Osydan 8 jyldai uaqyt būryn jas jıgıt T.Jürgenov atyndaǧy Qazaq Ūlttyq Öner akademiiasyna emtihan tapsyryp, avtobuspen auylyna jol tartyp bara jatty. Tün ışı bolatyn. Grant jauaby jönınde telefonyna habarlama kelıp, atalmyş jıgıt habardaǧy tızımnen öz aty-jönın körgende quanǧanan aiǧailap jıberdı.
Avtobustaǧy ūiyqtap jatqan özge jolauşylar şoşyp ketıp ne bolǧanyn sūraidy. Al bozbala bolsa, özınıŋ T.Jürgenov atyndaǧy Qazaq Ūlttyq Öner akademiiasyna «Muzykalyq teatr ärtısı» mamandyǧyna grantqa tüskenın quana aitady. Avtobustaǧy saparlastar bolaşaq akterdıŋ alǧaşqy qadamyna qūtty bolsyn aityp, körımdıkterın berıp, aq batalaryn jaudyrdy. Quanyşyn saparlastarymen bölısken būl jıgıttıŋ aty-jönı Sündethan Düisehan.
Qazırgı kezde Astana qalasy äkımdıgınıŋ muzykalyq jas körermender teatrynyŋ akterı. Teatr sahnasyndaǧy tūŋǧyş rölı M.Äuezovtıŋ «Abai-Toǧjan» dramasyndaǧy Aqqozy beinesı bolatyn. Sündethan Düisehan somdaǧan Aqqozy beinesı – «Abai–Toǧjan» dramasyndaǧy kürdelı ärı äleumettık maǧynasy tereŋ keiıpkerlerdıŋ bırı. Aqqozy – jeke adam ǧana emes, bükıl qoǧamnyŋ qysymyn alyp jürgen beine. Onyŋ mınezındegı qataldyq – jeke qasietten görı, zaman talabynan tuǧan mınez. Aqqozy beinesı – mahabbat tragediiasynyŋ qarsy betı. Ol – Abai men Toǧjannyŋ sezımıne qarsy tūrǧan küş qana emes, däuırdıŋ qatal zaŋynyŋ körkem beinesı. Sündethan Düisehan būl keiıpkerdı nanymdy, psihologiialyq tereŋdıkpen jetkıze otyryp, körermenge oi salatyn obraz jasaidy.
Aqqozyny Sündethan osylai erekşelendıredı. M.Omarovanyŋ «Şämşı» miuziklındegı Jaras beinesı epizodttyq röl bolsa da, körermen esınde saqtalatyn keiıpker. Jaras-qyzǧanşaq, aşuǧa tez berılgış jan. Bıraq, Sündethan-Jarasty sahna alaŋynda aqtai bıledı. Ol Şämşınıŋ milisiiadan qūtqarǧanyna alǧysyn bıldırıp, keşırım sūraidy. Iаǧni, akter Sündethan Jarastan naǧyz er jıgıtke tän bolmysty aşa aldy.
A.Volodinnıŋ «Qoştasqym kelmeidı» dramasyndaǧy Sündethan nūsqalaityn Valera tuyndydaǧy mäsele tudyruşy, qozǧauşy beine. Valera – syrttai qaraǧanda qarapaiym fotograf. Bıraq onyŋ mamandyǧy simvolikalyq mänge ie, ol sättı «toqtatyp», uaqytty ūstap qaluǧa tyrysatyn adam. Al şyn ömırde ol kerısınşe – uaqyttyŋ, sezımderdıŋ ötıp bara jatqanyn toqtata almaityn tūlǧa. Keiıpker köp jaǧdaida syrttai aşyq körıngenımen, ışınde tereŋ jalǧyzdyq jatyr. Ol özın tolyq tüsınetın adamdy taba almaidy.
Būl – dramanyŋ negızgı emosionaldyq özekterınıŋ bırı. Valera – būl jai ǧana fotograf emes, ol uaqytpen, sezımmen, ötkenmen küresetın adam beinesı. Sündethan Düisehan ony şynaiy, äserlı etıp jetkızıp, körermenge ömırdıŋ ötkınşılıgı men sezımnıŋ baǧasyn tereŋ sezındıredı.
Sündethan Düisehan – sahnada özındık qoltaŋbasy bar, psihologiialyq däldıkke süienetın akterlerdıŋ bırı. Onyŋ oiyny syrtqy effektıden görı ışkı şyndyqqa, tabiǧilyqqa negızdeledı. Anton Chehov:«Önerde eŋ bastysy – şynaiylyq pen qarapaiymdylyq»,-deidı.
Sündethan şynaiylyq qarapaiymdylyqty boiyna sıŋıre bıldı. Sündethan-ärqaşan sahnaǧa şyǧarda bırınşı jäne soŋǧy ret şyǧatyndai baryn salyp, är rölıne ülken tyŋǧylyqpen qaraidy. Osydan 8 jyl avtobus ışınde otyryp, Sündethannyŋ öner jolyna aq tıleuın bıldırgen jolauşylar bügınde onyŋ teatrdaǧy qoiylymdaryn tamaşalap jürgen bolar....
Bahtiiar Tūrsyn
Teatrtanuşy
