"Bar ǧūmyrdy osy aitysqa arnadym, bar sekıldı menıŋ artyq ǧūmyrym"

277
Adyrna.kz Telegram
https://adyrna.kz/storage/uploads/n89F7wdPiIdEQxQCPywhrNc9D78ds1KI7mjf0HPD.webp

Bügın, 12 aqpanda belgılı aqyn, aitys önerınıŋ janaşyry Jürsın Erman 75 jasqa toldy, dep habarlaidy «Adyrna» tılşısı.

Qairatkerdı mereitoiymen Almaty qalasy äkımınıŋ orynbasary Abzal Nükenov arnaiy qūttyqtap, ızgı tılegın jetkızdı. Bül turaly qalalyq mädeniet basqarmasynyŋ basşysy Daniiar Äliev aitty.

«Jürsın aǧamyzdyŋ qazaq ruhaniiaty men mädenietınıŋ damuyna qosqan ülesı zor. Ol – aitys önerın tek sahnaǧa şyǧaryp qana qoimai, ony ūlttyŋ ruhyn köteretın, halyqtyŋ sanasyn serpıltetın qūdırettı küşke ainaldyrǧan tūlǧa. Sondai-aq, aitysty halyqaralyq deŋgeige köterıp, şeteldegı qazaqtarmen ruhani bailanys ornatuǧa da atsalysty. Jürsın aǧamyzdy 75 jas mereitoiymen qūttyqtap, şyǧarmaşylyq tabys, zor densaulyq pen ūzaq ǧūmyr tıleimız. Ūlt ruhaniiatyna qosqan ölşeusız ülesı eselene bersın, abyroiy asqaqtai bersın!»- dedı ol.

Jürsın Moldaşūly 1951 jyly 12 aqpanda Qaraǧandy oblysy, Ūlytau audanynda düniege kelgen. Qazırgı äl-Farabi atyndaǧy Qazaq Ūlttyq universitetı, Almaty joǧary partiia mektebın bıtırgen. 1980 jylǧa deiın Jezdı audany «Oktiabr tuy» gazetınıŋ ädebi qyzmetkerı, 1971-1978 jyldary Jezqazǧan oblystyq teleradiokomitetınıŋ aǧa redaktory, 1978-1980 jyldary Jezqazǧan oblystyq teleradiokomitetınıŋ bas redaktory bolǧan.

1982-1992 jyldary  Qazaq respublikalyq televiziiasynyŋ bas redaktory, 1992-1996 jyldary «Qazaq ädebietı» gazetınıŋ, «Jūldyz» jurnalynyŋ bölım meŋgeruşısı, «Qazaq memleketı» gazetı bas redaktorynyŋ bırınşı orynbasary, «Qazaqstan qanaty» - «Krylia Kazahstana» gazetınıŋ bas redaktory qyzmetterın atqarǧan. 1997-2003 jylǧa deiın şyǧarmaşylyq jūmysta bolǧan. 2003-2006 jyldary  L.N.Gumilev atyndaǧy Euraziia Ūlttyq universitetı gumanitarlyq ǧylymi-zertteu ortalyǧynyŋ jetekşı ǧylymi qyzmetkerı, zerthana meŋgeruşısı, 2006-2007 jyldary  «Qazaqstan» respublikalyq teleradiokorporasiiasy AQ Basqarma töraǧasynyŋ orynbasary - Qazaq radiosynyŋ bas direktory bolyp qyzmet etken. 2007-2009 jyldary - «Qazaqstan» respublikalyq teleradiokorporasiiasy AQ Basqarma töraǧasynyŋ keŋesşısı qyzmetterın atqarǧan.

Tūŋǧyş öleŋder jinaǧy - «Janartau» 1983 jyly jaryq körgen. «Araily kün armysyŋ», «Ūlytauǧa bardyŋ ba?..», «Qūdıretke jügınu» , «Ekı tızgın, bır şylbyr» atty kıtaptardyŋ avtory. Öleŋderı men poema, balladalary adam, onyŋ jan düniesı, ruhani qūdylyqtaryn özek etedı. Jürsın Erman qazaqtyŋ aitys önerın qaita jaŋǧyrtu, ony teledidar men radioda nasihattau ısınde aitarlyqtai jūmystar atqardy. 1984 jyldan aqyndardy ülken sahnaǧa şyǧaryp, halyq önerı, ūlttyq ruhty köteruge üles qosty. Aqyndar aitysyn jinaqtap jariialau, zertteu jūmystaryn jürgızıp, «Qazırgı aitystar» (2005, Astana, 2 tom) jinaǧyn qūrastyrdy.

Jürsın Ermannyŋ bırneşe beine, audiokasseta, diskılerı jaryqqa şyqqan. Qazaqstan Jazuşylar odaǧynyŋ Mūqaǧali Maqataev atyndaǧy syilyqtyŋ ekı märte iegerı. Halyqaralyq Qazaq tılı qoǧamynyŋ müşesı.

Aqynnyŋ özı "Aitys" degen öleŋınde bylai jyrlaidy.

Köŋılımde sılkıngenmen qyran qūs,
Zyr jügırdım– baladai bop tıl alǧyş.
Tün jamylyp qaittym üige men talai
Bır adamnan esti almai bır alǧys.
Jetkızem dep jürekterge jyr ünın,
Jetkızem dep elge aitystyŋ dübırın.
Bar ǧūmyrdy osy aitysqa arnadym
Bar sekıldı menıŋ artyq ǧūmyrym.
Şüberekke tüidım talai janymdy,
Sonda menıŋ kım sūrady halımdı.
Şatqaiaqtap ışıp kelgen aqyndar
Şarap emes,
Iştı menıŋ qanymdy!
Tületem dep dästürım men saltymdy
Mysyŋdy – mys,
Altyn dedım – altyndy.
Körıngennıŋ küŋkılıne tükırdım,
Quantuǧa jarap jürsem halqymdy.
Ömır degen – tartys,
Keide – töbeles,
Tauqymetın aiamady menen eş.
Ras, talai sūrap aldym maşina,
Tartyp alǧan kezderım de joq emes!
Aitys üşın – jylpospyn men, eptımın,
Aitys dese – tau jyǧardai ekpınım.
Saitanmen de tıl tabysqan kezım bar
Osy aitysqa tier bolsa septıgım.
Sauǧa sūrap oqpanynan ozbyrdyŋ
Talai-talai tabaldyryq tozdyrdym.
Baǧy janbai jürgen talai jüirıktı
Topqa salyp, Taiburyldai ozdyrdym.
Şyn jüirıkter şyqpai qalsa finalǧa
Arqasynan qaǧyp, dedım «qinalma!».
Dūşpanym da köbeigenın bılemın
Qazylardy qairyltam dep imanǧa.
Aitys dese – alaŋdamas qai kısı,
Nege kerek qylyştardyŋ qaiqysy,
Nege kere k– myltyqtardyŋ myqtysy
Aman bolsa aqyndardyŋ aitysy!
Qairan aitys – qazaǧymnyŋ sertındei,
Senıŋ küiıŋ qalmasa eken şertılmei.
Senı eşkım de joia almaidy, aitysym,
Eŋ aldymen bızdı joq qyp öltırmei!

Pıkırler