19-20 mamyr künderı elordada «Altyn Orda – dala örkenietınıŋ ülgısı: tarih, arheologiia, mädeniet, bıregeilık» atty halyqaralyq ǧylymi simpozium öttı. Is-şaraǧa älemnıŋ 23 elınen 300-den astam jetekşı ǧalymdar, sarapşylar men mamandar qatysty. Simpozium qorytyndysy boiynşa qatysuşylar Altyn Orda mūrasyn zertteu jäne därıpteu mäselelerıne qatysty halyqaralyq akademiialyq qauymdastyqtyŋ ortaq ūstanymdaryn aiqyndaityn Qarar qabyldady.
Simpozium Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı Q.Toqaevtyŋ töraǧalyǧymen, IýNESKO-nyŋ qoldauymen jäne halyqaralyq ärı memlekettık deŋgeidegı bedeldı tūlǧalardyŋ qatysuymen öttı. Is-şaraǧa IýNESKO Bas direktorynyŋ mädeniet jönındegı orynbasarynyŋ mındetın atqaruşy, IýNESKO-nyŋ Düniejüzılık mūra ortalyǧynyŋ direktory Elundu Lazar, Qyrǧyz Respublikasynyŋ Memlekettık hatşysy Arslan Koichiev, Tatarstan Respublikasynyŋ Mädeniet ministrı İrada Aiupova, «La France s’engage» qorynyŋ prezidentı Odre Azule, Moŋǧoliia Ǧylym akademiiasynyŋ prezidentı Sodnosambuu Demberel, Özbekstan Respublikasy Ǧylym akademiiasynyŋ prezidentı Şavkat Aiupov jäne basqalary qatysty.
Qarardy qabyldau simpoziumnyŋ plenarlyq jäne seksiialyq otyrystary aiasynda jüzege asty. Oǧan ǧylymi-zertteu ortalyqtarynyŋ, halyqaralyq ūiymdardyŋ, akademiialyq instituttardyŋ ökılderı, sondai-aq gumanitarlyq jäne ǧylymi-bılım beru salalaryndaǧy yntymaqtastyqty damytuǧa atsalysyp otyrǧan beiındı qūrylymdar qatysty. Qūjat Ūly dala mūrasynyŋ tarihi, mädeni jäne örkeniettık maŋyzyn jan-jaqty talqylaudyŋ qorytyndysy boldy.
Qararda qatysuşylardyŋ ortaq ūstanymyn bıldıretın negızgı qaǧidalar bekıtılgen. Atap aitqanda, Qazaqstan Respublikasynyŋ Altyn Orda men Ūly dala örkenietınıŋ tarihi-mädeni mūrasyn zertteu salasyndaǧy halyqaralyq akademiialyq yntymaqtastyqty keŋeituge baǧyttalǧan bastamalaryna qoldau bıldırıldı. Sonymen qatar ǧylymi-bılım beru dialogyn damytuǧa jäne zertteu jūmystarynyŋ ılgerıleuıne jan-jaqty qoldau körsetkenı üşın IýNESKO-ǧa alǧys aityldy.
Qūjatta halyqaralyq ǧylymi qauymdastyq pen beiındı ūiymdardyŋ küş-jıgerın bırıktıre otyryp, memleketaralyq mädeni jäne gumanitarlyq jobalar arqyly Altyn Orda mūrasyn jüielı zertteu jäne keŋınen nasihattau qajettıgı atap ötılgen. Sondai-aq Altyn Ordanyŋ tarihi rölın keŋ örkeniettık tūrǧyda jaŋaşa ärı keşendı paiymdaudyŋ maŋyzdylyǧyna, onyŋ ziiatkerlık, ruhani, institusionaldyq jäne ekonomikalyq erekşelıkterın tereŋ aşuǧa basymdyq berılgen.
Qararda Altyn Ordanyŋ etnostyq jäne dıni äraluandylyq qaǧidattaryna negızdelgen köpmädeniettı qoǧamnyŋ bıregei ülgısı bolǧany jäne türlı halyqtar men mädenietter arasyndaǧy özara yqpaldastyqtyŋ tūraqty ülgılerın qalyptastyrǧany erekşe atap ötıledı. Sonymen qatar Altyn Ordanyŋ Ūly daladaǧy saiasi-mädeni dästürlerdıŋ qalyptasuyna, halyqaralyq sauda men diplomatiianyŋ, qūqyqtyq instituttardyŋ, numizmatika, öner men qolönerdıŋ damuyna, sondai-aq Ortalyq Euraziiadaǧy köşpelı jäne qalalyq örkenietterdıŋ evoliusiiasyna qosqan eleulı ülesı körsetılgen.
Qūjatta Altyn Orda däuırınıŋ arheologiialyq eskertkışterın älemdık tarihi-mädeni mūranyŋ ajyramas bölıgı retınde saqtau mäselesınıŋ airyqşa maŋyzy körsetılıp, Ūly dala halyqtarynyŋ muzykalyq dästürlerı, epostyq mūralary, auyzşa aŋyz-äŋgımelerı men folklory sekıldı materialdyq emes mädeni mūrany qorǧau jäne därıpteu qajettıgı atap ötılgen. Sonymen qatar osy baǧytta eŋbek etıp jürgen ǧalymdarǧa arnalǧan halyqaralyq taǧylymdamalardy, bırlesken zertteu baǧdarlamalaryn jäne akademiialyq ūtqyrlyqty keŋeitu bastamalaryna qoldau bıldırıldı.
Simpozium qatysuşylary Altyn Orda men Ūly dala örkenietınıŋ mūrasyn tereŋ zerdeleuge baǧyttalǧan pänaralyq jäne halyqaralyq ǧylymi jobalardy damytudy qoldady. Būl bastamalar Ortalyq Euraziia elderı arasyndaǧy gumanitarlyq bailanystardy nyǧaituǧa jäne ūzaq merzımdı ǧylymi yntymaqtastyqty damytuǧa yqpal etetını atap ötıldı. Sonymen qatar simpoziumdy joǧary deŋgeide ūiymdastyrǧany jäne Altyn Orda taqyrybyn halyqaralyq ǧylymi kün tärtıbınde jüielı türde ılgerıletıp otyrǧany üşın Qazaqstan Respublikasyna alǧys bıldırıldı.
Qabyldanǧan Qarar aldaǧy ǧylymi, bılım beru jäne mädeni-gumanitarlyq qyzmettıŋ tūjyrymdamalyq ärı praktikalyq baǧdarşamy boluǧa baǧyttalǧan. Qūjat halyqaralyq akademiialyq yqpaldastyqty nyǧaitudyŋ jäne älemdık qauymdastyq üşın ämbebap qūndylyqqa ie tarihi mūrany saqtau men jan-jaqty zertteuge arnalǧan tūraqty yntymaqtastyq tetıkterın qalyptastyrudyŋ strategiialyq maŋyzyn aiqyndaidy.
