قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ولجاس بەكتەنوۆ ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىن تسيفرلاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كەڭەس وتكىزدى. جيىندا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك كومەكتىڭ شىن مانىندە مۇقتاج ازاماتتارعا كورسەتىلۋىنە، سونداي-اق كاسىپورىنداردىڭ ازاماتتاردىڭ ەڭبەك قۇقىقتارىن قاتاڭ ساقتاۋىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە ەڭبەك سالاسىنداعى تاۋەكەلدەردىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان تسيفرلىق شەشىمدەرگە نازار اۋدارىلدى.
«مەملەكەت باسشىسى ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا جاپپاي تسيفرلاندىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكتىنى كەڭىنەن ەنگىزۋدى تاپسىردى. بۇل الەۋمەتتىك-ەڭبەك سالاسى ءۇشىن، اسىرەسە جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورما اياسىندا ەرەكشە ماڭىزدى. ءبىز قولداۋ شارالارىنىڭ اشىق ەسەبىن جۇرگىزىپ، ولاردىڭ ناقتى تۇپكىلىكتى ناتيجەسىن باعالاۋدى قامتاماسىز ەتۋىمىز كەرەك. بۇل – ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ باستى مىندەتى»، — دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى اسقاربەك ەرتاەۆ پەن ۆيتسە-مينيستر باحتيار جازىقپاەۆ نەگىزگى تسيفرلىق شەشىمدەردى تانىستىردى.
«وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسى» اقپاراتتىق جۇيەسىندە 30-دان استام مەملەكەتتىك اقپاراتتىق جۇيەدەن الىنعان، 20 ملن-نان استام ازامات پەن 6,2 ملن ءۇي شارۋاشىلىعىنا قاتىستى دەرەكتەر بىرىكتىرىلگەن. باعالاۋدىڭ وبەكتيۆتىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا دەرەكتەردى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ازاماتتاردىڭ ناقتى تۇرمىس جاعدايىن ەسكەرە وتىرىپ تەكسەرەدى.
ولجاس بەكتەنوۆ وڭىرلەردەگى جاعدايمەن تانىستى. بۇعان دەيىن ءوڭىر باسشىلارىنا «وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسى» ارقىلى انىقتالعان مۇقتاج ازاماتتارعا پرواكتيۆتى قولداۋ كورسەتۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋ تاپسىرىلعان بولاتىن. مۇنىڭ اياسىندا ولاردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى مەن ءبىلىم الۋىنا، جەڭىلدەتىلگەن نەسيە راسىمدەۋ جانە ءوز كاسىبىن اشۋعا جاعداي جاسالۋى ءتيىس. وسىلايشا، ۇسىنىلىپ وتىرعان قولداۋ شارالارى ازاماتتاردىڭ تۇرمىس ساپاسىن ودان ءارى جاقسارتۋعا نەگىز قالاۋى ءتيىس. قر ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار ناتيجەسىندە 2025 جىلى 480 355 مۇقتاج وتباسىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاعدايى جاقسارىپ، ءال-اۋقاتى جوعارى ساناتقا اۋىستىرىلعان. ال 2026 جىلدىڭ باسىنان بەرى تاعى 464 158 وتباسى وسى ساناتقا اۋىستىرىلدى.
سونىمەن قاتار الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ شىن مانىندە مۇقتاج ازاماتتارعا كورسەتىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ولاردى وڭتايلاندىرۋ جونىندەگى رەفورمانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ ماسەلەلەرى قارالدى. ءال-اۋقاتى جوعارى ازاماتتارعا قاتىستى اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ، ءۇي شارۋاشىلىقتارى دەرەكتەرىن تەكسەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. بۇل ساناتتاعى ازاماتتار ءۇشىن وزگەرىستەر الەۋمەتتىك جاردەماقىلاردىڭ بارلىق 36 ءتۇرىنىڭ تەك 14-ىنە قاتىستى بولادى. قالعان 22 ءتۇرى بويىنشا قولدانىستاعى تولەم تەتىكتەرى وزگەرىسسىز ساقتالادى. كومەككە مۇقتاج ازاماتتار ءۇشىن مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ قولدانىستاعى ءتارتىبى تولىق كولەمدە ساقتالاتىنى اتاپ ءوتىلدى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس، ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى جانىنداعى جۇمىس توبى تۋىنداۋى مۇمكىن سۇراقتار بويىنشا كەڭەس بەرۋ ماقساتىندا وڭىرلەردى ارالاپ، اۋماقتىق دەپارتامەنتتەر بازاسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرلەسىپ، ءال-اۋقات دەڭگەيى جوعارى ساناتقا جاتقىزىلعان ءۇي شارۋاشىلىقتارىنا قوسىمشا تەكسەرۋ جۇرگىزۋدە. بۇل تەكسەرۋ ناتيجەلەرى ولاردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىن ناقتىلاۋعا، ءال-اۋقات دەڭگەيىن وبەكتيۆتى باعالاۋ مەن ءتيىستى ساناتقا دۇرىس جىكتەۋدى قامتاماسىز ەتۋگە پايدالانىلادى.
