بيىلعى 23 تامىزعا بەلگىلەنگەن سايلاۋ جاڭا كونستيتۋتسيا كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن وتەتىن العاشقى جالپىحالىقتىق سايلاۋ بولادى. بۇل ساياسي وزگەرىستەردى قۇقىقتىق تۇرعىدان راسىمدەۋ كەزەڭىنەن ولاردى ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرۋ كەزەڭىنە ءوتۋدىڭ باستاۋى بولماق.
الداعى سايلاۋ جاڭا ءبىر پالاتالى قۇرىلتايدىڭ العاشقى شاقىرىلىمىنىڭ قۇرامىن ايقىندايدى. ول مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋگە بەرىك قۇقىقتىق نەگىز قالىپتاستىرعان جاڭارتىلعان كونستيتۋتسيالىق جانە زاڭنامالىق جۇيە جاعدايىندا وتەدى.
كونستانتسا قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارىنىڭ قۇرمەتتى كەڭەسشىسى، «وۆيدي» ۋنيۆەرسيتەتى تاريح جانە ساياساتتانۋ فاكۋلتەتىنىڭ وقىتۋشىسى، ERASMUS باعدارلاماسى مەن حالىقارالىق بايلانىستار جونىندەگى ۇيلەستىرۋشىسى رازۆان پانتەليمون الداعى سايلاۋدىڭ ەرەكشە ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.
«2026 جىلعى 23 تامىزعا بەلگىلەنگەن پارلامەنتتىك سايلاۋ قازاقستاننىڭ قازىرگى ساياسي جانە كونستيتۋتسيالىق دامۋىنداعى ەڭ ماڭىزدى كەزەڭدەردىڭ ءبىرى سانالادى. بۇل – 2026 جىلعى 1 شىلدەدە جاڭا كونستيتۋتسيا كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن ەلدىڭ جاڭارتىلعان كونستيتۋتسيالىق جۇيەسى اياسىندا وتەتىن العاشقى جالپىحالىقتىق سايلاۋ»، – دەدى رازۆان پانتەليمون.
جاڭا كونستيتۋتسيا زاڭ شىعارۋشى بيلىكتى ۇيىمداستىرۋ جۇيەسىن وزگەرتۋگە تۇتاس قۇقىقتىق نەگىز قالىپتاستىردى. رۋمىنيالىق ساراپشىنىڭ باعالاۋىنشا، بۇل ۇدەرىستە ازاماتتاردىڭ قاتىسۋى ماڭىزدى ءرول اتقارادى. داۋىس بەرۋ ارقىلى ولار كونستيتۋتسيادا بەكىتىلگەن قاعيداتتاردى ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرۋعا كىرىسەتىن قۇرىلتايدىڭ قۇرامىن ايقىندايدى.
رازۆان پانتەليمون جاڭا قۇرىلتايدىڭ العاشقى شاقىرىلىمىنا جۇكتەلەتىن جاۋاپكەرشىلىككە دە ەرەكشە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، ءدال وسى شاقىرىلىم كونستيتۋتسيالىق نورمالاردى قولدانۋ تاجىريبەسىن قالىپتاستىرىپ، جاڭارتىلعان جۇيەنىڭ العاشقى جىلدارىنداعى زاڭ شىعارۋ جۇمىسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايقىندايدى.
«جاڭادان سايلانعان قۇرىلتاي 2026 جىلعى كونستيتۋتسيالىق رەفورمامەن ەنگىزىلگەن قاعيداتتاردى جۇزەگە اسىرۋ مىندەتى جۇكتەلەتىن العاشقى وكىلدى ورگان بولادى. ونىڭ زاڭ شىعارۋ قىزمەتى، باقىلاۋ فۋنكتسيالارى جانە مەملەكەتتىك ساياساتتى قالىپتاستىرۋعا قوساتىن ۇلەسى جاڭا كونستيتۋتسيالىق مودەلدىڭ العاشقى جىلدارداعى ءىس جۇزىندەگى جۇزەگە اسىرىلۋىن ايقىندايدى»، – دەپ اتاپ ءوتتى ساراپشى.
رازۆان پانتەليمون الداعى سايلاۋدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى ەرەكشەلىگىنە – بىرىڭعاي جالپىۇلتتىق سايلاۋ وكرۋگى اياسىنداعى پروپورتسيونالدى سايلاۋ جۇيەسىنە دە توقتالدى.
رۋمىنيالىق ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي وكىلدىك جۇيەسى ازاماتتاردىڭ ساياسي تاڭداۋىن نەعۇرلىم تولىق ەسكەرۋگە جانە قوعامنىڭ ءتۇرلى توپتارىنىڭ مۇددەلەرىن كەڭىرەك تانىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. دەپۋتاتتىق مانداتتاردىڭ ساياسي پارتيالاردىڭ العان قولداۋ دەڭگەيىنە قاراي ءبولىنۋى وكىلدى قۇرىلتايدىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتىپ، ساياسي كۇشتەردىڭ ءوز باعدارلامالارى مەن كەيىنگى جۇمىسى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرادى.
مۇنداي جۇيەدە ءاربىر سايلاۋشىنىڭ داۋىسى پارتيانىڭ ەل كولەمىندەگى جالپى ناتيجەسىنە اسەر ەتەدى. بۇل ازاماتتاردىڭ سايلاۋعا قاتىسۋىنىڭ ماڭىزىن ارتتىرىپ، ساياسي باعدارلامالار اراسىنداعى مازمۇندى باسەكەنى ىنتالاندىرادى ءارى قوعامدىق تاڭداۋ مەن زاڭ شىعارۋشى ورگاننىڭ قۇرامى اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتادى.
وسىلايشا، 23 تامىزداعى سايلاۋ جاڭا كونستيتۋتسيانى ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرۋ كەزەڭىن باستايدى. پروپورتسيونالدى جۇيە ازاماتتاردىڭ مۇددەلەرىنىڭ كەڭىرەك كورىنىس تابۋىنا جاعداي جاساپ، قۇرىلتايدىڭ العاشقى شاقىرىلىمى جاڭارتىلعان كونستيتۋتسيالىق جاعدايدا جاڭا پارلامەنتتىك تاجىريبەنىڭ نەگىزىن قالايدى.
