Foto: NASA
2026 jyldyŋ säuır aiy jahandyq ǧaryş industriiasy üşın erekşe belsendı kezeŋderdıŋ bırı retınde tarihqa endı. Bır ai ışınde älem boiynşa 31 zymyran ūşyrylyp, türlı elderdıŋ ǧaryştyq baǧdarlamalary qarqyndy damyp jatqanyn körsettı. Būl körsetkış tek san jaǧynan ǧana emes, sonymen qatar tehnologiialyq jetıstıkter men jaŋa missiialar tūrǧysynan da maŋyzdy boldy.
Aidyŋ basty oqiǧalarynyŋ bırı – qazırgı zamannyŋ eŋ quatty zymyrandarynyŋ qataryndaǧy SLS, New Glenn jäne Falcon Heavy-dıŋ ūşyryluy. Äsırese NASA-nyŋ SLS zymyrany erekşe nazar audartty. Ol adamzattyŋ Aidy zertteu baǧdarlamasyndaǧy jaŋa kezeŋdı bastap, ondaǧan jyldardan keiın alǧaş ret Aidy ainalyp ūşu missiiasyn jüzege asyrdy. Būl missiia bolaşaqta Aiǧa adam jıberu josparlary üşın maŋyzdy qadam bolyp sanalady.
Al Blue Origin kompaniiasynyŋ New Glenn zymyrany ışınara sättı nätije körsettı. Ūşyrylym barysynda paidaly jük tolyqtai josparlanǧan orbitaǧa jetkızılmedı, būl kompaniia üşın tehnikalyq jetıldıru qajettıgın körsettı. Soǧan qaramastan, joba bolaşaqtaǧy auyr jük tasymaldau mümkındıkterın damytuda maŋyzdy täjıribe berdı.
Ūşyru sany boiynşa AQŞ köşbasşy atandy – säuır aiynda 18 zymyran ūşyryldy. Būl körsetkış eldıŋ kommersiialyq jäne memlekettık ǧaryş baǧdarlamalarynyŋ joǧary qarqynmen damyp jatqanyn aiqyn däleldeidı. Qytai ekınşı orynda segız ūşyrumen tūraqty belsendılıgın körsettı, al Resei tört ūşyru arqyly soŋǧy jyldarmen salystyrǧanda qarqynyn arttyrdy. Europa bır ǧana ūşyrumen şekteldı.
Ǧaryş ailaqtary arasynda da bäseke baiqaldy. Eŋ köp ūşyru AQŞ-taǧy Kanaveral müiısınen jüzege asyryldy – ret. Odan keiın Kaliforniiadaǧy Vandenberg bazasy 8 ūşyrumen ekınşı orynǧa şyqty. Reseidıŋ Plesesk jäne Qytaidyŋ Sziusiuan ǧaryş ailaqtarynda üş ūşyrudan tırkeldı.
Säuır aiynyŋ «eŋ sūranysqa ie» zymyrany taǧy da SpaceX kompaniiasynyŋ Falcon 9 apparaty boldy – ol 11 ret ūşyryldy. Būl zymyrannyŋ senımdılıgı men qaita paidalanuǧa jaramdylyǧy ony kommersiialyq ūşyrylymdarda eŋ tiımdı qūraldardyŋ bırıne ainaldyrdy. Sonymen qatar, Qytaidyŋ Long March jäne Reseidıŋ «Sūŋqar» zymyrandary da belsendı qoldanyldy.
Jalpy alǧanda, bır ai ışınde Jer maŋyndaǧy orbitaǧa 313 sputnik şyǧaryldy. Būl körsetkış sputniktık bailanys, Jerdı baqylau jäne ǧylymi zertteuler baǧytyndaǧy sūranystyŋ artyp kele jatqanyn bıldıredı.
Säuırdıŋ soŋǧy künınde taǧy bır maŋyzdy oqiǧa oryn aldy — Baiqoŋyr ǧaryş ailaǧynan jaŋa buyndaǧy «Sūŋqar» zymyrany ūşyryldy.
