytylady, al negızgı pänderdı oqytu tılı retınde qoldanylmaidy.

Sondai-aq qoǧamdyq oryndarda qytai tılı men ūlttyq azşylyqtardyŋ tılderı qatar qoldanylǧan jaǧdaida basymdyq putunhuaǧa berıledı. Zaŋ Qytaidaǧy resmi tanylǧan 56 etnostyq azşylyqqa, sonyŋ ışınde qazaqtar, ūiǧyrlar, tibettıkter men moŋǧoldarǧa qatysty qoldanylady.

Qytai bilıgı jaŋa zaŋ ūlttyq bırlıktı nyǧaituǧa jäne etnostar arasyndaǧy kelısımdı damytuǧa baǧyttalǧanyn habarlaǧan. Alaida AQŞ pen Euroodaq būl qūjat ūlttyq azşylyqtardyŋ mädeni jäne tıldık qūqyqtaryn şekteuı mümkın degen alaŋdauşylyq bıldırdı.

Halyqaralyq qūqyq qorǧau ūiymdary zaŋnyŋ keibır baptaryna erekşe nazar audaruda.

Atap aitqanda, 63-bapqa säikes, Qytai bilıgı etnostyq bırlıkke nūqsan keltıredı nemese separatizmdı qoldaidy dep eseptegen şeteldegı ūiymdar men jeke tūlǧalardy jauapkerşılıkke tartu mümkındıgın qarastyrady.

Qūqyq qorǧauşylardyŋ pıkırınşe, būl norma Qytaidyŋ Tibet pen Şyŋjaŋdaǧy saiasatyn synaityn jurnalisterge, ǧalymdarǧa, qoǧamdyq belsendılerge jäne dıni ūiymdarǧa qysym jasau qūralyna ainaluy mümkın.

Al Qytaidyŋ ädılet ministrınıŋ orynbasary Hu Veile būl syndardy joqqa şyǧaryp, atalǧan bap ūlttyq qauıpsızdıktı qorǧau jäne separatizmmen küresu üşın qajet zaŋdy tetık ekenın aitty. Sondai-aq Beijıŋ jaŋa zaŋ ūlttyq azşylyqtardy assimiliasiialauǧa nemese olardyŋ mädeni qūqyqtaryn şekteuge baǧyttalmaǧanyn habarlady.

Degenmen qūqyq qorǧauşylar zaŋnyŋ 15 jäne 22-baptary putunhuanyŋ märtebesın küşeitu arqyly tibet, ūiǧyr, moŋǧol jäne basqa da ūlttyq azşylyqtardyŋ tılderın qoldanu aiasyn odan ärı taryltuy mümkın dep esepteidı. Soŋǧy jyldary osy eldegı qazaq diasporasy ökılderdı de qysymǧa ūşyraǧany mälım. 

Pıkırler