فوتو: NASA
2026 جىلدىڭ ءساۋىر ايى جاھاندىق عارىش يندۋسترياسى ءۇشىن ەرەكشە بەلسەندى كەزەڭدەردىڭ ءبىرى رەتىندە تاريحقا ەندى. ءبىر اي ىشىندە الەم بويىنشا 31 زىمىران ۇشىرىلىپ، ءتۇرلى ەلدەردىڭ عارىشتىق باعدارلامالارى قارقىندى دامىپ جاتقانىن كورسەتتى. بۇل كورسەتكىش تەك سان جاعىنان عانا ەمەس، سونىمەن قاتار تەحنولوگيالىق جەتىستىكتەر مەن جاڭا ميسسيالار تۇرعىسىنان دا ماڭىزدى بولدى.
ايدىڭ باستى وقيعالارىنىڭ ءبىرى – قازىرگى زاماننىڭ ەڭ قۋاتتى زىمىراندارىنىڭ قاتارىنداعى SLS, New Glenn جانە Falcon Heavy-ءدىڭ ۇشىرىلۋى. اسىرەسە NASA-نىڭ SLS زىمىرانى ەرەكشە نازار اۋدارتتى. ول ادامزاتتىڭ ايدى زەرتتەۋ باعدارلاماسىنداعى جاڭا كەزەڭدى باستاپ، ونداعان جىلداردان كەيىن العاش رەت ايدى اينالىپ ۇشۋ ميسسياسىن جۇزەگە اسىردى. بۇل ميسسيا بولاشاقتا ايعا ادام جىبەرۋ جوسپارلارى ءۇشىن ماڭىزدى قادام بولىپ سانالادى.
ال Blue Origin كومپانياسىنىڭ New Glenn زىمىرانى ءىشىنارا ءساتتى ناتيجە كورسەتتى. ۇشىرىلىم بارىسىندا پايدالى جۇك تولىقتاي جوسپارلانعان وربيتاعا جەتكىزىلمەدى، بۇل كومپانيا ءۇشىن تەحنيكالىق جەتىلدىرۋ قاجەتتىگىن كورسەتتى. سوعان قاراماستان، جوبا بولاشاقتاعى اۋىر جۇك تاسىمالداۋ مۇمكىندىكتەرىن دامىتۋدا ماڭىزدى تاجىريبە بەردى.
ۇشىرۋ سانى بويىنشا اقش كوشباسشى اتاندى – ءساۋىر ايىندا 18 زىمىران ۇشىرىلدى. بۇل كورسەتكىش ەلدىڭ كوممەرتسيالىق جانە مەملەكەتتىك عارىش باعدارلامالارىنىڭ جوعارى قارقىنمەن دامىپ جاتقانىن ايقىن دالەلدەيدى. قىتاي ەكىنشى ورىندا سەگىز ۇشىرۋمەن تۇراقتى بەلسەندىلىگىن كورسەتتى، ال رەسەي ءتورت ۇشىرۋ ارقىلى سوڭعى جىلدارمەن سالىستىرعاندا قارقىنىن ارتتىردى. ەۋروپا ءبىر عانا ۇشىرۋمەن شەكتەلدى.
عارىش ايلاقتارى اراسىندا دا باسەكە بايقالدى. ەڭ كوپ ۇشىرۋ اقش-تاعى كاناۆەرال مۇيىسىنەن جۇزەگە اسىرىلدى – رەت. ودان كەيىن كاليفورنياداعى ۆاندەنبەرگ بازاسى 8 ۇشىرۋمەن ەكىنشى ورىنعا شىقتى. رەسەيدىڭ پلەسەتسك جانە قىتايدىڭ تسزيۋتسيۋان عارىش ايلاقتارىندا ءۇش ۇشىرۋدان تىركەلدى.
ءساۋىر ايىنىڭ «ەڭ سۇرانىسقا يە» زىمىرانى تاعى دا SpaceX كومپانياسىنىڭ Falcon 9 اپپاراتى بولدى – ول 11 رەت ۇشىرىلدى. بۇل زىمىراننىڭ سەنىمدىلىگى مەن قايتا پايدالانۋعا جارامدىلىعى ونى كوممەرتسيالىق ۇشىرىلىمداردا ەڭ ءتيىمدى قۇرالداردىڭ بىرىنە اينالدىردى. سونىمەن قاتار، قىتايدىڭ Long March جانە رەسەيدىڭ «سۇڭقار» زىمىراندارى دا بەلسەندى قولدانىلدى.
جالپى العاندا، ءبىر اي ىشىندە جەر ماڭىنداعى وربيتاعا 313 سپۋتنيك شىعارىلدى. بۇل كورسەتكىش سپۋتنيكتىك بايلانىس، جەردى باقىلاۋ جانە عىلىمي زەرتتەۋلەر باعىتىنداعى سۇرانىستىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن بىلدىرەدى.
ءساۋىردىڭ سوڭعى كۇنىندە تاعى ءبىر ماڭىزدى وقيعا ورىن الدى — بايقوڭىر عارىش ايلاعىنان جاڭا بۋىنداعى «سۇڭقار» زىمىرانى ۇشىرىلدى.