بۇگىندە SMS-حابارلامالار جىبەرۋ ناتيجەسىندە 200-دەن استام ازامات الەۋمەتتىك كومەككە مۇقتاج بولماعاندىقتان، جاردەماقى الۋدان باس تارتاتىنىن مالىمدەدى. وسى باعىتتا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى eGov Mobile قوسىمشاسىنا ەنگىزىلەتىن جاردەماقىدان ەرىكتى تۇردە باس تارتۋ سەرۆيسىنىڭ جاڭا جوباسىن تانىستىردى. ونىڭ كومەگىمەن الەۋمەتتىك جاردەماقى الاتىن تۇرمىسى جوعارى ازاماتتار مەملەكەتتىك ورگاندارعا بارماي-اق، ونلاين رەجيمدە تولەمدەردەن ءوز ەركىمەن باس تارتا الادى.
ۇكىمەت جەتەكشىسى مەملەكەتتىك اقپاراتتىق جۇيەلەردەگى دەرەكتەردى اۆتوماتتى تۇردە تولتىرۋ ارقىلى وتباسىلاردىڭ ءال-اۋقات دەڭگەيىن انىقتاۋعا بولاتىن كالكۋلياتوردى ازاماتتارعا ىڭعايلى ەتۋدى تاپسىردى. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ، ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردى «وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسىنا» قوسۋدى جەدەلدەتۋ تاپسىرىلدى.
بىرىڭعاي تسيفرلىق پلاتفورما اياسىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار كورسەتەتىن، بۇرىن بىتىراڭقى بولعان 66 الەۋمەتتىك كومەك شاراسىنا رەۆيزيا جۇرگىزىلدى. ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ورتالىق جانە جەرگىلىكتى دەڭگەيلەردە ءىشىنارا قايتالاناتىن 38 شارا وڭتايلاندىرىلدى، ال قالعان 28 شارا بۇكىل ەل بويىنشا بىرىڭعاي تاعايىنداۋ كريتەريلەرى بار 13 ءىرى باعىتقا بىرىكتىرىلدى. جۇيە قولداۋ كورسەتۋدىڭ ءوتىنىش بەرۋدەن باستاپ تولەمدى ناقتى الۋعا دەيىنگى بارلىق كەزەڭىن باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرادى. سونداي-اق الۋشىلاردىڭ سانىن، قولداۋ شارالارىنا سۇرانىستى جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردىڭ شىعىستارىن قاداعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل قاراجاتتى ءبولۋدىڭ اشىقتىعىن ارتتىرىپ، ءبىر تولەمنىڭ ەكىنشى رەت قايتالانۋىن بولدىرمايدى.
الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىنا ءوتىنىش قابىلداۋ جانە ولاردى تاعايىنداۋ فۋنكتسيونالى بىرىڭعاي تسيفرلىق پلاتفورمادا بيىل ماۋسىم ايىندا ىسكە قوسىلدى. سول كەزدەن بەرى ول ارقىلى جالپى سوماسى 2,5 ملرد تەڭگەدەن اساتىن 55 مىڭنان استام ءوتىنىش ءتۇستى. ونىڭ ىشىندە 1,8 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا وتىنىشتەر قارالىپ، ماقۇلداندى. قازىرگى ۋاقىتتا پلاتفورما «وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسىمەن» ينتەگراتسيالانۋدا.
پرەمەر-مينيستر جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىنە وقۋ-اعارتۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ، عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىكتەرىمەن بىرلەسىپ، مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن بىرىڭعاي تسيفرلىق پلاتفورمادا ەسەپكە الىنۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.
