الەۋمەتتىك جەلىلەردە يران اۋماعىندا پايدا بولعان قىشقىلدى بۇلتتار ورتالىق ازيا ەلدەرىنە، سونىڭ ىشىندە قازاقستانعا جەتۋى مۇمكىن دەگەن اقپارات تارادى. الايدا قازاقستان مەن وزبەكستاننىڭ مەتەورولوگيالىق قىزمەتتەرى بۇل مالىمەتتەردىڭ عىلىمي نەگىزى جوق ەكەنىن مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى "ادىرنا".
Oblako.uz باسىلىمىنىڭ حابارلاۋىنشا، يراندا مۇناي ينفراقۇرىلىمىنا جاسالعان بىرنەشە سوققىدان كەيىن ەكولوگيالىق جاعداي كۇردەلەنۋى مۇمكىن دەگەن اقپارات تاراعان. الدىن الا مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك، سوققى جاسالعان ايماقتاردىڭ ۇستىندە ۋلى حيميالىق قوسىلىستاردان تۇراتىن ءىرى بۇلت پايدا بولعانى ايتىلعان.
باسىلىم دەرەگىندە يراننىڭ كەيبىر ايماقتارىندا تۇرعىندار اۋادا ەرەكشە قارا ءتۇستى جاۋىن-شاشىن بايقالعانىن جانە حيميالىق ءيىس سەزىلگەنىن حابارلاعانى جازىلعان. بولجام بويىنشا، اۋا اعىندارى بۇلتتى ورتالىق ازيا مەن قىتاي باعىتىنا قاراي الىپ كەتۋى مۇمكىن دەگەن پىكىر ايتىلعان. اسەر ەتۋى ىقتيمال ەلدەر قاتارىندا قازاقستان، وزبەكستا جانە قىرعىزستان اتالعان.
الايدا قازگيدرومەت بۇل اقپاراتتىڭ باقىلاۋ ناتيجەلەرىمەن راستالمايتىنىن مالىمدەدى.
ۆەدومستۆو وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا، قازاقستان باعىتىنا قىشقىلدى جاۋىن-شاشىننىڭ تارالۋى مۇمكىن دەگەن اقپارات عىلىمي دەرەكتەرگە سايكەس كەلمەيدى. مونيتورينگ ناتيجەلەرى بويىنشا يراننان قازاقستانعا قاۋىپتى زاتتاردىڭ تارالۋ بەلگىلەرى تىركەلمەگەن.
مامانداردىڭ تۇسىندىرۋىنشە، قىشقىلدى جاۋىن-شاشىن اتموسفەراعا ونەركاسىپ، ەنەرگەتيكا جانە كولىك سالالارىنان بولىنەتىن كۇكىرت پەن ازوت وكسيدتەرىنىڭ اسەرىنەن قالىپتاسادى. ادەتتە مۇنداي لاستاۋشى زاتتار ولاردىڭ پايدا بولعان ايماقتارىنا جاقىن جەردە شوعىرلانادى.
ال ولار ۇزاق قاشىقتىققا تارالعان جاعدايدا تابيعي اتموسفەرالىق پروتسەستەردىڭ اسەرىنەن كونتسەنتراتسياسى ەداۋىر تومەندەيدى. سوندىقتان مىڭداعان شاقىرىم قاشىقتىقتا قاۋىپتى دەڭگەيدەگى قىشقىلدى جاۋىن-شاشىننىڭ پايدا بولۋى وتە سيرەك كەزدەسەدى.
2026 جىلعى 9 ناۋرىزدا وزگيدرومەت تە الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن كەيبىر باق-تا تاراعان «يراننان قىشقىلدى بۇلتتار ورتالىق ازياعا جەتۋى مۇمكىن» دەگەن اقپاراتتى رەسمي تۇردە جوققا شىعاردى.
اگەنتتىك مالىمەتىنشە، اتموسفەرالىق اۋانىڭ ساپاسىن باقىلاۋ جانە مەتەورولوگيالىق باقىلاۋلار بارىسىندا ۋلى زاتتاردىڭ الىس قاشىقتىققا تارالۋ بەلگىلەرى انىقتالماعان. اتاپ ايتقاندا، قىشقىلدى جاۋىن-شاشىن تۋدىرۋى مۇمكىن كۇكىرت وكسيدى (SO₂) مەن ازوت ديوكسيدى (NO₂) قاۋىپتى دەڭگەيدە تىركەلمەگەن.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي زاتتار مىڭداعان شاقىرىمعا تاراعان كەزدە تۋربۋلەنتتىلىك، شاشىراۋ جانە تابيعي شوگۋ سالدارىنان ولاردىڭ مولشەرى ايتارلىقتاي ازايادى. سوندىقتان قاۋىپتى دەڭگەيدەگى قىشقىلدى جاۋىن-شاشىننىڭ قالىپتاسۋى ءىس جۇزىندە مۇمكىن ەمەس.
مەتەورولوگتار ازاماتتارعا تەك رەسمي مەتەوقىزمەتتەر مەن ەكولوگيالىق ۆەدومستۆولاردىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنۋگە كەڭەس بەرەدى. سونداي-اق الەۋمەتتىك جەلىلەردە تاراعان تەكسەرىلمەگەن ءارى دۇربەلەڭ تۋعىزۋى مۇمكىن اقپاراتتاردى تاراتپاۋعا شاقىرادى.
