Kökşenıŋ kögıldır belesterımen astasyp jatqan Sandyqtau audanyndaǧy Bırlık selolyq okrugıne jolyŋyz tüsse, eŋ äuelı közge tüsetını – tynyştyq pen tırşılıktıŋ tabiǧi üilesımı. Būl öŋırge qarasty Krasnaia poliana, Petrikovka, Arbuzinka auyldary syrttai qaraǧanda qatardaǧy eldı mekender siiaqty körınuı mümkın. Alaida, olardyŋ ışkı bolmysy – tatulyqtyŋ tūnyǧy, eŋbektıŋ ülgısı, adamgerşılıktıŋ ainasy.
Būl auyldardyŋ tynys-tırşılıgı «SHP 1-maia» JŞS direktory Magomed Abuevtıŋ esımımen tyǧyz bailanysty. Onyŋ basşylyǧymen şaruaşylyq tek egın egıp, mal ösırumen ǧana şektelmei, auyldyŋ äleumettık damuyna da serpın berıp otyr. El ırgesınıŋ bekemdıgı – tek ekonomikada emes, adamdar arasyndaǧy senım men syilastyqta ekenın tereŋ tüsıngen azamat auylǧa sport zalyn, böbekjai salyp berıp, keleşek ūrpaqtyŋ qamyn bügınnen oilaǧan.
Mektep – auyldyŋ jüregı. Ötken jyldary bılım ordasyna oblystyq biudjetten qarajat bölınıp, kürdelı jöndeu jūmystary jürgızıldı. Al sol igılıktı ıstıŋ bastauynda tūrǧan jobalyq-smetalyq qūjattarǧa qajettı qarjyny şaruaşylyq öz moinyna alǧany – elge degen janaşyrlyqtyŋ aiqyn körınısı. Būl – naǧyz azamattyq jauapkerşılık.
Üş auyldy jalǧap tūrǧan köpır – tek injenerlık nysan ǧana emes, adamdardy jaqyndastyratyn simvol ıspettı. Ony auyl tūrǧyndary asarlatyp, bır jaǧadan bas, bır jeŋnen qol şyǧaryp tūrǧyzdy. Al Magomed Abuev būl ıske demeuşılık jasap, igılıktı bastamanyŋ ūiytqysyna ainaldy. Mūndaida «köptıŋ küşı – bırlıkte» degen sözdıŋ şynaiy mänı aşylady.
Bırlık auylynda 1150-ge juyq adam tūrady. Onyŋ basym bölıgı – şeşen etnosynyŋ ökılderı. Sonymen qatar, orys pen nemıs ūlttarynyŋ ökılderı de osy topyraqta tamyr jaiǧan. Türı bölek bolǧanymen, tılegı ortaq, jüregı bır būl jandardyŋ ömır salty – tatulyqtyŋ ülgısı. Mūnda ūltqa qarap bölınu joq, kerısınşe, bır-bırıne süienış bolu bar.
Auylda aqsaqaldar keŋesınıŋ orny erekşe. Sol aqylman ortanyŋ bel ortasynda ūzaq jyldar boiy osy selolyq okrugtıŋ äkımı bolǧan, bügınde mektepte ūstazdyq etıp jürgen Aŋsar İbaev syndy azamattardyŋ orny airyqşa. Ol – bır auyldyŋ ideologiiasyn bır oblystyŋ ideologiiasyndai ūstai bılgen tūlǧa. Basşylyq qyzmette jürıp te, bügıngı ūstazdyq jolynda da ol jas ūrpaqtyŋ boiyna otansüigıştık pen patriotizmnıŋ dänın seuıp keledı.
Öz sözınde Aŋsar İbaev: «Auyldyŋ bolaşaǧy – onyŋ bırlıgınde. Bız balalarǧa tek bılım berıp qana qoimai, olardyŋ jüregıne tuǧan jerge degen süiıspenşılıktı, elge degen jauapkerşılıktı sıŋıruımız kerek. Bırlıgı bar eldıŋ tırlıgı de berekelı bolady», – deidı. Būl sözder auyl ömırınıŋ basty ūstanymyna ainalǧandai.
Aŋsar İbaevtyŋ eŋbegı – közge körınbeitın, bıraq qoǧamnyŋ ırgesın bekıtetın ruhani tırek. Ol üşın auyl – jai ǧana meken emes, tärbie alaŋy, ūlttyŋ bolaşaǧy qalyptasatyn qasiettı orta. Sondyqtan da būl auyldaǧy tatulyq pen tärtıp, özara qūrmet pen jauapkerşılık – osyndai azamattardyŋ tabandy eŋbegınıŋ jemısı.