ەڭبەك تاۋەكەلدەرىنىڭ تسيفرلىق كارتاسى كاسىپورىنداردا ەڭبەك زاڭناماسىنىڭ ىقتيمال بۇزۋشىلىقتارىن ەرتە انىقتاۋعا ارنالعان. قازىرگى ۋاقىتتا شتاتىندا 10 جانە ودان دا كوپ قىزمەتكەرى بار 99 مىڭنان استام كاسىپورىن تۇراقتى مونيتورينگتە تۇر. جۇيە ءۇش نەگىزگى بلوك بويىنشا 80-نەن استام كورسەتكىشتى تالدايدى، ولار – قارجىلىق جاعداي، الەۋمەتتىك كورسەتكىشتەر، ەڭبەك قاتىناستارى مەن قاۋىپسىزدىگى. بۇگىنگى تاڭدا تاۋەكەل دەڭگەيى جوعارى 2 792 كاسىپورىن جانە ورتاشا دەڭگەيدە 3 137 كاسىپورىن انىقتالدى. انىقتالعان زاڭبۇزۋشىلىقتار قاتارىندا مىندەتتى جارنالار مەن اۋدارىمداردى ۋاقتىلى اۋدارماۋ، ەڭبەكاقى كولەمىندەگى ايىرماشىلىقتار، ەڭ تومەنگى جالاقى مولشەرىنە قاتىستى نورمالاردىڭ ساقتالماۋى جانە باسقا دا ەڭبەك زاڭناماسىن بۇزۋ دەرەكتەرى بار.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ الدىنا انىقتالعان تاۋەكەلدەرگە دەن قويۋ ءتارتىبىن ازىرلەۋ جانە قابىلدانعان شارالاردىڭ ناتيجەلەرىن باعالاۋ مىندەتى قويىلدى.
جيىندا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتى كورسەتۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرە ءتۇسۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تسيفرلىق شەشىمدەر دە تانىستىرىلدى. ماسەلەن، ااك تاعايىنداۋ كەزىندە كومپيۋتەرلىك كورۋ تەحنولوگياسى ۋچاسكەلىك كوميسسيالاردىڭ ۇيعارىمدارىن ازاماتتاردىڭ تۇرعىلىقتى جەرىنە بارماي-اق سالىستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسى تەحنولوگيانىڭ كومەگىمەن 183 مىڭنان استام ءوتىنىش وڭدەلدى. مودەلدىڭ دالدىگى 89%-دان اسادى. بۇل رەتتە جاساندى ينتەللەكت ۇيعارىمى ۇسىنىمدىق سيپاتقا يە، ال اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تاعايىنداۋ تۋرالى تۇپكىلىكتى شەشىم بەلگىلەنگەن تارتىپپەن قابىلدانادى.
پرەمەر-مينيستر ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنە جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ، اتالعان شەشىمدەردى دەربەس دەرەكتەردى قورعاۋ جانە اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك تالاپتارىن ساقتاي وتىرىپ، بىرىڭعاي تسيفرلىق ارحيتەكتۋرا اياسىندا ودان ءارى ەنگىزۋدى تاپسىردى.
«بۇگىن ءبىز الەۋمەتتىك-ەڭبەك سالاسىنداعى وتباسىنىڭ ءال-اۋقاتىن باعالاۋ مەن قولداۋ شارالارىن تاعايىنداۋدان باستاپ، ەڭبەك قاتىناستارىن تسيفرلىق ەسەپكە الۋعا دەيىنگى تسيفرلىق شەشىمدەر ماسەلەسىن قاراستىرىپ وتىرمىز. بۇل قۇرالداردىڭ سەنىمدى دەرەكتەرگە نەگىزدەلىپ، ازاماتتاردىڭ مۇددەسىنە باعدارلانعان بىرىڭعاي تسيفرلىق ەكوجۇيە رەتىندە جۇمىس ىستەۋى ماڭىزدى. ولاردىڭ تۇراقتى جۇمىسىن، ۆەدومستۆوارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى جانە ازاماتتار ءۇشىن ناقتى ناتيجەنى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت.
مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي، قازاقستان بۇعان دەيىن دە الەۋمەتتىك باعدارلانعان مەملەكەت بولدى جانە سولاي بولىپ قالا بەرەدى. ءبىز الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ جۇيەسىن مۇقتاجدىق پەن اتاۋلىلىق قاعيداتىنا كوشىرۋدى كوزدەيتىن اۋقىمدى رەفورمانى جۇزەگە اسىرىپ جاتىرمىز. بۇل رەتتە ومىرلىك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ءاربىر وتباسى قاجەتتى قولداۋدى تولىق كولەمدە الا بەرەدى. مۇقتاج ازاماتتارعا كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى تولىق كولەمدە ساقتالادى. حالىققا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جانە كەزدەسۋلەر وتكىزۋ كەزىندە وسى ماسەلەگە ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت»، — دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.