Eŋ taŋǧalarlyǧy – mektep oquşylarynyŋ barlyǧy derlık qazaq tılınde erkın söileidı. Būl – tıl arqyly jürekke jol tabudyŋ jarqyn mysaly. Ärtürlı etnos ökılderınıŋ ortaq tılde söilesuı – bırlıktıŋ eŋ biık körınısı. Būl jerde qazaq tılı tek qatynas qūraly emes, dostyqtyŋ dänekerı, ruhani tūtastyqtyŋ özegı.
Taǧy bır erekşe körınıs – mekteptegı üzılıs sätterı. Qoŋyrau soǧylyp, balalar dälızge şyqqanda, mektep ışın Qūrmanǧazy Saǧyrbaiūly küilerı äuelete toltyrady. Dombyranyŋ kümbırı qabyrǧalardan jaŋǧyryp, jas jürekterge ūlttyq ruhty ünsız sıŋırıp jatqandai. Būl – tärbie sözben ǧana emes, äuenmen, sezımmen berıletınınıŋ jarqyn dälelı.
Būl auyldyŋ taǧy bır airyqşa qyry – mūnda jūmyssyzdyq degen ūǧym atymen joq. Taŋnan keşke deiın tırşılık qainap jatady: bırı egın alqabynda, bırı mal basynda, endı bırı şaruaşylyqtyŋ özge de salasynda eŋbek etıp jür. Köşede beisauat sendelıp jürgen jandy körmeisız. Ärkım öz ornyn tapqan, ärkım öz ısıne jauapty. Eŋbek – būl jerde tek künkörıstıŋ qamy emes, ömır sürudıŋ mänıne ainalǧan.
Krasnaia poliana oblys kölemınde alǧaşqylardyŋ bırı bolyp araq pen temekını satuǧa jäne tūtynuǧa jergılıktı deŋgeide qoǧamdyq tyiym engızgen eldı mekenderdıŋ qataryna jatady.
Auylǧa aiaq basqan sätten-aq erekşe bır jylylyqty sezınesız. Mektep tabaldyryǧyn attai qalsaŋyz, ülkenı de, kışısı de «Sälemetsız be?» dep ızetpen qarsy alady. Būl – jai ǧana ädet emes, sanasyna sıŋgen mädeniet, tärbienıŋ tereŋ tamyry. Osyndai kışıpeiıldılık pen adamǧa degen qūrmettı keide qaimaǧy būzylmaǧan qazaq auyldarynyŋ özınen de sirek kezdestıretınıŋız jasyryn emes.
Bırlık – būl auyldyŋ bügıngı ǧana emes, erteŋgı de aidary bolǧaly tūr. Jaqynda ǧana Krasnaia poliana auylynyŋ tūrǧyndary bır auyzdan eldı mekennıŋ atauyn «Bırlık» dep özgertu jönınde ūsynys bıldırdı. Būl – jai ǧana atau almastyru emes, uaqyt süzgısınen ötken ömır saltyn, qalyptasqan qoǧamdyq kelısım men ruhani tūtastyqty aişyqtaityn tarihi şeşım.
Öitkenı būl auylda bırlık – qaǧazdaǧy ūǧym emes, kündelıktı tırşılıktıŋ özegıne ainalǧan şynaiy qūndylyq. Mūnda atau aldymen sanadan emes, jürekten tudy. Sonyŋ aiqyn belgısındei, Magomed Abuevtıŋ bastamasymen auyldyŋ eŋ körnekı tūsyna «Men senı süiemın, Bırlık» degen jazu ornatyldy. Taiǧa taŋba basqandai körınetın būl sözder – jai sändık belgı emes, tūtas auyldyŋ jürekjardy sezımınıŋ körınısı.
Būl jazu – är tūrǧynnyŋ tuǧan jerge degen yqylasynyŋ, özara syilastyǧynyŋ, ortaq şaŋyraq astyndaǧy tatulyǧynyŋ belgısı. Sondyqtan da auyl atauyn «Bırlık» dep özgertu turaly ūsynystyŋ köptıŋ köŋılınen şyǧuy zaŋdy. Būl – syrttan taŋylǧan atau emes, halyqtyŋ öz jüregınen şyqqan şynaiy söz.
Eş kümän joq, būl bastama jaqyn künderı naqty şeşımın tabady. Öitkenı Bırlık – būl tek atau emes. Būl – ortaq taǧdyr, ortaq eŋbek, ortaq senım. Bırlık – būl auyldyŋ keşegısı men bügını ǧana emes, bolaşaqqa bastar aiqyn baǧyty.
Avtor Aslan Ospanov
